Nederlands startup-ecosysteem in gevaar: Poldernuance blijkt destructief!

Onlangs kwam ik een artikel tegen op MT/Sprout waarin stond dat de investeringen in de vroege fase van startups in Nederland zijn gehalveerd. En hoe reageren we daarop? We beginnen aan onszelf te twijfelen. Is er misschien te weinig dealflow? Vallen de startups kwalitatief tegen? Of komt het door de wereldwijde onrust?

Stop alsjeblieft met deze speculaties. Dergelijke ‘misschiens’ zijn extreem gevaarlijk. Ze vinden een vruchtbare bodem in Den Haag en verschaffen de politiek een perfect alibi om niets te ondernemen. Want als het probleem bij de ondernemers ligt, waarom zou de overheid dan moeten ingrijpen?

We moeten de feiten onder ogen zien: het probleem zit niet in het talent. Het probleem is het verstikkende fiscale beleid, het gebrek aan adequate stimulering en de aanhoudende onzekerheid rondom Box 3.

De reden dat deze ‘misschiens’ zo goed blijven hangen in Den Haag is niet per se door kwaadwillendheid. Bijna niemand daar heeft ooit zelf de uitdaging ervaren van het opbouwen van een bedrijf in een vroege fase. Zonder die ervaring klinken alle excuses aannemelijk.

We misleiden onszelf

Het wordt simpelweg over het hoofd gezien. En het ergste is dat we onszelf als samenleving voor de gek houden. We juichen om megadeals zoals de 320 miljoen dollar voor AI-startup General Intuition als een Nederlands succes. Geweldig voor de oprichters, maar het hoofdkantoor en de werkgelegenheid bevinden zich in New York en Genève. Alleen de juridische entiteit is nog hier geregistreerd.

Hier gaat het echt mis: het investeringscijfer was ooit een indicator van echte bedrijvigheid, van banen en waarde die hier gecreëerd werden. Nu is het cijfer zelf het doel geworden. Zolang de statistieken kloppen, kijkt niemand naar wat de statistieken zouden moeten meten. Het middel is met het doel verward geraakt, en dat stelt een land gerust terwijl het fundament eronder wegvalt.

Maar de pijnlijkste waarheid is dat dit niet alleen de schuld van Den Haag is. Dit is onze eigen fout, als ecosysteem, omdat we eindeloos beleefd en genuanceerd blijven.

We leven in een tijd waarin elke andere belangengroep de snelweg A12 blokkeert, rechtszaken voert of staakt voor hun belangen. En wij? Wij schrijven een genuanceerd opiniestuk. Met deze constante nuance zenden we maar één boodschap naar de politiek: er zijn geen echte problemen hier.

Recent sprak ik met meer dan honderd ondernemers en investeerders over hoe zij het beste ondersteund kunnen worden. En nee, ze zitten niet te wachten op nog een nieuw fonds, en het is niet zo dat de overheid helemaal niets doet. Nederland kent genoeg instanties die oordelen of jouw startup wel in de juiste sector zit, of dat deeptech belangrijker is dan software dit jaar.

Rol van de overheid

Elk van deze meningen werkt als een filter tussen de ondernemer en het kapitaal. Wat wel effectief is? Het tegenovergestelde: een regeling zonder vooringenomenheid. Een breed fiscaal kader, zoals het Britse SEIS, dat elke investeerder in elk jong bedrijf gelijk behandelt.

De overheid bepaalt de prijs van risico en laat het oordeel over welke bedrijven het verdienen aan de markt over. Gecombineerd met eindelijk duidelijkheid over Box 3, is dit geen grote uitgave maar wel de grootste interventie die Den Haag kan doen.

Er moet verbetering komen en wel snel. Het wordt tijd dat we als ecosysteem gezamenlijk onze stem laten horen, in plaats van onszelf de schuld te geven. Niet met een vraag om meer sturing, maar om ruimte binnen duidelijke kaders. Kom in actie, Den Haag, voordat het fundament van onze toekomstige economie definitief instort.