Een Klein Voorval met Grote Betekenis
Er zijn situaties waarin een klein voorval uitgroeit tot een teken van een dieper liggend probleem. Een scheur in het ogenschijnlijk perfecte oppervlak. Een oncomfortabel moment dat ineens de verborgen realiteiten blootlegt die normaal achter de schermen blijven. Dit is een van die momenten.
Na intensieve dagen van coördinatie en maanden van voorbereiding met Studio Julian Hetzel, DAS Theatre en Frascati, bevind ik mij naast een eettafel. Niet er aan. Het blijkt dat deze tafel niet voor mij is gereserveerd, maar uitsluitend voor studenten en docenten van DAS. Er is geen plek voor mij en ik kan er niet bij zijn. Later wordt mij verzekerd dat het niets persoonlijks is: het was een logistieke beslissing, gepland en duidelijk afgebakend. Maar voor mij is het wel degelijk persoonlijk.
In het Hart van het Systeem
De titel ‘In the Belly of the Beast’ van het tweeweekse onderzoeksprogramma van DAS Theatre is veelzeggend. Deze titel weerspiegelt het idee van werken binnen een systeem terwijl je dit tegelijkertijd bevraagt. Het programma, dat draaide om emoties, dramaturgie, fermentatie en antifascistische praktijken, nam als uitgangspunt dat de echte strijd zich binnen het systeem afspeelt, niet erbuiten.
In de kern van het systeem waar kunst, institutionele structuren en de politieke realiteit samenkomen, waar emoties een rol spelen, waar taal en beelden als wapens dienen, en waar de vraag rijst wat het betekent om weerstand te bieden van binnenuit.
De tweede week van het programma, waar ik aan deelnam, bestond uit een intensieve vierdaagse workshop waarin studenten van DAS Theatre onder leiding van Studio Julian Hetzel en het High on Type Collective, propaganda en performatieve communicatie verkenden als middelen voor artistiek verzet onder de naam ‘Art as a Weapon’. Dit culmineerde in een live interventie in Frascati, een discussie over culturele strijd, propaganda, en artistiek verzet. Juist binnen dit kader ontstond een duidelijke demarcatie van de gemeenschapsgrenzen.
Gastvrijheid als Cultuurwaarde
Ik kom uit een Indonesische cultuur waar gastvrijheid een morele basis en een vanzelfsprekendheid is. Bij ons thuis was er altijd plaats voor een extra persoon aan tafel. Er werd niet vooraf gepland of afgewogen: er werd altijd ruimte gemaakt.
Iedereen was welkom. Vrienden konden onaangekondigd blijven eten, of zelfs slapen. Als kind irriteerde dit me soms, maar het was een deel van onze cultuur: gastvrijheid ging niet over individuele voorkeuren, maar over een collectieve verantwoordelijkheid.
De Nederlandse Logica van Uitsluiting
Mijn ervaringen met Nederlandse gastvrijheid staan in schril contrast met mijn jeugd. Als kind werd ik vaak niet uitgenodigd om te blijven eten bij Nederlandse vrienden. Gastvrijheid leek hier meer een kwestie van logistiek dan van ethiek, een systeem waarin zorg en gastvrijheid vooraf ingepland en beperkt werden.
De Eettafel als Politiek Arena
De weigering aan de eettafel is dus niet zomaar een incident, maar een politiek geladen moment. Een eettafel is meer dan een stuk meubilair; het is een symbool van gemeenschap en erkenning. Aan tafel zitten betekent erbij horen; uitgesloten worden benadrukt je status als buitenstaander.
In een context die draait om strijd, krijgt de eettafel nog een extra lading. Strijd is zelden zonder conflict. Solidariteit is niet vanzelfsprekend, maar vereist bewuste keuzes tegen een systeem dat individualisme en competitie bevordert. Zorg is geen romantische bijzaak, maar een vorm van verzet.
Het is niet Persoonlijk
Na het voorval worden excuses aangeboden, maar de verantwoordelijkheid wordt afgeschoven. Dit benadrukt het probleem: de scheiding tussen intentie en effect is kenmerkend voor hoe systemen functioneren. Wat als neutraal wordt gepresenteerd, onttrekt zich aan verantwoordelijkheid.
Uitputting in de Cultuursector
De theatersector in Nederland ziet een hoog aantal burn-outs. Deze ervaring is geen uitzondering. We spreken vaak over verzet en engagement, maar dagelijkse, praktische zorg blijft vaak achter.
De Illusie van Verzet
Het programma suggereerde dat kunst een vorm van verzet kan zijn. Maar zonder zorg blijft dit verzet oppervlakkig. Kunst verandert dan in een esthetiek, een concept, zonder een gemeenschap die echt voor elkaar zorgt.
Wat vraagt Strijd van Ons?
Misschien moeten we onze prioriteiten heroverwegen. Niet alleen ons werk, maar onze keuzes moeten radicaal zijn. Zijn we bereid om regels te breken ten gunste van mensen? Durven we verantwoordelijkheid te nemen, ook als dat niet als onze taak wordt gezien? Durven we plannen los te laten en iemand toe te voegen die niet op de lijst staat?
Misschien is het tijd om te erkennen dat zorg actief georganiseerd moet worden, net zo serieus als een repetitieschema of een première. Het weigeren van zorg is geen kleinigheid, maar een politieke keuze.
Zolang we dit niet erkennen, blijft strijd een rol die we spelen, en zorg iets wat we vergeten.
Beeld Eduart Baçe
Vergelijkbare berichten
- Douwe Bob trotseert doodsbedreigingen: ‘Anders wordt het eng’
- Schaal Op Zonder Je Ziel Te Verliezen: Tips van Fairphone’s CEO
- NANOEK Onthult: Vrouwen Nog Steeds Ondervertegenwoordigd in Nederlandse Musicals!
- Schokkende aanrijding bij Jennifer Aniston’s villa: Wat is er gebeurd?
- Mysterieuze Rode Punten in de Ruimte Lijken op een ‘Kwaadaardig Oog’: Wetenschappers Ontdekken Oorzaak
Loes Bakker is onderwijsspecialist met jarenlange ervaring in beleid en praktijk. Haar bijdragen gaan over vernieuwing, digitalisering en pedagogische kwesties in het onderwijs. Ze legt onderwijsontwikkelingen kritisch bloot, altijd met een hart voor leerlingen, leerkrachten én een toekomstgericht onderwijssysteem dat iedereen gelijke kansen biedt.