Impactfinanciering: Hoe Rabo Foundation sociale ondernemers helpt groeien!

“Dit is echt een van de meest inspirerende banen die er zijn”, vertelt Lidwien Schils, die nu vier jaar CEO is bij Rabo Foundation, een zelfstandige stichting onder de vleugels van Rabobank. Als een financier van impact, focust de stichting zich op het bevorderen van sociaal ondernemerschap binnen Nederland en ondersteunt het boerenorganisaties in Azië, Afrika en Latijns-Amerika.

Schils heeft door interacties met klanten en partners, en tijdens projectbezoeken, de indrukwekkende effecten gezien van de investeringen die Rabo Foundation maakt. “Wanneer je persoonlijk de verhalen hoort van bijvoorbeeld Indiase boeren die dankzij onze financiering hun kinderen naar school kunnen sturen, of van mensen in Nederland die normaal minder kansen krijgen op de arbeidsmarkt en nu wel kunnen participeren, realiseer je je de impact van onze inzet. Daar ben ik ontzettend trots op.”

Rabo Foundation bestaat al meer dan vijftig jaar. Met een ANBI-status streeft de stichting ernaar mensen op het pad naar zelfstandigheid te begeleiden. “Door ondernemerschap te stimuleren en organisaties samen met hun medewerkers zelfstandig en veerkrachtig te maken, creëren we directe toegevoegde waarde”, legt Schils uit.

Kernwaarden voor duurzame impact

Rabo Foundation hanteert vier kernwaarden om positieve verandering te bewerkstelligen: zelfredzaamheid, inclusiviteit, samenwerking en duurzaamheid. Deze waarden vormen samen het fundament van de missie van de impactfinancier.

“Inclusiviteit betekent dat we iedereen een kans willen geven om mee te doen, terwijl zelfredzaamheid focust op het onafhankelijk maken van individuen”, zegt Schils. Ze benadrukt dat donaties wel nuttig zijn, maar “als mensen en organisaties niet leren zelfstandig te functioneren, ontstaan er problemen zodra de financiering stopt.”

Volgens Schils is samenwerking cruciaal, omdat Rabo Foundation niet alles alleen kan doen en samen met partners veel effectiever en op grotere schaal kan opereren. Lokale organisaties in het globale zuiden zijn bijvoorbeeld essentiële partners voor het bereiken van kleinschalige boeren.

Duurzaamheid, de vierde kernwaarde, heeft volgens Schils een dubbele betekenis: “Het gaat om ecologisch verantwoord handelen, maar ook om duurzame verbeteringen in de levensomstandigheden van mensen.”

Bijdragen aan duurzame transities

Rabo Foundation zet de kernwaarden in om impact te maken bij diverse belangrijke transities. Voeding is hierbij een logische focus, gezien de coöperatieve roots van de Rabobank, de oprichter en belangrijkste donateur van de stichting.

Focus op voeding brengt automatisch de uitdagingen van klimaatverandering met zich mee, wat raakt aan adaptatie en veerkracht. “In de voedseltransitie concentreren we ons op kleinschalige boeren, die verantwoordelijk zijn voor een derde van de wereldwijde voedselproductie en die ernstig worden getroffen door klimaatverandering”, zegt Schils.

Inclusiviteit speelt ook een rol in sociale transities, met als doel iedereen een eerlijke kans te bieden om te participeren in de maatschappij. “Door kwetsbare groepen zelfstandiger te maken en een eigen bestaan op te laten bouwen, bevorderen we sociale en economische vooruitgang in het mondiale zuiden. In Nederland ondersteunt sociaal ondernemerschap bij arbeidsparticipatie ook het activeren van onbenut potentieel uit de beroepsbevolking.”

Een aangescherpte strategie

Op basis van gesprekken met partners en stakeholders heeft Rabo Foundation zijn strategie recentelijk verder verfijnd. De focus wordt daarbij scherper gesteld op innovatie, klimaat, vrouwen en jongeren.

“Innovatie is essentieel voor het structureel verbeteren van de levensomstandigheden van mensen”, legt Schils uit. “Internationaal is dit nauw verweven met klimaatuitdagingen. Boeren moeten weerbaarder worden en hebben grote behoefte aan kennis en middelen om zich aan te passen aan klimaatverandering.”

Rabo Foundation focust ook specifiek op het bieden van toegang tot kennis en financiering voor vrouwen en jongeren. “Internationaal spelen zij bijvoorbeeld een sleutelrol in de ontwikkeling van gemeenschappen.”

In Nederland verschuift de focus bij sociale ondernemers steeds meer naar circulariteit. “We zien dit als positief, want circulair ondernemen is de enige manier om de planeet te respecteren en wereldwijde stabiliteit te bevorderen”, zegt Schils.

