Prinsjesdag 2026: Kabinet-Jetten investeert fors in innovatie voor economische groei

We moeten onze welvaart opnieuw verdienen, zo luidt de titel die minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) aan de Miljoenennota 2027 gaf. Volgens voorspellingen van het Centraal Planbureau zal de economische groei in 2026 en 2027 respectievelijk 1,4 en 1,2 procent bedragen. Dit is volgens het kabinet-Jetten onvoldoende om de Nederlandse economie gezond te houden.

Om de voortdurende kosten van onderwijs, gezondheidszorg en sociale zekerheid te kunnen bekostigen, stelt het kabinet dat een ‘structurele economische groei’ van ten minste 1,5 procent noodzakelijk is. Om dit doel te bereiken, heeft de regering Jetten in haar eerste begroting extra financiële middelen vrijgemaakt voor het bedrijfsleven en innovatieve projecten. Veel van deze plannen waren al eerder in grote lijnen aangekondigd, maar nu is het volledige plaatje beschikbaar, met de kanttekening dat dit als basis dient voor verdere onderhandelingen met de oppositie.

Overheid als launching customer

De regering plant de oprichting van twee nieuwe entiteiten. Een taskforce genaamd Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat zal werken aan de oprichting van een Nationale Investeringsinstelling (NII), een onafhankelijke financieringsorganisatie waarvoor tot en met 2028 bijna 3,3 miljard euro gereserveerd wordt. Daarnaast wordt er een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie opgericht met een budget van 500 miljoen euro, waarmee de overheid als launching customer kan optreden voor doorbraaktechnologieën.

Deze voorstellen werden reeds bepleit in het invloedrijke rapport van Peter Wennink, al waren de voorgestelde budgetten met 10 tot 20 miljard euro voor de nationale investeringsbank en 1,5 tot 2 miljard euro voor het innovatieagentschap aanzienlijk hoger.

Opvallend is de aankondiging van een nieuwe ronde van 375 miljoen euro voor het Nationaal Groeifonds. Verschillende projecten binnen dit fonds zijn opnieuw beoordeeld, soms met een negatief resultaat, waardoor deze middelen opnieuw beschikbaar zijn gekomen.

Meer ondersteuning voor startups

Het kabinet trekt ook geld uit om universiteiten te helpen bij het omzetten van wetenschappelijk onderzoek naar het starten van nieuwe bedrijven. Voor het komende jaar is daarvoor 85 miljoen euro beschikbaar, en van 2028 tot 2031 elk jaar 93 miljoen euro.

Om startups en scale-ups te ondersteunen bij het aantrekken van talent, worden aandelenopties voor werknemers – een populaire aanvulling op het salaris – fiscaal aantrekkelijker gemaakt. Eerder waren er plannen bekendgemaakt om het belastbare voordeel van aandelenopties te verlagen van 100 naar 65 procent, en pas bij verkoop te belasten. Deze maatregel zou per januari 2027 ingevoerd moeten worden, maar de Raad van State heeft kritiek geuit op het wetsvoorstel en adviseert een grondige herziening voordat het aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd.

500 regels per jaar verminderen

Voor het mkb wordt de Innovatiebox uitgebreid. Kleinere en middelgrote bedrijven die innovatieve producten of technologieën ontwikkelen, betalen via deze regeling 25 procent minder belasting over de winst die ze daaruit halen, met een maximum van 25.000 euro. Dit plafond wil het kabinet verhogen naar 100.000 euro, wat de staat jaarlijks zo’n 19 miljoen euro zal kosten.

Ondernemers die investeren in energiebesparing of duurzame energie kunnen ook rekenen op meer belastingvoordeel. De Energie-investeringsaftrek, kortweg EIA, wordt in 2027 verhoogd van 40 naar 45 procent.

De regering-Jetten wil ook de regeldruk voor bedrijven verminderen. Staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) lichtte eerder deze maand de nieuwe Vereenvoudigingswet toe aan de Tweede Kamer. Deze wet is gericht op het afschaffen of vereenvoudigen van minimaal 500 regels per jaar.

Deze aanpak zou ook leiden tot een kleiner ambtenarenapparaat, wat tussen 2028 en 2029 een optimistisch ingeboekte besparing van 400 miljoen euro zou opleveren, bovenop de 1 miljard euro die het kabinet-Schoof tot 2031 al wilde besparen bij de overheid.

Investeringen in wind op zee, kernenergie en CO2-opslag

De economische groei die de regering-Jetten nastreeft, is ook nodig voor investeringen in klimaatbeleid, de energietransitie en defensie. Om met het laatste te beginnen: Defensie krijgt volgend jaar 28,5 miljard euro te besteden: 14,5 miljard via de reguliere begroting en 14 miljard via het Defensiematerieelbegrotingsfonds.

Ongeveer 7,7 miljard euro gaat volgend jaar naar het klimaatbeleid, waaronder investeringen in wind op zee en de verlenging van de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++), een subsidiepot voor projecten gericht op hernieuwbare energie en/of CO2-reductie.

Verder wordt er geïnvesteerd in kernenergie; voor het ontwikkelen van SMR-technologie, kleine en modulaire kernreactoren, is de komende jaren 200 miljoen euro vrijgemaakt. Volgend jaar wordt de eerste 12 miljoen euro verdeeld.

Daarnaast is er tot en met 2031 1,3 miljard euro subsidie beschikbaar voor het CO2-opslagproject Aramis, essentieel voor de verduurzaming van de Nederlandse industrie en het behalen van klimaatdoelen. Met dit extra geld hoopt het kabinet de risico’s voor potentiële klanten te verkleinen. Voor een specifieke afspraak met Tata Steel is over dezelfde periode ongeveer 1,2 miljard euro gereserveerd.

Lees meer over de plannen op het gebied van klimaat en verduurzaming op Change Inc.: van ruim een miljard euro voor het CO2-opslagproject Aramis tot de stimuleringsregeling voor elektrische occasions.