De ontwikkeling van groene waterstof heeft meer tijd nodig dan aanvankelijk werd verwacht. Om deze reden besloot Mattijs Slee zijn bedrijf Battolyser Systems te laten samengaan met VDL Hydrogen Systems, resulterend in het nieuwe bedrijf Alquion, met als doel groene waterstof te stimuleren. ‘De hype was overdreven, aangejaagd door een combinatie van morele doelen en opportunisme,’ zegt Slee.
Vandaag is het officieel: het bedrijf heet nu Alquion, een resultaat van de fusie tussen Mattijs Slee’s Battolyser Systems en VDL Hydrogen Systems. De naam Alquion verwijst naar ‘alkalisch’, de technologie achter de elektrolyser, en ‘ion’, het geladen deeltje essentieel voor het productieproces van waterstof.
‘Het heeft ook een vleugje alchemie. Voor mij is het vooral een krachtige naam die resoneert’, legt Slee uit.
Slee geeft toe dat de fusie, aangekondigd vorig jaar, niet alleen een kans was maar ook een noodzaak. De waterstofmarkt is de laatste jaren stroef verlopen, wat het moeilijk maakte voor een start-up zoals Battolyser Systems om financiering en klanten te vinden voor zijn elektrolyser, die water splitst in waterstof en zuurstof met elektriciteit. ‘De rode loper voor start-ups is weer opgerold. De avonturiers en toeristen zijn vertrokken,’ zegt Slee.
Waterstof nog steeds te prijzig
Het hoofdprobleem is dat groene waterstof momenteel nog te duur is voor gebruik in industriële processen die bedoeld zijn om fossiele brandstoffen te vervangen. Deze zomer heeft de overheid nog 700 miljoen euro aan subsidies verstrekt aan 11 bedrijven die groene waterstof gaan produceren, waarbij het prijsverschil met aardgas-waterstof wordt gecompenseerd.
Slee bevestigt dat de technologie voor het produceren van waterstof, cruciaal voor het verduurzamen van industriële bedrijven die niet kunnen elektrificeren, nog te hoog in de kostenstructuur zit. ‘Het fossiele alternatief is nog steeds te goedkoop, vooral omdat de klimaatschade niet wordt meegerekend.’
Hype gedreven door morele doelen
De energiekosten zijn de afgelopen twee jaar veel belangrijker geworden dan de energietransitie zelf. ‘Een paar jaar terug draaide alles om het klimaat’, zegt Slee. ‘Dat is nu minder overheersend. Meer recent, zoals de rapporten van Draghi en in Nederland Wennink aangeven, draait het vooral om onze concurrentiepositie. Daarbij kwamen ook zorgen over veiligheid en veerkracht in Europa en Nederland.’
Deze trage waterstofmarkt had zijn gevolgen. ‘Tijdens de hype deed iedereen mee. Zelfs banken en energiemaatschappijen hadden grote waterstofteams’, blikt Slee terug. ‘De hype was te groot, vooral aangedreven door een mix van morele doelen en opportunisme. Maar we hadden niet ingeschat hoe lang het zou duren om de kosten te verlagen.’
Slee vergelijkt het met offshore windenergie. ‘Daarvan is in 20 jaar tijd de prijs met een factor vijf verlaagd. Dat zal ook gebeuren met waterstof, maar die kostenreductie strekt zich uit over decennia, niet jaren. We moeten projecten uitvoeren om te leren, niet alleen studies blijven maken.’
Technologische draai Battolyser
In deze context moet je het fusiebedrijf Alquion zien. Met Battolyser Systems, ontstaan uit onderzoek aan de TU Delft, ontwikkelde Slee sinds 2021 een flexibele elektrolyser die tegelijkertijd functioneerde als batterij voor het opslaan van overtollige stroom. Slee’s bedrijf haalde tientallen miljoenen op bij investeerders en kreeg ook een Europese lening voor de bouw van een fabriek.
Eind 2024 maakte Battolyser een technologische draai. ‘Het bleek lastiger dan gedacht om de kosten laag genoeg te krijgen,’ zegt Slee.
