De Toestand van de Toneelschrijver 2026
Tijdens het festival ‘Shakespeare is Dead’ in Leuven op 9 juni, hield toneelschrijver Annet Bremen een toespraak genaamd de Toestand van de Toneelschrijver 2026. Ze betoogde dat er meer ruimte moet zijn voor onzekerheid in creatieve processen, voor het onbekende, voor nieuwsgierigheid en voor verrassingen – een domein waar de toneelschrijver essentieel is.
Een blik op de huidige staat
Vandaag sta ik hier als toneelschrijver om te spreken over onze huidige staat. Wat betekent ‘staat’ eigenlijk? Na wat onderzoek kwam ik tot drie betekenissen:
- De conditie waarin iets verkeert;
- Een opsomming of lijst;
- Een soeverein gebied gedefinieerd door grenzen, met een eigen bestuur.
Wat is dan de staat van de toneelschrijver? Het kan gaan over onze reputatie, onze invloed, of onze sociale status. Misschien is het een lijst van de toneelstukken die we het afgelopen jaar hebben geschreven, of een overzicht van de thema’s die we hebben behandeld. Of misschien is het een imaginaire plek waar toneelschrijvers heersen.
Ik begin met de huidige toestand van de toneelschrijver. Hoe gaat het eigenlijk met ons? Wel, de staat van deze toneelschrijver is: staand. Hoewel ik vaak meer liggend of zittend te vinden ben, in een soort nest dat ik mijn werkhol noem, met een matras op de grond bij de verwarming onder een elektrische deken.
Maar nu sta ik hier, vereerd en een beetje onwennig in het licht.
Laat ik vertellen over mijn verleden als aspirant-actrice, hoe ik tijdens een auditie verstrikt raakte in een gordijn. De feedback die ik later kreeg was duidelijk: “Misschien moet je iets anders gaan doen.” En dat deed ik. Ik werd toneelschrijver, niet omdat ik graag in de schijnwerpers sta, maar omdat ik iets te zeggen heb door mijn personages en de onderwerpen die ik aansnijd.
Dus hier sta ik, klaar om mijn inzichten te delen en misschien zelfs om een glimp op te vangen van het land van de toneelschrijver.
De rol van de toneelschrijver
Wat is een toneelschrijver? Simpel gezegd, iemand die toneelstukken schrijft. Vandaag ben ik hier als een toneelschrijver die pleit voor onze positie in het creatieve proces als onafhankelijke schrijvers, niet als makers die ook schrijven, acteurs die schrijven, of regisseurs die schrijven.
Ik waarschuw u, mijn pleidooi vandaag kan gezien worden als een soort vadermoord of zelfs kindermoord, omdat ik mensen begeleid die zelf hun teksten schrijven. Maar mijn punt is dat we ruimte moeten maken voor onzekerheid, voor het onbekende, voor nieuwsgierigheid.
Waarom pleiten voor een positie waarin iemand alleen schrijft? Ik geloof dat dit een verrijking is voor ons culturele landschap.
De uitdagingen en kansen
Na mijn afstuderen, bijna vijftien jaar geleden, werd ik geconfronteerd met culturele bezuinigingen. Ik richtte met medestudenten een toneelschrijfhuis op, maar raakte overspannen door geldgebrek en de eisen van het runnen van zo’n organisatie. Dit leidde tot een periode waarin ik mijn laptop niet kon aanraken, verlamd door de angst voor het onbekende en het onvoorspelbare in mijn vakgebied.
Deze ervaringen hebben me geleerd over de waarde van samenwerking, van het sparren met regisseurs, dramaturgen en acteurs. Door deze interacties wordt een thema of vraag verdiept en verruimd, wat essentieel is voor het creëren van gelaagde en betekenisvolle teksten.
Dus, als u bereid bent om een sprong in het diepe te wagen, hoe kunnen we dan ruimte maken voor deze onzekerheid? Hoe kunnen we ons openstellen voor de stemmen van anderen in ons werk, om echt vernieuwend en verrassend theater te maken?
Ik pleit voor een structuur die toneelschrijvers ondersteunt in hun ontwikkeling, een plek waar onze stemmen gehoord en gewaardeerd worden, waar we kunnen samenwerken en groeien.
Misschien is het tijd voor een nieuw soort huis voor toneelschrijvers, een plek waar we aan het begin van het creatieve proces staan, niet als nagedachte.
Ik droom van een land waar toneelschrijvers de leiding hebben, een land van open grenzen en rijke samenwerkingen, waar we allemaal samen in het licht kunnen staan.
Dank u wel.
Vergelijkbare berichten
- Schokkend familiedrama rond S10: Ook tweelingbroer ernstig betrokken!
- Lisa Weeda krijgt 12.500 euro: Grote schrijfbeurs toegekend!
- Sem van Dijk spreekt uit: Overwint vooroordelen als ‘Verwend jochie’
- Meilandjes onthullen schokkend nieuws: Hond Babs is ernstig ziek!
- Nederlands Theater Festival Roept Op: Eer Overleden Theatericonen!
Loes Bakker is onderwijsspecialist met jarenlange ervaring in beleid en praktijk. Haar bijdragen gaan over vernieuwing, digitalisering en pedagogische kwesties in het onderwijs. Ze legt onderwijsontwikkelingen kritisch bloot, altijd met een hart voor leerlingen, leerkrachten én een toekomstgericht onderwijssysteem dat iedereen gelijke kansen biedt.