Een nagespeelde scène uit de documentaire Tussen Goot En Geluk waarin ‘Eef’ urenlang een stoeptegel omhoog moet houden en hard aan zijn oor wordt getrokken indien hij zijn armen ietwat laat zakken.

Eef, geboren in 1939 te Nijmegen, was 6 maanden oud al slachtoffer van een vieze oorlog. Niet in de eerste plaats vanwege de Duitse inval, maar veeleer vanwege overheidsinstanties die hem als inruilfiche gebruikte. Negen broers en zussen worden in 1940 als wees overgebracht aan allerlei instellingen. Het hele scenario is geregisseerd door de rechtbank van Arnhem, de kinderpolitie en kinderbescherming Nijmegen. Eef’s oudste zus is dan 12 jaar oud en overhandigt Eef als baby van 6 maanden aan de nonnen van Simpelveld.

Na twee pleeggezinnen beland hij op 12-jarige leeftijd bij de fraters in Huize De La Salle te Boxtel, een regelrechte nachtmerrie. Eef: “Ik kon zélf douchen maar al snel wérd ik gewassen. Bij het wassen van mijn penis werd mij meegedeeld dat dit ding niet alleen voor het plassen bedoeld was”. Voor Eef er erg in had werd hij een seksslaaf van de fraters. Er vonden ’s nachts selecties plaats waarbij kinderen van bed werden gehaald. “Anale seks, 30 keer pijpen per nacht, dat soort dingen. Ik kreeg er een handvol snoep voor terug.” Er vonden sadistische praktijken plaats waarbij fraters uren met hun klompen op zijn knieën bleven staan. Soms werd hij uren in een hoek gezet waarbij hij een stoeptegel omhoog moest houden. Telkens wanneer de armen een centimeter van vermoeidheid zakte kreeg hij een slag in het gezicht.

In die vijf jaar in Boxtel heeft Eef regelmatig een proces-verbaal laten opmaken bij de politie maar hij werd onder het mom van een fantaserend kind in de handboeien geslagen en teruggebracht naar de fraters. Zelfs de kinderbescherming schoof zijn melding weg als opruiend gespuis. Eef viel tot aan zijn 21e onder een echtpaar van de kinderpolitie die zijn hele proces van plaatsingen begeleidde en ook zij deelde Eef mee dat hij niet zo over de fraters mocht praten. Na elke melding stuurde ze hem terug naar de ellende van verkrachtingen. Toch kon hij regelmatig ontsnappen. Maar omdat de fraters hem een opvallend verschijnsel hadden gegeven in zijn haardracht werd hij, wandelend langs de weg, steeds door politie aangehouden en teruggebracht. In al zijn kleren was namelijk het adres van de fraters ingenaaid.

In deze periode komt Eef erachter dat hij acht broers en zussen heeft. Zelfs zijn ouders blijken in leven en hij is helemaal geen wees. Eef: “de fraters en de kinderbescherming kende onze hele familie, maar wij werden gescheiden van elkaar gehouden en niets werd ons meegedeeld. Ik weet nog steeds niet waarom wij uit huis zijn gehaald. Een moeder die negen kinderen weggeeft; dat geloof je toch niet?” Op een gegeven moment, na een oneerbaar voorstel, sloegen de stoppen bij Eef door en molesteerde hij de desbetreffende frater waarna hij 4 jaar door moest brengen in een jeugdgevangenis. Eef: “ik mocht me niet verdedigen maar wel jarenlang aan zijn piemel trekken.” Op de leeftijd van 21 wordt hij op straat gezet en was hij een vrij man. “Ik wist niet eens wat vrij was. Sta ik daar op straat: wat moet ik doen? Waar moet ik heen lopen? Waar slaap ik? Wat eet ik? Wat is vrijheid?”

Eef heeft niet alleen tijdens de periode bij de fraters een proces-verbaal laten opmaken bij politie Boxtel, maar ook de laatste jaren bij politie Nijmegen. Daar heeft hij niets meer van vernomen. Regelmatig heeft hij de rechtbank uitgenodigd om uit te leggen waarom hij als baby uit huis is geplaatst en waarom er niets is gebeurd met al zijn meldingen bij politie en bij de kinderbescherming. En waarom hij nimmer de papieren mag inzien over zijn adoptie. De rechtbank Arnhem geeft niet thuis. Eef: “ik heb van justitie levenslang gekregen in mijn eenzaamheid.” En over de kinderbescherming: “dit is geen kinderbescherming. Ik had liever gehad dat ze mijn nageboorte hadden genomen en mij de heg in hadden gegooid.”