Verder bleek dat klanten vooral de flexibiliteit waardeerden die de elektrolyser zo uniek maakte. De Battolyser kan eenvoudig aan en uit worden gezet, in tegenstelling tot concurrenten die continu moeten produceren. Dit maakt het ideaal voor gebruik bij een hoog stroomaanbod en lage prijzen.
Waterstof perfect voor netcongestie
Dit maakt niet alleen de geproduceerde waterstof kostenefficiënt, het is ook een perfecte oplossing voor netcongestie zodra windparken in de Noordzee volop draaien en de stroom ergens naartoe moet. ‘Er komt dan veel energie op het net. Dat veroorzaakt congestie en drukt de prijzen. Op dat moment kun je overtollige stroom beter omzetten in waterstof. Bij een stroomtekort kun je juist doorleveren aan het net. Je fungeert als een soort luchtverkeersleider tussen het windpark en het elektriciteitsnet,’ legt Slee uit.
VDL Hydrogen Systems, een van de vele werkmaatschappijen van het industriële familiebedrijf VDL Groep, ontwikkelde sinds 2022 ook een elektrolyser die vooral was gericht op grootschalige industriële toepassingen. Toen Battolyser besloot te focussen op een flexibele elektrolyser zonder batterijfunctie, bracht dat beide concurrenten dichter bij elkaar.
VDL goed in opschalen en assemblage
Dat leidde uiteindelijk tot de fusie die donderdag werd beklonken. ‘We zeiden tegen elkaar: de échte concurrentie zit in China, wij zijn in Nederland de enige twee partijen die een industriële elektrolyser ontwikkelen, moeten we niet gaan samenwerken?’
Het zorgt dat de elektrolyser die nu samen wordt ontwikkeld, concurrerender wordt. ‘VDL is een gestructureerd bedrijf met een sterke industriële reputatie’, zegt Slee. ‘Ze zijn heel goed in opschalen en assemblage, en hebben veel betere inkoopvoorwaarden dan Battolyser ooit zou krijgen.’
Tegenwoordig kun je niet zomaar als start-up aankloppen met een nieuwe elektrolyser en vragen of iemand die wil kopen. ‘De enige partijen die nu nog over de vloer komen, zijn die met een groot industrieel track record.’ Zoals VDL dus, dat op zijn beurt de waterstofdochter wat meer op afstand wilde zetten. ‘Battolyser brengt zijn innovatie mee, en de mogelijkheid om in Nederland en Europa durfkapitaal aan te trekken. Onder VDL Groep is dat niet mogelijk.’
Aandeelhouders op één lijn krijgen
Best opmerkelijk: Battolyser had 37 medewerkers, VDL Hydrogen Systems 15. Slee’s scaleup had 70 miljoen aan financiering opgehaald en beschikte over een reeks patenten. Desondanks vond de fusie op gelijke basis plaats, waarbij alle aandeelhouders nog eens een (onbekend) bedrag bijstorten om door te bouwen.
‘Het was best complex om de fusie goed op te zetten om daarmee de aandeelhouders op één lijn te krijgen’, geeft Slee toe. ‘Beide bedrijven zijn lastig te waarderen en de waarde zit vooral in de samenwerking zelf, daar kom je niet uit met spreadsheets. VDL Hydrogen Systems was qua aantal mensen kleiner, maar had de steun van VDL Groep die van niet meetbare waarde is.’
Eerst getrouwd, daarna huwelijkse voorwaarden
Hoe is in de afgelopen periode de integratie met de VDL-dochter verlopen? ‘Heel goed eigenlijk, al zijn we eerst getrouwd en moesten we daarna nog de huwelijkse voorwaarden regelen.’ Geen ruzie over wie de beste elektrolyser in huis had? ‘Categorisch nee. Het helpt dat het bij ingenieurs en techneuten al snel over de inhoud gaat, en dat je kunt uitrekenen wat de beste oplossing is. De teams keken met open vizier naar hoe de ander het deed om de beste manier over te nemen.’
