Shakespeare-expert Wil ter Horst-Rep Overleden: Theaterwereld in Rouw

Op 3 juni is Wil ter Horst-Rep, voormalig regisseur, overleden. Zij was twee decennia lang, van 1979 tot 1999, verantwoordelijk voor de jaarlijkse productie in het openluchttheater van Diever in Drenthe.

Willy Rep zag het levenslicht op 6 februari 1939 en koos in de jaren ’70 voor een opleiding aan de Theaterschool in Amsterdam, specialisatie regie. Al in 1976 trok ze naar Diever om daar als regieassistent te starten onder leiding van dokter Dirk Broekema, een huisarts die in 1946 het openluchttheater had opgericht. Dit theater werd bekend om zijn jaarlijkse Shakespeare-producties en trok elk jaar tussen de tienduizend en twaalfduizend bezoekers. Reps assistentie begon met de productie Leer om Leer.

Na het onverwachte overlijden van Broekema in 1979, werd Wil ter Horst-Rep gevraagd zijn rol als regisseur over te nemen, te beginnen met De vrolijke vrouwtjes van Windsor, een stuk dat al door Broekema was geselecteerd. Het theater, verscholen tussen de bomen en met een natuurlijke akoestiek, was vanaf het begin een fenomeen. Broekema en de burgemeester selecteerden elk jaar op Oudejaarsavond het stuk voor de volgende zomer. Vervolgens werd iedereen uit het dorp aangemoedigd om mee te doen aan de voorstelling. Wil ter Horst-Rep zette deze traditie voort en produceerde twintig jaar lang indrukwekkende Shakespeare-voorstellingen met amateuracteurs.

In een interview met NRC Handelsblad keek ze terug op die periode: ‘Dokter Broekema was een autoritaire figuur. Nadat het stuk gekozen was, kregen de spelers in januari te horen welke rollen ze kregen, zonder enige inspraak. In maart moesten ze op komen dagen voor repetities, afwezigheid werd niet geaccepteerd. Ik heb in het begin van de jaren zeventig aan de Theaterschool in Amsterdam gestudeerd, in de tijd van democratisering. In Diever ging ik anders te werk. Ik keek eerst naar de spelers en besloot bijvoorbeeld dat iemand een goede Othello zou zijn, dus dat jaar speelden we Othello. Of ik zag dat een bepaalde jongen en meisje perfect waren voor de hoofdrollen in Romeo en Julia, dus dat was ons volgende stuk.’ Acteurs waren actief betrokken bij haar creatieve proces. Ze zei hierover: ‘Zoals je een instrument nodig hebt om muziek te maken, heb je je lichaam nodig om toneel te spelen.’

Wil ter Horst nam het professioneler aan dan haar voorganger; ze werkte met vaste teams voor kostuums, decor en belichting. Ze koos voor een eigen vertaalster, Emmy Wijnholds-Schuster, in plaats van de Burgersdijk-vertalingen te gebruiken. Ze paste ook zelf teksten aan of veranderde scènes. Haar regie kenmerkte zich door trouw aan de tekst te blijven, gecombineerd met een directe en herkenbare speelstijl. Ze omschreef zichzelf niet als een ‘schrijftafelregisseur’; alles ontstond op de speelvloer. Tijdens de wintermaanden las en herlas ze de stukken, analyseerde ze en bedacht beelden. Haar inspiratiebron was vaak het boek Shakespeare tijdgenoot (1964) van Jan Kott.

De natuurlijke omgeving van het openluchttheater was essentieel voor haar; de elementen zoals wind, aarde, zand, stenen en bomen waren haar inspiratiebronnen. Haar afscheidsvoorstelling was De storm in 1999. Dat jaar droeg ze het stokje over aan de huidige regisseur en artistiek leider Jack Nieborg. Waar Nieborg’s regies uitbundig zijn, kenmerkten die van haar zich door soberheid en eenvoud. Haar ervaring in de volledig uitgeruste schouwburg De Tamboer in Hoogeveen met De getemde feeks bracht haar ertoe uiteindelijk de voorstelling tot de essentie van theater terug te brengen: enkele spots en praktikabels.

Voor haar aanzienlijke bijdragen aan de opleiding en regie van amateurtheater in Drenthe, ontving ze in 1999 de Culturele Prijs van Drenthe. ‘Als regisseur van de Shakespearespelen in Diever en van diverse maatschappijkritische voorstellingen heeft Wil Rep bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering van het amateurtheater in Drenthe,’ vermeldt de website van de provincie Drenthe.

Jack Nieborg liet weten: ‘Ik zal haar altijd dankbaar blijven voor het vertrouwen en de vrijheid die ze me gaf. Ook na haar pensionering bleef ze betrokken en bezocht regelmatig repetities. Ze bleef ambassadeur van het gezelschap en wat we nu doen, is mede dankzij haar. Bij de ingang van het theater staat een houten jas als symbool voor iedereen die bijgedragen heeft en er niet meer is. Daar hoort zij nu ook bij.’

foto Shakespeare Theater Diever