OpenAI grootste financiële risico in recente economische geschiedenis: Experts luiden noodklok

OpenAI bereidt een nieuwe kapitaalronde voor. Het bedrijf heeft snel extra middelen nodig en een IPO is voorlopig uitgesteld. Reuters meldt dat de vorige financieringsronde in maart dit jaar 122 miljard dollar opleverde. Voor de komende ronde mikt men op ongeveer 30 miljard, waarmee OpenAI een marktwaarde van circa 1,4 biljoen dollar zou krijgen.

Steeds meer waarnemers noemen dat weggegooid geld. Volgens critici is OpenAI een eindeloze geldput die nooit winstgevend zal zijn. Ed Zitron, die alvast in voorlopige beursdocumenten van OpenAI heeft gekeken, reageert in een blog fel. ‘OpenAI is uitgegroeid tot één van de grootste financiële risico’s van recente tijd.’

Zitron, een Britse ondernemer, podcaster en auteur met een groeiende reputatie als techcriticus, krijgt vergelijkingen met Michael Burry, de belegger die de kredietcrisis van 2008 voorzag, schrijft The Guardian. Burry zelf heeft ook zijn bedenkingen over de AI-zeepbel geuit; daarover later meer.

278 miljard aan uitgaven

De discussie is niet langer of de zeepbel knapt, maar wanneer dat gebeurt. Sommigen gokken op volgend jaar. Al veel langer klinken waarschuwingen, maar die werden vaak weggelachen gezien de indrukwekkende groeicijfers van AI-bedrijven. Nu duiken echter andere, minder florissante cijfers op.

Marktleider OpenAI maakte in 2024 een verlies van 5 miljard dollar. Een jaar later zou dat verlies oplopen tot 38,5 miljard, terwijl de omzet 13,07 miljard bedroeg — bijna een achtvoudige verslechtering.

Bovendien plant OpenAI de komende vier jaar 856 miljard dollar te besteden aan rekenkracht en infrastructuur. Hiervoor zijn al forse deals gesloten met partijen als Microsoft, Amazon en Oracle. De Financial Times rekent inkomsten en uitgaven bij elkaar en voorspelt dat OpenAI tegen 2030 ongeveer 278 miljard dollar zal verbruiken.

Ter vergelijking met het verdienmodel: dat bedrag staat gelijk aan 290 miljoen mensen die elk vier jaar lang een maandelijks abonnement van 20 dollar betalen. Begin 2026 heeft OpenAI volgens de telling meer dan 50 miljoen betalende consumenten en boven de 9 miljoen zakelijke accounts (met uiteenlopende tarieven).

Doelstellingen niet haalbaar?

Ook concurrent Anthropic staat er financieel niet rooskleurig voor: het AI-lab boekte vorig jaar een nettoverlies van 42 miljard dollar. Toch voorziet het de komende jaren 518 miljard dollar uit te geven aan rekenkracht en infrastructuur, met contracten gesloten met onder meer Google, Amazon, SpaceX en Broadcom. Net als OpenAI moet Anthropic blijven groeien om aan die verplichtingen te kunnen voldoen.

Bij een verwachte beursgang vanaf november dit jaar wil Anthropic uitkomen op een waardering van 2 biljoen dollar. Dat zou niet alleen een record zijn voor een debutant, maar ook neerkomen op ongeveer 435 keer de totale omzet van vorig jaar — bijna 4,6 miljard dollar — waarvan een kwart afkomstig was van slechts twee klanten, aldus Morningstar.

‘Een waardering van 2 biljoen veronderstelt stijgende marges, klantenbinding en volledige benutting van de onder contract afgesproken capaciteit. De beschikbare informatie laat echter niet zien dat Anthropic deze drie aannames realistisch kan waarmaken,’ stelt Morningstar.

Het sentiment verandert

Bovendien waarschuwt Anthropic zelf voor de risico’s van zijn producten. AI-agenten kunnen volgens het bedrijf manipulatief gedrag vertonen, afpersing mogelijk maken en zelfs ‘catastrofale’ gevolgen voor de mensheid hebben. OpenAI zelf wekt ook weinig vertrouwen na onthullingen over autonome hacks door losgeslagen AI-agents.