Ook wat de cultuur betreft was de afstand niet zo groot, vindt Slee. ‘VDL heeft ondanks de vele bedrijven een sterke cultuur die vooral heel praktisch is, en no nonsense. Vergeleken daarmee was Battolyser wat meer academisch, en misschien soms wat te strategisch in zijn aanpak.’
Demonstratiesysteem van de Flexolyser
Het nieuwe bedrijf houdt zijn twee vestigingen in Schiedam en Eindhoven. De haven van Rotterdam is het waterstof-epicentrum van Europa, Eindhoven is logisch vanwege de hoogwaardige maakindustrie in de Brainportregio. Het nieuwe bedrijf Alquion ontwikkelt nu een nieuw product, de Flexolyser.
Nog dit voorjaar beslist een industriële klant over de investering voor een demonstratiesysteem met een capaciteit van 500 kilowatt. Daarna volgt een first-of-a-kind versie van 5 tot 10 megawatt. ‘In plaats van twee demo’s van twee afzonderlijke partijen hoeft de overheid nu slechts één project te subsidiëren dankzij de fusie.’
Waterstof in rapport-Wennink
‘Het is nog een lange weg vol gevaren’, zegt Slee. ‘Maar de maatschappelijke relevantie dat dit lukt, is enorm.’ Want of het nu gaat om netcongestie, de strategische relevantie van Nederland en Europa, lagere energieprijzen of het terugdringen van CO2-uitstoot: waterstof is op de langere termijn een belangrijk stukje van de energiepuzzel.
Het is geen toeval dat het rapport-Wennink waterstof-elektrolyse noemt als ‘systeemtechnologie’ die onder meer energieprijzen kan helpen verlagen en netcongestie helpt oplossen, terwijl de innovatie te langzaam gaat door een bekend kip-ei-probleem: ‘Omdat de industrie niet zeker is van de levering, en de energieontwikkelaar niet zeker van afname, bouwen we geen projecten en dus innoveren we te weinig.’
300 miljoen voor elektrolysers
Slee was met Battolyser al een actieve voorstander van de deeptech-sector in het algemeen en waterstof in het bijzonder en is voortaan als CEO van Alquion betrokken bij HyValueChain NL, een consortium dat een van de ‘projectvoorstellen’ heeft ingediend die de Wennink-bijlage hebben gehaald.
Samen met onder meer VDL Groep, waterstofprojectontwikkelaar HyCC en Nationaal Groeifondsproject GroenvermogenNL pleit de waterstofsector voor een investering van 300 miljoen euro om een complete toeleveringsketen voor flexibele, industriële elektrolysers op te bouwen. ‘We hebben nu de partijen bij elkaar met wie het moet lukken’, zegt Slee. ‘Het helpt dat wij de test van Wennink hebben doorstaan als een geloofwaardig project.’
En in de nieuwe realiteit is de kans op succes voor een Nederlandse producent van elektrolysers misschien wel groter dan ooit. ‘Vijf jaar geleden werd alles langs de lat van het klimaat gelegd en ging het louter om zoveel mogelijk CO2-reductie per euro. China, de VS: het maakte geen fluit uit waar de technologie vandaan kwam. Nu is er aandacht voor het Nederlandse verdienvermogen en onze strategische relevantie, in dat plaatje passen wij perfect.’
Vergelijkbare berichten
- Hoe kreeg Rudolf die glanzende rode neus? Wetenschappers onthullen eenvoudige verklaring
- Revolutionaire Duurzame Raffinaderij Door Rift: Einde aan Industriële Gasafhankelijkheid!
- Raketbedrijf van Nederlander Doelwit voor Rusland: Wie is Mikhail Kokorich?
- Week 6 Topnieuws: Muskonomy en ASML ontslaat 3000 managers: Is dit het einde van de startersbaan?
- Nederlandse scaleup speerpunt in Europese zonnepanelen, batterijen en chips industrie!
Anika schrijft over tuinieren, natuur en ecologie. Ze deelt praktische tips en seizoensgebonden inspiratie voor elke tuinliefhebber. Haar stukken combineren vakkennis en passie, met oog voor biodiversiteit, duurzaamheid en welzijn. Ze moedigt lezers aan om bewuster en groener te leven, te starten in eigen tuin.