In december 2004 brengt Eef in Tilburg een bezoek aan Fraters CMM, de orde waar Huize De La Salle (dat inmiddels is afgebrand en is herbouwd) onder valt en heeft hij voor de Kerkelijke Rechtbank zijn verhaal mogen doen. Zij waren de zaak nagegaan en konden niets anders concluderen dat het misbruik inderdaad had plaatsgevonden. Maar de dienstdoende fraters van toen zijn allemaal dood. En daar bleef het bij. Geen kerstkaart, geen uitnodiging op een debat, geen verklaring waarom zijn broers en zussen voor hem verzwegen zijn, geen openbaar excuus voor alle misbruikte kinderen.

Het Europees Parlement schrijft op 15 februari 2010 op haar website:

“Bijna 80 miljoen Europeanen leven op de rand van de armoedegrens. Zij leiden een onzeker bestaan en moeten het stellen zonder de basisbehoeften die de meeste mensen als vanzelfsprekend ervaren. Extreme armoede betekent een ernstig gebrek aan basisbehoeften inclusief voedsel, veilig drinkwater, hygiënefaciliteiten, gezondheidszorg, onderdak, onderwijs en informatie. Er zijn ook mensen binnen de EU die onder extreme armoede lijden, voornamelijk de Roma.”

Amnesty International schrijft in februari 2010 over Roma:

“In Tsjechië worden Roma-kinderen systematisch gediscrimineerd in het onderwijs. Roma-kinderen worden in Tsjechië stelselmatig in zogenaamde ‘praktische basisscholen’ geplaatst. Dit zijn eigenlijk scholen voor kinderen met een lichte mentale beperking.”

Bij Eef in huis hing een krantenartikel met de titel: ‘Als God bestaat dan heeft de kerk het goed verpest’.

Documentaire
In de documentaire Tussen Goot en Geluk krijgen vijf (ex-)daklozen de aandacht om hun verhaal te doen, waaronder Eef. Na de première krijgt Eef van Fraters CMM een excuusbrief. Ze hebben incognito in de zaal gezeten. Voor Eef was hiermee de zaak rond. Nog geen jaar later overlijdt hij.

Onderzoek
In 2006 heb ik nog voor de première en de excuusbrief van Fraters CMM namens Eef een onderzoek gedaan naar zijn dossier. De volgende resultaten kwamen daar uit:

• Raad van Kinderbescherming Arnhem/Nijmegen: Bij wet heeft de kinderbescherming het dossier van Eef in 1961 vernietigd. Meldingen van misbruik of motieven over het weghalen bij de ouders zijn niet meer te vinden.
• Rechtbank Arnhem: een woordvoerder van de kinderrechter deelt ons mee dat alle documenten over alle personen van voor 1945 tijdens een bombardement volledig zijn vernietigd en dat er niets is overgebleven over wat voor een informatie dan ook.
• Gelders Archief: het Gelders Archief verwonderd zich over deze reactie en schrijf: “door oorlogshandelingen is het archief deels verminkt, maar bij lange na niet geheel verloren gegaan!” Na een grondig onderzoek in de documenten ‘Ontzetting en Ontheffing’ 1904 tot en met 1979 vinden we geen sporen van de familie van Eef en het Gelders Archief concludeert dat óf de documenten vernietigd zijn óf dat er iets anders aan de hand moet zijn.
• Politie Nijmegen: politie te Nijmegen vinden een dossierrecherche naar een enkele case in de jaren ’50 te omvangrijk (“dit zou een handmatig en dus zeer tijdrovend onderzoek vergen in duizenden gegevens en dit zou ten koste gaan van de primaire taak van de politie”). Volgens de Archiefwet mag ik daar zelf pas in spitten na 2027.
• Fraters CMM Tilburg: verwijzen me naar Huize De La Salle in Boxtel omdat ze geen dossiervorming over Eef hebben. Verder vinden ze dat elk dialoog over de ervaring bij de fraters in Boxtel een initiatief moet zijn vanuit Eef zelf.
• Hondsberg De La Salle Boxtel: alle dossiers over de kinderen zijn vernietigd. Op de vraag waarom ze dossiers vernietigen, krijg ik het antwoord: “we kunnen niet aangeven waarom wij dit doen, gewoonweg omdat het niet bekend is waarom wij dit doen.”
• Ministerie van Justitie, afdeling Adoptie: Deze overheid geeft geen informatie en verwijzen ons naar een procedure met FIOM.
• FIOM: staat mij hartelijk te woord maar delen mee dat er voor de adoptiewet van 1954 geen belang werd gezien in dossiervorming en het verhaal niet lijkt op een adoptiecase. Ze onderstrepen echter wel dat deze zaak meer dan ongewoon is en kunnen geen case herinneren of argumenten verzinnen waarbij 9 kinderen uit huis zijn geplaatst onder het mom van vermeende ‘weeskinderen’. Daarnaast is de hoofdtaak van FIOM om bloedverwanten op te sporen en niet, zoals bij Eef, zoeken naar motieven van handelen. Uiteindelijk vinden ze dan ook geen dossier in hun database.