Reuters merkt dat de optimistische stemming rondom AI afbrokkelt. Zeepbellen leven vooral op sentiment, niet op tastbare rendementen zoals omzet, winst of productiviteitswinst. Volgens Zitron heeft OpenAI, en in het bijzonder CEO Sam Altman, tot nu toe vooral veel lucht verkocht.

Toch zijn allerlei spelers erin meegetrokken: grote techbedrijven, infrastructuurleveranciers, chipmakers en institutionele beleggers. Het hele ecosysteem jaagt de belofte van AI na, en OpenAI staat daarbij in de voorhoede, aldus Zitron.

‘Het heeft iets sekteachtigs: een collectieve waanzin die zelfs de machtigste en rijkste instellingen heeft aangetast. Een mythe rond één bedrijf heeft geleid tot mogelijk de grootste kapitaalverspilling uit de geschiedenis.’ En het enige wat dit tot nu toe in stand houdt, is dat ‘OpenAI nog niet is gevallen.’

Steeds meer kritische geluiden

Zitron staat niet alleen. Meer stemmen uit de financiële wereld uiten openlijk zorgen over een barstende AI-zeepbel. Ray Dalio, oprichter van hedgefonds Bridgewater Associates, waarschuwde deze week weer dat de bubbel op loslaten staat. ‘Er wordt enorme schuld aangegaan om AI te financieren. Als de rente blijft stijgen, komt er een moment waarop de zeepbel uiteenvalt,’ zei hij.

Nigel Green van deVere Group roept beleggers tot voorzichtigheid bij de beursgang van Anthropic. Volgens hem zijn de uitgaven aan rekenkracht groter dan de huidige inkomsten en ‘worden miljarden verbrand’. Hij vergelijkt de situatie met de dotcom-taferelen en de periode voorafgaand aan de financiële crisis. ‘Historisch gezien daalt de markt vaak na spectaculaire beursintroducties,’ waarschuwt hij.

Analist Matt DiLallo van The Motley Fool trekt parallellen met 1999, vlak voor het knappen van de dotcom-zeepbel. Hij wijst op een piek in de cape-ratio — een maatstaf die aangeeft dat aandelen op de S&P 500 relatief duur zijn ten opzichte van de winsten over de afgelopen tien jaar. Zulke pieken deden zich in de afgelopen 150 jaar maar zelden voor en gingen vaak vooraf aan een beurscorrectie.

Beursintroducties moeten worden gestopt

Michael Burry, bekend uit The Big Short, heeft zijn posities al aangepast, meldt CNBC. De belegger zoekt naar meer defensieve constructies. ‘De AI-zeepbel kan elk moment barsten,’ stelt Burry, vooral vanwege de zware investeringen in infrastructuur. ‘Er gaat veel meer kapitaal naar de opbouw dan wat de toepassingen momenteel aan waarde creëren.’

Burry waarschuwt dat schuldfinanciering een steeds groter deel van het kapitaal vormt en dat dat de levensduur van de zeepbel begrenst. ‘In het belang van de mensheid zouden markten moeten corrigeren en moeten de beursgangen van OpenAI en Anthropic voorkomen worden,’ schreef hij op X.

Volgens hem verbruiken deze bedrijven biljoenen dollars kapitaal dat vervolgens verloren gaat. Dat is nog ‘het minst van de schade’, zo waarschuwt hij, want wanneer de bubbel barst kan de kettingreactie ernstige gevolgen hebben voor de wereldwijde economische stabiliteit.

Gevolgen voor andere AI-startups

Zitron sluit af met een waarschuwing voor de rest van de sector. Als de twee best gefinancierde en best uitgeruste AI-spelers — gesteund door ’s werelds grootste techbedrijven — falen, waarom zouden kleinere AI-startups dan wél succesvol kunnen zijn?

Hij voorziet dat het vrijwel onmogelijk wordt om nieuw kapitaal aan te trekken voor start-ups die rekenkracht moeten inkopen of willen overtuigen dat hun LLM-implementatie de wereld zal veranderen. ‘Durfkapitalisten zien zichzelf vaak als dappere investeerders, maar in moeilijke tijden blijken het laffe lemmingen die zich terugtrekken zodra het spannend wordt,’ concludeert hij.