Lucht in huis vuiler dan je denkt: toxicoloog onthult 3 grote vervuilingsbronnen

Thuis is waar je hart is — maar het kan ook de plek zijn waar je gezondheid problemen begint te krijgen.

Volgens het Environmental Protection Agency brengen Amerikanen ongeveer 90% van hun tijd binnenshuis door. Toch is de lucht in je woning, op kantoor of op school mogelijk niet zo schoon als je denkt.

“De binnenlucht kan tot wel vijf keer slechter zijn dan de buitenlucht, en dat verbaast veel mensen,” zegt Dr. Yvonne Burkart, toxicoloog, auteur en specialist in voortplantings- en hormoonstoornissen, in een aflevering van de podcast The Diary of a CEO. “Dat komt doordat mensen hun woningen niet voldoende ventileren.”

Kinderen, ouderen en mensen met hart- en longaandoeningen zijn extra kwetsbaar voor luchtvervuiling en brengen bovendien vaak meer tijd binnen door dan gemiddeld.

Onreine lucht inademen hangt samen met allerlei gezondheidsrisico’s. Korte blootstelling kan leiden tot irritatie van oren, neus en keel, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid. Langdurige en ernstigere effecten omvatten astma-aanvallen, bronchitis, longontsteking, chronische obstructieve longziekte (COPD), hartziekten, longkanker en schade aan het zenuwstelsel.

“Als je je gezondheid wilt verbeteren, moet je eerst de binnenlucht schoonmaken,” aldus Burkart.

Maar waar komt al die vervuiling precies vandaan?

1. Koken

Een belangrijke bron is koken, legt ze uit.

Het bereiden van voedsel vult je huis misschien met aangename geuren, maar daarbij komen ook verontreinigende stoffen vrij. Denk aan verbrandingsgassen zoals stikstofdioxide, koolmonoxide en formaldehyde.

Uit onderzoek van Stanford University blijkt dat gas- en propaanfornuizen een groot aandeel hebben in de blootstelling aan stikstofdioxide. Naar schatting gebruikt ongeveer 38% van de Amerikaanse huishoudens een gasfornuis, terwijl meerdere studies de schadelijke effecten hebben aangetoond.

Onderzoekers van Purdue University ontdekten dat deze bronnen (zoals sommige gasbranders en intensief gebruik van kookplaten) tot wel 100 keer meer gevaarlijke deeltjes kunnen uitstoten dan de uitlaat van een auto, wat het risico op astma en andere luchtwegaandoeningen verhoogt. Daarnaast komt ook benzene vrij, een stof die in verband is gebracht met leukemie en andere bloedziekten.

Bij koken komen vaak vluchtige organische stoffen (VOS) en fijnstof (PM2.5) vrij. PM2.5 is bijzonder schadelijk omdat de microscopische deeltjes de natuurlijke afweer van het lichaam kunnen passeren, diep in de longen doordringen en zelfs in de bloedbaan terechtkomen.

Aangezien koken onvermijdelijk is, raadt Burkart aan kritisch te kijken naar andere zaken waarmee je onbewust je binnenlucht verontreinigt. “We moeten prioriteiten stellen: wat is belangrijk en wat niet,” zegt ze.

2. Kaarsen aansteken

Ook kaarsen kunnen verontreinigende stoffen, roet en toxische chemicaliën in je woonkamer verspreiden, waardoor het risico op luchtwegklachten en andere gezondheidsproblemen op de langere termijn toeneemt.

Een studie uit 2023 toonde aan dat frequente en langdurige blootstelling aan bepaalde verontreinigende stoffen van goedkope geurkaarsen in slecht geventileerde ruimtes gekoppeld kan zijn aan een verhoogd risico op cellulaire schade en gezondheidscomplicaties. Sommige onderzoeken suggereren zelfs dat bepaalde kaarsen ook toxines kunnen afgeven als ze niet eens aangestoken zijn.

Wie niet meteen wil stoppen met kaarsen gebruiken, kan volgens Burkart kiezen voor een “betere” kaars: bijvoorbeeld kaarsen gemaakt van natuurlijke was zoals 100% bijenwas of sojawas in plaats van paraffine, en zorgen voor voldoende ventilatie door een raam te openen.

Daarnaast wordt geadviseerd de brandduur te beperken tot maximaal vier uur per keer.

3. Schoenen

Je schoenen kunnen ook ongewenste verontreiniging je huis inbrengen — denk aan ziekteverwekkende bacteriën en virussen, zware metalen, industriële chemicaliën, pesticiden en ja, ook uitwerpselen.

Burkart raadt aan de schoenen die je buiten hebt gedragen bij de deur uit te trekken: “Dingen die buiten zijn, moeten buiten blijven.”

Dat betekent niet dat je op blote voeten hoeft te lopen, voegt ze toe. “Je kunt huispantoffels dragen of speciale schoenen die alleen binnenshuis worden gebruikt.”