Het valt op dat, op het FIOM en het Gelders Archief na, de instanties apathisch en met veel weerstand reageren. Met name de reactie van Hondsberg De La Salle Boxtel is ronduit onbegrijpelijk. Geen enkele instantie heeft de verantwoordelijkheid voor Eef opgepakt in de vorm van hulp of onderzoek. Alle officiële meldingen zijn genegeerd.

Nederland telt circa 50.000 daklozen. Voor hen is de Nederlandse bureaucratie een favela.

Een maand na deze publicatie en een artikel in De Gelderlander komt seksueel misbruik van de Rooms-Katholieke kerk in Nederland in het nieuws. De val van de kerk begint bij het Don Rua klooster in ’s-Heerenberg. RTL besteed aandacht aan Hondsberg De La Salle. Erna is het bekende balletje gaan rollen. Het verhaal van Eef was de eerste dominosteen en heeft zijn impact gehad.

OLD SCHOOL

Dit artikel is ‘old school’ en is gepubliceerd in 2006 via Updaid (de voorloper van NL-Aid).

AUTHOR: Drs. H.R.J. Sluijter
URL: www.NL-Aid.org
E-MAIL: info [at] www.NL-Aid.org

VFI is een branchevereniging voor goede doelen waar ruim 120 organisaties bij zijn aangesloten. Op hun website is een document te vinden met de titel Adviesregeling Beloning Directeuren van Goede Doelen. In het kader treft u enkele passages uit het document.
Afhankelijk van de zwaarte van een organisatie en het bestuursmodel, worden functies ingedeeld in zogenaamde BSD-punten (Basis Score voor Directiefuncties). Indien verantwoordelijkheden van de directie door meerdere directeuren wordt gedragen heeft dit invloed op de complexiteit en verantwoordelijkheid van de functies. Bij een eenvoudige directie (100%) vindt geen reductie op de BSD-score plaats. Bij een tweehoofdige collegiale directie is dat op 87% gezet, bij een driehoofdig op 80%. Bij een tweehoofdige of meerhoofdige collegiale directie waarvan er één voorzitter is, is 87% toebedeeld voor de voorzitter en 80% voor de overige directieleden. Bij een eindverantwoordelijke directievoorzitter met leden is dat 92%. De salarissen zijn inclusief alle extra’s zoals vakantiegeld, eventuele eindejaarsuitkering en toegekend variabel inkomen. Incidentele gratificatie voor bijzondere prestaties zijn hier niet in opgenomen.

Alle onderstaande organisaties werkte op verzoek mee aan dit onderzoek door het aanleveren van gegevens.

Alle bovengenoemde salarissen zijn bruto, inclusief alle bijkomende kosten zoals sociale lasten, variabel inkomen, pensioen. Uitzondering hierop treft u in onderstaande tabel.

Strikt genomen zou je kunnen stellen dat het een krom gevoel geeft om aan organisaties te doneren waarbij dergelijke lonen uitgekeerd worden. Maar goedkoop is natuurlijk ook duurkoop. Een ‘weggeefbranche’ moet nu eenmaal met fluwelen handschoenen aangepakt worden omdat er verantwoordelijk met gelden omgegaan dient te worden. Daarnaast zijn hulporganisaties vaak complex te noemen. Ik citeer enkele reacties.

Oxfam NOVIB:

‘Oxfam NOVIB heeft een beloningsstructuur die LAGER is dan de normen die in de Code Wijffels zijn vastgelegd. Oxfam NOVIB vindt namelijk dat we als ontwikkelingsorganisatie verantwoordelijk moeten omgaan met het geld dat we via overheidsbijdragen en van donateurs krijgen voor ons werk voor een rechtvaardige wereld, zonder armoede. Tegelijk is de verantwoordelijkheid van een directeur van een organisatie als Oxfam NOVIB zeer zwaar: ze geeft leiding aan 350 medewerkers en is verantwoordelijk voor programma’s met 850 partnerorganisaties in bijna 50 landen over de hele wereld. Er moet kortom, zoals ook Wijffels zegt, een combinatie zijn van idealisme en professionaliteit.’

