€100 mln-investering: SL Materials wil duurzame betonproductie flink opschalen

In Zaandam draait een installatie die het potentieel heeft om de bouwsector veel minder vervuilend te maken. SL Materials (voorheen bekend als Urban Mine) verwerkt daar betonafval terug naar de basisbestanddelen: zand, grind en cement. Met die teruggewonnen materialen is nieuw beton te maken, wat volgens de scale-up tot wel 80 procent minder CO2-uitstoot kan betekenen vergeleken met traditioneel beton.

Dat is relevant omdat de bouw één van de grootste uitstoters van CO2 is. Vooral het verhittingsproces van kalksteen naar klinker veroorzaakt veel emissies. Hoewel Nederland ambitie heeft op het gebied van verduurzaming van de gebouwde omgeving, werd vorig jaar nog maar een klein deel van sloopbeton daadwerkelijk omgezet in nieuw beton — minder dan 15 procent.

100 miljoen euro voor opschaling van circulair beton

SL Materials groeide voort uit het familiebedrijf Rutte Groep en heeft het afgelopen decennium gewerkt aan de ontwikkeling en verfijning van zijn recyclingtechniek. De letters ‘SL’ verwijzen naar de ‘Smart Liberator’, de machine die fragmenteert en scheidt zodat zand, grind en cement uit puin worden gewonnen. In de fabriek in Zaandam wordt op deze wijze enkele honderdduizenden tonnen puin per jaar hergebruikt.

Hoewel de techniek werkt, gaat de uitbreiding naar meerdere locaties niet zonder hobbels. Strenge stikstofregels en een krap elektriciteitsnet vormen belemmeringen, aldus Hiskemuller. ‘Wij lopen precies tegen de praktische kanten van die problemen aan. Zelfs met zonnepanelen op het dak is onze eigen opwek niet voldoende om aan de totale elektriciteitsvraag te voldoen.’

Toch is er nu een doorbraak in de financiering, waardoor uitbreiding wel mogelijk wordt. Binnen enkele maanden moet de bouw van een nieuwe fabriek starten op een locatie die al over een stikstofvergunning beschikt. Daarnaast is een productielocatie in het Verenigd Koninkrijk in voorbereiding, omdat SL Materials daar goede kansen ziet.

Een belangrijke reden dat deze plannen doorgaan, is een nieuwe kapitaalronde. Het ABN AMRO Sustainable Impact Fund en de Britse verzekeraar Aviva investeren samen 100 miljoen euro in SL Materials. De uitbetalingen van dat bedrag hangen samen met het behalen van afgesproken doelstellingen. ‘En als opschaling extra kapitaal vereist, is die ruimte er ook’, aldus Hiskemuller.

Snellere uitbreiding verwacht in het Verenigd Koninkrijk

De betrokkenheid van Aviva sluit aan bij de verwachting van SL Materials dat opschalen in het VK sneller zal verlopen dan in Nederland. Hiskemuller legt dat uit door te wijzen op de belemmeringen die hij in eigen land ervaart. ‘In Nederland hebben gevestigde marktpartijen veel invloed op welke normen en richtlijnen gelden voor beton. Dat kan vernieuwende oplossingen tegenhouden. Natuurlijk zijn kwaliteitsnormen noodzakelijk, maar het is problematisch als die vooral door de gevestigde spelers worden bepaald — dat is alsof je oliebedrijven laat vaststellen wat een duurzame brandstof is.’

Het keurmerk KOMO, dat hier genoemd werd, verzet zich tegen het idee dat het verduurzaming bewust zou blokkeren om gevestigde belangen te beschermen. Edwin Vermeulen, voorzitter van het college van deskundigen van KOMO, zei recent tegen de Volkskrant dat de techniek van SL Materials veelbelovend is, maar dat er nog aanvullende onderbouwing nodig is om te aantonen dat het bestand is tegen praktische weerstanden.

SL Materials bestrijdt die kritiek en wijst op onderzoek van Rijkswaterstaat en de TU Delft als bewijs dat hun methode betrouwbaar is.

Meer vraag door aangescherpte eisen in de gebouwde omgeving

Op termijn wil SL Materials ook andere markten aanboren — zowel dichtbij, zoals België, als verder weg via licenties. Hiskemuller ambieert een netwerk van ongeveer tien productielocaties in binnen- en buitenland. Hij noemt geen concreet omzetdoel: ‘Ons streven is vooral om zo snel en breed mogelijk te schalen.’

De recent aangescherpte milieuprestatie-eisen voor gebouwen in Nederland bieden volgens hem extra stimulans. ‘Die regels werken echt als katalysator.’ Vooral grote bouw- en infrastructuurprojecten tonen volgens Hiskemuller meer interesse in het gerecyclede beton. Naast de CO2-winst speelt de prijs een doorslaggevende rol: toen SL Materials zijn beton tegen concurrerende tarieven op de markt bracht, nam de vraag duidelijk toe. ‘Eerst dacht ik dat voorlopers wel bereid zouden zijn 10 procent meer te betalen voor duurzaamheid, maar dat bleek een illusie.’

Door scherpere prijsstelling per product houdt SL Materials minder marge over. Soms is het volgens Hiskemuller een uitdaging om het verdienmodel sluitend te krijgen, maar hij verwacht dat groei in volumes dit deels compenseert.

Wachten op aangepaste cementnormen

Hoewel de komende periode vooral in het teken staat van professionalisering en uitbreiding, ziet SL Materials ook potentie om de milieuprestaties van het beton verder te verbeteren. Dat kan wanneer een groter aandeel gerecycled materiaal in het mengsel wordt toegelaten. Het probleem is dat huidige Europese betonvoorschriften dit beperkt toelaten; in het type cement dat SL Materials produceert, moet nog steeds 25 procent Portlandklinker aanwezig zijn.

De scale-up wacht daarom op herziening van de Europese cementnormen. ‘Met de regels van nu kunnen we nog enige winst boeken, maar we hebben bijna alle technische mogelijkheden uitgeput. Het is vooral hopen dat Europa zijn normen aanpast zodat ze beter aansluiten op een circulaire economie.’

Dit artikel verscheen eerder op Change Inc., dat net als MT/Sprout deel uitmaakt van MT MediaGroep.

Meer lezen op Change Inc.:

• Beton maar dan anders: 5 duurzame oplossingen
• Hoe bamboe bouwers, betonfabrikanten en boeren helpt CO2-uitstoot te verminderen
• We hebben meer huizen nodig, maar die hoeven we niet allemaal te bouwen – liever niet, zelfs