De algehele ambitie van Rabo Foundation strekt zich uit verder dan enkel de financiering van projecten en beoogt maatschappelijke verandering te initiëren. Op deze manier kunnen ecosystemen voor bijvoorbeeld circulair ondernemen, vrouwelijk ondernemerschap en klimaatbestendige landbouw zich structureel ontwikkelen.

Impact vooraf inschatten en achteraf meten

Bij het beoordelen van financieringsaanvragen kijkt Rabo Foundation naar de potentiële impact. “We hebben een model ontwikkeld waarmee we beoordelen hoe projecten naar verwachting zullen presteren op verschillende onderdelen”, legt Schils uit. “We maken vooraf een inschatting van hoe groot de kans op daadwerkelijke impact is, wat natuurlijk bepalend is voor onze beslissing om een aanvraag toe te kennen of af te wijzen.”

Per project zijn er wel verschillen in focus. Zo kan een programma voor boeren heel specifieke innovatiekenmerken hebben, zoals het gebruik van data over bodemcondities om te bepalen wat gunstige momenten zijn voor zaaien en bemesten. “Dat is economisch waardevol en draagt ook bij aan klimaatbestendige landbouw”, geeft Schils aan.

Minstens zo belangrijk als de beoordeling vooraf, is de evaluatie tijdens en na afloop van projecten. Dan wordt gekeken wat de daadwerkelijke impact is geweest en of deze voldeed aan de verwachtingen. Schils: “Dat is essentieel om lessen te trekken voor het versterken van de effectiviteit van onze financieringen.”

Financiering op maat

Rabo Foundation werkt met verschillende financieringsinstrumenten, waarbij de keuze voor een bepaalde vorm van financiering mede afhangt van de fase waarin een organisatie zich bevindt.”

Het grootste deel van de financiering bestaat uit leningen, omdat dit ondernemerschap stimuleert. Het voordeel is ook dat de middelen die bij terugbetaling van leningen vrijkomen, opnieuw worden ingezet voor andere projecten. Schils: “Leningen zijn vooral bedoeld voor bedrijven die al een paar stappen hebben gezet, maar door reguliere banken nog als te risicovol worden gezien. Wij kunnen deze ondernemingen dan leningen verstrekken en tegelijkertijd helpen naar een hoger niveau van professionaliteit te groeien.”

In Nederland wordt er voor sociale startups soms ook gewerkt met donaties of sociale leningen met gunstige voorwaarden. “Dat hangt sterk af van de fase waarin een organisatie zich bevindt”, zegt Schils. “Wij willen altijd zien dat er potentie aanwezig is.”

Internationaal werkt de impactfinancier voor sectoren zoals koffie en cacao deels met gespecialiseerde kredietvormen, zoals handelsfinanciering voor boerencoöperaties. “Dat is vaak een effectieve manier om de keten te ondersteunen”, legt Schils uit.

Naast leningen zet Rabo Foundation ook in op technische assistentie of ‘capacity building’ om te bouwen aan de kennis die een organisatie nodig heeft.”

De diversiteit in financiering voor specifieke doelgroepen is ook terug te zien in de organisatie van Rabo Foundation. Schils: “We hebben gespecialiseerde teams voor bijvoorbeeld sociaal ondernemers in Nederland en internationaal voor de financiering van boerenorganisaties. Omdat voedselketens internationaal per land of continent hun eigen kenmerken hebben, vraagt ook dat weer om specifieke expertise.”

Groeiend belang van privaat gefinancierde steun

In een snel veranderende wereld is de rol van private organisaties zoals Rabo Foundation belangrijker geworden, merkt Schils. Wereldwijd zijn de geopolitieke omstandigheden instabieler geworden, met hogere risico’s op disruptie van waardeketens.”

Tegelijkertijd is overheidsfinanciering voor kwetsbare groepen minder zeker geworden. Dat geldt niet alleen voor de Verenigde Staten, ook in Europa staan budgetten voor sociale en internationale hulp onder druk.”

“Dit betekent dat organisaties die met private financiering werken, zoals Rabo Foundation, meer kunnen bijdragen”, observeert Schils. “Samenwerking tussen private organisaties is inmiddels cruciaal geworden om leemtes op te vullen die overheden achterlaten, en stabiliteit te waarborgen.”

Rabo Foundation ziet in dit verband ook kansen om meer samen te werken met gelijksoortige organisaties. Schils: “Je kunt dan samen zorgen voor het versterken en vergroten van effectieve impact.” En daarom vindt ze het mooi om te zien dat Rabobank, vanuit haar coöperatieve roots, al jarenlang bijdraagt aan blijvende maatschappelijke waarde.”

Meer informatie over aanvragen en financiering van Rabo Foundation