Hans Stam, directeur van de Nederlandse Hartstichting:

‘Het is uw goed recht dit een hoog salaris te vinden. Toch geef ik u in overweging nog eens na te denken wat de gevolgen kunnen zijn als, mede op basis van een lager salaris, mensen aan het roer zitten van een complexe organisatie die daar niet voor zijn geëquipeerd. Dat laat onverlet dat de medewerkers een salaris ontvangen dat past bij de aard en zwaarte van hun werkzaamheden. Een goed functionerende secretaresse bij de Hartstichting heeft recht op dezelfde beloning als een goed functionerende secretaresse die in dienst is bij bv. de overheid. Overigens collecteer ikzelf voor de Hartstichting en doneer naar draagkracht.’

Prins Bernhard Cultuurfonds:

‘De directeur ontving in 2008 hiervoor een marktconforme beloning van 145.522 euro (2007: 132.571 euro). Dit betreft het bruto jaarsalaris inclusief vakantiegeld en een eenmalige gratificatie van 5.174 euro bruto (2007: geen). Het werkgeversdeel van de pensioenpremie bedraagt 14.976 euro (2007: 14.172 euro) en de sociale lasten 7.632 euro (2007: 6.559 euro). De directeur ontvangt geen dertiende maand, eindejaarsuitkeringen of andersoortige bonussen. De honorering van de directie valt binnen de richtlijnen van de Vereniging Fondsenwervende Instellingen (VFI). De kosten van de directeur worden betaald uit het rendement op het eigen vermogen van het Cultuurfonds en komen dus niet ten laste van de inkomsten uit fondsenwerving.’

Het Astmafonds:

‘Van de inkomsten (14,5 miljoen euro) besteedde het Astma Fonds in 2008 maar liefst 76 procent (ruim 11 miljoen euro) aan de directe doelbesteding: wetenschappelijk onderzoek, inhoudelijke thema’s, voorlichting en patiëntenvereniging. Andere bestedingen (personeel, communicatie, e.d.) maken dat het Astma Fonds als organisatie het goede werk kan blijven volhouden. Het Astma Fonds ontvangt geen overheidssubsidie en is geheel afhankelijk van giften.’

Kerk in Actie:

‘De in de jaarrekening 2008 (van Kerk in Actie en de dienstenorganisatie) genoemde bedragen van 124.000 (daar genoemd: brutosalaris) en €176.000 (daar genoemd: totaal directiekosten) bevatten enerzijds de werkgeverslasten en anderzijds kosten die met de uitoefening van het werk te maken hebben (zoals reis- en verblijfkosten, andere door de directie gemaakte kosten), die niet aan het salaris toegerekend kunnen worden en die de heer Feenstra ook niet ontvangen heeft, maar die uiteraard wel als lasten verantwoord moeten worden.’

Het maakt mij overigens wel nieuwsgierig in hoeverre Marijke van Eck van de Zonnebloem haar functie kan uitoefenen samen met haar functie als bestuurslid bij het VFI. Enerzijds kun je beargumenteren dat er sprake is van belangenverstrengeling maar aan de andere kant: ze zal heus wel weten wat ze doet. Ze zit niet voor niks op die plaats.

Wat opvallend is, is het feit dat Mark Vogt van War Child hét doet met het laagste salaris en het beste uit de bus komt uit mijn onderzoek Ontwikkelingsorganisaties leveren geen bewijzen. Maar niet aan alle organisaties uit dit onderzoek heb ik de salarissen opgevraagd. Wellicht zouden andere organisaties ook lagere salarissen op hebben gegeven.

Helaas zijn er ook andere hiaten in dit onderzoek. Milieudefensie en de Nierstichting hebben geen gehoor gegeven om aan dit onderzoek mee te doen. Het Rode Kruis kon mij niks meedelen maar ze stuurde mij het jaarmagazine 2008 waar ik maar uit moest putten. Daar staat een karige balans in waar je niks uit kunt opmaken. VFI heeft op herhaaldelijk verzoek geen lijst gegeven hoeveel BSD-punten elke organisatie heeft. Dit maakt het moeilijker te controleren of organisaties zich houden aan de afspraken.

