Theatericoon Norman de Palm (78) overleden: Nederland rouwt om verlies van culturele gigant

Na zijn studies in klinische psychologie aan de universiteit van Nijmegen en Educational Theatre in New York, voegde Norman de Palm (geboren in Oranjestad, 1948) zich in 1976 bij het kunstenaarscollectief Illushón Kosmiko (Cosmic Illusion) op Curaçao. Dit ‘multiculturele’, multidisciplinaire collectief was kort daarvoor opgericht door Felix de Rooy, destijds zijn partner. Vanuit hun basis in New York, waar ze werden geïnspireerd door de Roots beweging die streefde naar zelfbewustzijn via Afro cultuur, creëerden ze jarenlang theaterproducties, films, dansvoorstellingen, boeken, festivals en exposities onder de naam Cosmic.

Theatervoorstellingen zoals Mama Kòrsou y Su Yu Sin Trabow (Moeder Curaçao en haar werkloze kinderen, 1977) en E Dos Krianan (De Twee Dienstmeiden, 1979) werden door Cosmic in het Papiaments geschreven en opgevoerd. Grote bekendheid kreeg de monoloog Desirée (1982), gebaseerd op een artikel uit een New Yorkse krant over een vrouw die haar kind in een brandende oven plaatste om de duivel uit te drijven. De groep toerde internationaal met een Engelse versie van dit stuk, met als eindpunt Amsterdam, waar De Palm en De Rooy in 1983 besloten te blijven.

In Amsterdam richtten ze Cosmic Illusion opnieuw op, en vanaf 1993 hadden ze hun eigen theater in de Amsterdamse theaterstraat, Nes. Ze werden snel een niet te negeren kracht in de Nederlandse theaterwereld. ‘Samen hebben we de deuren van de witte theaterwereld ingetrapt’, zei De Rooy in een interview met Bart Krieger voor Theaterkrant Magazine. Hij beschreef De Palm als een van zijn muzen, naast de liefde van zijn leven.

Samen produceerden ze vanaf midden jaren ’80 ook diverse films, waaronder een verfilming van Desirée in 1984, Almacita di Desolato (1986) en Ava & Gabriel (1990). De laatste film won een Gouden Kalf en de prijs voor beste film op meerdere internationale filmfestivals.

De Palm schreef veel voor Cosmic, zowel in Nederland als op Curaçao, en ook voor andere regisseurs zoals John Leerdam (Lust, 1997). Leerdam nam in 1999 de leiding over Cosmic over. De Palm legde tevens de basis voor het festival Hollandse Nieuwe, dat van 1997 tot 2007 interculturele theaterteksten in de schijnwerpers zette. Onder redactie van De Palm, actrice Paulette Smit en regisseur Leerdam, kregen beginnende auteurs de kans om de multiculturele samenleving als dramatisch thema te verkennen. In 2000 was De Palm mede-oprichter van de werkplaats Grenzeloos Schrijven.

In 1997 richtte De Palm in Curaçao ook Luna Blou op, om (educatieve) kunstprojecten in de Nederlandse Antillen te bevorderen. Vijf jaar later begon de bouw van het Teatro Luna Blou in Otrobanda, Willemstad, en De Palm verhuisde permanent terug naar Curaçao. Bij de opening in 2003 was het het enige theater op het eiland, een aanvulling op het programma van Sentro Pro Arte. In 2005 volgde een eigen jeugdtheaterwerkplaats, La Tentashon Performing Arts Academy (La Tentashon), die jongeren opleidt tot acteurs en makers.

Voor zijn bijdragen aan de cultuur ontving De Palm in 2013 op Curaçao de Cola Debrotprijs, de hoogste culturele onderscheiding binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk. John Leerdam beschreef hem als een ‘voorbeeldfiguur’ en ‘een soort broer’ die de kunst en cultuur in Curaçao en de Antillen naar een hoger niveau tilde en jonge makers belangrijke kansen bood. ‘Zijn werk voor de infrastructuur en het niveau van kunst en cultuur is van onschatbare waarde’, aldus Leerdam.

Désirée wordt nog steeds opgevoerd, waaronder in 2024 door Rightaboutnow Inc. onder regie van Marjorie Boston, waarbij De Palm en De Rooy eregasten waren op de première. De Palm leed al enige tijd aan de ziekte van Parkinson.