Bekende Actrice Elsje de Wijn op 82-jarige Leeftijd Overleden: Nederland Rouwt

Op maandag is Elsje de Wijn op 82-jarige leeftijd overleden. Deze actrice was gedurende een lange tijd actief bij toneelgezelschappen zoals Centrum en Baal, en had rollen in bekende theaterproducties zoals Kees de Jongen, Leedvermaak en de Annie M.G. Schmidt-cabaretmusical Met man en muis.

“Acteren is mijn grote passie,” zo vertelde Elsje de Wijn in 1969 aan het Rotterdamsch Parool. “Mijn vader was een fervent amateurtoneelspeler en ikzelf volgde vanaf mijn achtste balletlessen, wat altijd ontzettend leuk was.” Na haar schooltijd aan het gymnasium Barlaeus in Amsterdam nam ze acteerlessen bij Henny Orri, ter voorbereiding op haar opleiding aan de Amsterdamse Toneelschool. Daar zat ze in de klas met onder anderen Cox Habbema, Rutger Hauer, Agaath Meulenbroek en Wim van der Grijn.

Tijdens haar afstudeerproject in 1967 werd De Wijn geprezen als ‘een opmerkelijk komisch talent’ (AD), vooral haar vertolking van de oma in het stuk De grote leugenaar werd door (Het Parool) beschreven als ‘een uiterst humoristische en knap uitgevoerde rol’, waarvoor ze terecht een groot applaus ontving. Ze trad toe tot Toneelgroep Centrum, waar ze haar debuut maakte in de stille hoofdrol van Yvonne van Witold Gombrowicz. Ze speelde vervolgens in acht andere producties bij dit gezelschap, waaronder de populaire voorstelling Kees de Jongen gebaseerd op het boek van Theo Thijssen. Deze voorstelling bleef drie seizoenen op het repertoire, met De Wijn in de rol van Juffrouw Smit. Ze genoot van het werken onder artistiek leider en regisseur Peter Oosthoek, die ze beschreef als ‘intens en altijd op zoek naar de essentie’.

Producent John de Crane had De Wijn ook opgemerkt tijdens haar afstuderen en betrok haar, tussen de optredens bij Baal door, bij enkele musicals. Op 3 januari 1969 ging Met man en muis, een musical van Annie M.G. Schmidt en Lennaert Nijgh met muziek van Harry Bannink, in première in het Nieuwe de la Mar Theater in Amsterdam. De Wijn werd de ‘absolute verrassing’ (AD) van de show, mede dankzij haar ‘brutaal-komische’ optreden als een cabaretière van formaat.

De Volkskrant merkte op dat de jonge actrice ‘met flair haar talent toonde’ in meerdere nummers. Het nummer ‘Karel’ werd zo populair dat het leidde tot een studio-opname die in 1970 veertien weken in de Top 40 stond. Dit succes bezorgde haar een rol in de off-Broadway rockmusical Salvation (1971), waarin ze naast onder anderen Rob de Nijs speelde.

Vanaf 1975 was De Wijn te zien bij Toneelgroep Baal, onder regie van onder anderen Gerardjan Rijnders, Han Römer en Leonard Frank, die het gezelschap had opgericht om maatschappelijk geëngageerd muziektheater te brengen. In 1982 speelde ze in Leedvermaak onder regie van Frank, een stuk van Judith Herzberg dat maandenlang voor volle zalen speelde. De Wijn vertolkte de rol van de eenzame en onzekere onderduikmoeder Riet, een rol die door Trouw als ‘prachtig’ werd omschreven.

Toen Baal in 1988 ophield te bestaan, ging De Wijn als freelancer verder. Ze trad op bij verschillende gezelschappen en in producties zoals Ro Theater/Theater Rotterdam, Dorst, Art & Pro, Toneelschuur Producties, het Nationale Toneel en Bellevue Lunchtheater. Naast het theater was ze ook te zien in films zoals Frank en Eva (1973) en Voor een verloren soldaat (1992), en in televisieprogramma’s zoals Kort en Klein, Stijl achterover, Verkeerd verbonden, Ik ben je moeder niet en Baantjer.

De Wijn bleef tot op hoge leeftijd actief in de theaterwereld. In 2019 speelde ze nog de rol van Nell in Eindspel onder regie van Erik Whien. Ook trad ze op met de muziekgroep ‘Elsje en de Bluesmannen’, waarin ze voorstellingen gaf over de vroege geschiedenis van de blues.

Eind november gaf ze haar laatste voorstelling. De Wijn leed aan de ziekte van Alzheimer en heeft gekozen voor euthanasie.