Conclusie

Er zijn meerdere manieren om processen van organisaties te belichten en een overzicht over het beloningsstelsel van de directie heeft daar niets mee te maken. Ik ben zelf enorm kritisch op ontwikkelingsorganisaties, maar uit een salaris kan ik niets halen over processen op operationeel niveau.

Amnesty verwoord het kernachtig:

‘Blijkbaar denken veel mensen dat je een directeur (met de vereiste capaciteiten) kunt aantrekken voor het modale salaris of voor € 50.000,–. Mensen hebben in de verste verte geen enkel benul van de grootte van organisaties en van de vereiste capaciteiten voor de functie van directeur.’

Het lijkt marktconform. In mijn ogen staan de salarissen in geen verhouding met de sector die gesteund wordt door leden en vrijwilligers. Stelt u eens voor dat u collectant bent en elke avond loopt u 100 huishoudens af om € 50,– te verzamelen. Dan heeft u 2883 avonden nodig (of dito andere vrijwilligers) om het salaris van Johan van de Gronden van het WNF bij elkaar te verzamelen. Los van de salarissen van andere directieleden. Sommige salarissen zijn vijf keer hoger dan een docent met Bevoegdheid Eerste Graad die in tien klassen aan circa 30 pubers moet lesgeven. Dat zijn wekelijks 300 pubers. Is een directeursbaan even zwaar en verantwoordelijk als vijf keer 300 pubers, ook wel 1200 pubers? Misschien heeft Amnesty gelijk in bovenstaande citaat, maar ze moeten daar wel tegenover stellen dat het ter verantwoording roepen van directieleden zou moeten geschieden op basis van output. Net zoals in het bedrijfsleven. En dat is nu juist waar de crux zit want omdat dat niet gebeurt is er teveel vrij spel.

Spin-off

Op 15 maart 2010 publiceer ik bovenstaande gegevens. Deze stuur ik naar alle dagbladen, alle politieke partijen en naar de heer Verhagen, Minister voor Buitenlandse Zaken en Minister voor Ontwikkelingssamenwerking.

In de zomer worden Kamervragen gesteld door de VVD, PvdA, PVV, GroenLinks, SP, ChristenUnie en SGP.

Op 30 augustus 2010 verschijnt in de Volkskrant een artikel waarbij ze mijn data ‘lenen’. Ze vullen de lijst aan met het salaris van Cees Breederveld, directeur van ontwikkelingsorganisatie Rode Kruis, en van Dirk Elsen, directeur van ontwikkelingsorganisatie SNV. Ze verdienen respectievelijk € 142.000,– en € 182.000,–. Cees Breederveld zou door allerlei toeslagen zelfs boven de twee ton uitkomen.

Op diezelfde dag verklaart Verhagen dat er een onderzoek komt. Verhagen:

‘Er is voor gekozen het onderzoek te beperken tot organisaties die in Nederland gevestigd zijn en die in 2009 minimaal 500.000 euro subsidie ontvingen.’

In 2011 mogen deze organisaties hun topmensen nog maximaal € 124.073,– bruto per jaar betalen bij een 36-urige werkweek en € 137.000,– bij een 40-urige werkweek. Wie meer betaalt, raakt de subsidie kwijt.

RTL komt op 9 september 2010 met een eigen onderzoek naar brutosalarissen inclusief pensioen en werkgeverslasten bij 81 hulporganisaties. De volgende salarissen van directie zijn het laagste:

Zo kan het dus ook.

OLD SCHOOL

Dit artikel is ‘old school’ en is gepubliceerd tussen 2008 en 2010 via de oude site van NL-Aid of Updaid (de voorloper van NL-Aid).

AUTHOR: H.R.J. Sluijter MA
URL: www.NL-Aid.org
E-MAIL: info [at] www.NL-Aid.org

BRON: http://img.photobucket.com/albums/v517/DavidWatt/DaveClientandLion.jpg

Kent u het begrip ‘canned hunt’, ook wel ‘captive hunt’? Ik vertaal het vrijuit als ‘kat in het bakkie’. Bedreigde diersoorten zoals gefokte leeuwen worden in het wild aan een boom vastgebonden waarna hij of zij wordt doodgeschoten door een schutter die er $ 25.000,- voor betaalt. Ze noemen dit ‘jacht’ of ‘sport’. Vervolgens laat de schutter een geposeerde foto maken met in de ene hand een geweer en de andere hand op de dode leeuw. Dit hebben ze nodig om zich een grote jongen te voelen. De slachtoffers hebben geen schijn van kans. En omdat ze door boeren op de gamefarms door mensenhanden zijn gefokt en opgegroeid, zijn de leeuwen tam en niet bang voor mensen. De klant kan dus van dichtbij zijn kans waarmaken. Opvallend is verder dat er voornamelijk witte leeuwen voor deze trofeeënjacht worden gefokt. Ze zijn in een tamme omgeving relatief makkelijk te fokken en klanten zijn er dol op. De klanten, ook wel de ‘big game hunters’ genoemd, zijn voornamelijk Amerikaanse mannen.

Een andere variant is om een bedreigd diersoort in een afgezet stuk grond ‘vrij’ rond te laten lopen om hem vervolgens van buiten het hek te doden met een geweer of kruisboog. Gewaagde jagers geven een leeuw enkele uren voorsprong binnen een reservaat. Via spoorzoeken wordt er op hem gejaagd. Om het spoorzoeken te vergemakkelijken wordt meestal een leeuw eerst dagen uitgehongerd en hangt men enkele mijlen verderop een bloedend en gevild hert aan een boom om de leeuw te lokken. Nog ziekmakender is dat ze een moederleeuw van haar jongen scheidt middels een gaashek zodat ze altijd bij elkaar blijven. Instinctiefmatig kan de moeder niet wegrennen. Ze wordt vervolgens voor de ogen vaan haar puppies neergeschoten. In ieder geval zijn de leeuwen binnen alle varianten van canned hunt van kleins af aan getemd als vee.

Als variatie op canned hunt bestond er in Amerika ook ‘internet hunting’ waarbij een geautomatiseerde camera met geweer in een wei met dieren staan. De camera en het geweer is op afstand te bedienen door iemand die tegen betaling is ingelogd. Met een klik op de muis, wordt een dier naar keuze afgeschoten. Gelukkig is deze variant in de meeste staten nu verboden.

De organisatie van canned hunts in Zuid-Afrika vindt trouwens dat ze de natuur helpen omdat ze zodoende de sporters uit het reguliere reservaat houden. Een rare manier van redenatie, maar $ 25.000,- in een ontwikkelingsland als Zuid-Afrika is erg veel geld. Veel boeren beargumenteren dat het geld juist weer wordt gebruikt voor het behoud van de natuur. Maar het is veel aannemelijker dat het geld terugvloeit naar de ‘amefarms zelf.

Leeuwen zijn opgenomen in de Convention on the International Trade in Endangered Species en dientengevolge hebben zij recht op bescherming. De ‘big game hunters’ hebben klaarblijkelijk deze trofeeënjacht nodig om hun mannelijkheid te bewijzen. Volgens mij is de mensheid juist bezig om zich uit deze evolutie te onttrekken maar kunnen sommigen het gewoonweg niet bijbenen. Deze testosteronairs zitten vastgeroest in een onderlinge musculaire paringsdrift die te vergelijken is met primitief dierengedrag. Dit instinctmatig gedrag wordt gestuurd vanuit een voorgeprogrammeerd DNA-patroon die niet gestoeld is op enige vorm van redenatie. Voor culturen die opgegroeid zijn met wapenbezit is alles ingebed binnen een soort van logisch redeneren waar geen plaats is voor altruïsme. Wanneer mensen als duiven de kroppen van hun keel opzetten dan denk ik aan de inhoud en grootte van de hersenen van een duif. Ik weet niet wat uw gedachtes op dat moment zouden zijn.

Er is weinig geschreven en bekend over deze vorm van toerisme. Hopelijk kan ik een steentje bijdragen door er iets over te schrijven.

Ik heb de Zuid-Afrikaanse overheid om een verklaring gevraagd over hun standpunten en hun acties. Daarbij werd ik doorverwezen naar de Media Liaison officials, te weten Ms Roopa Singh, Director External Communication (e-mail: rsingh@deat.gov.za), Mr Moses Rannditsheni, Deputy Director (e-mail: MRannditsheni@deat.gov.za) en Mr Albi Modise (e-mail: amodise@deat.gov.za). Er volgde geen reactie.

OLD SCHOOL

Dit artikel is ‘old school’ en is gepubliceerd tussen 2008 en 2010 via de oude site van NL-Aid of Updaid (de voorloper van NL-Aid).

AUTHOR: H.R.J. Sluijter MA
URL: www.NL-Aid.org
E-MAIL: info [at] www.NL-Aid.org