Een nieuwe handreiking van de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten richt zich specifiek op de sociale veiligheid van directeur-bestuurders binnen de podiumkunsten. De publicatie Beschermd Besturen is bedoeld om bestuurders en toezichthouders te ondersteunen bij het zorgvuldig omgaan met situaties rond ongewenste omgangsvormen en grensoverschrijdend gedrag.

De aandacht voor sociale veiligheid op de werkvloer is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Volgens de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten lag de focus vaak vooral bij medewerkers, terwijl de positie van de directeur-bestuurder relatief weinig aandacht kreeg. Directeur-bestuurders zitten in een complexe positie: zij dragen de eindverantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving, vertegenwoordigen de organisatie en zijn tegelijk in dienst van de raad van toezicht. Beschuldigingen of situaties rondom grensoverschrijdend gedrag kunnen daardoor verstrekkende bestuurlijke, juridische en persoonlijke consequenties hebben.

Bestuurders in overleg over sociale veiligheid in een vergaderruimte
Vergadering over sociale veiligheid en preventieve maatregelen

Twee jaar geleden namen Mirjam van Tiel, zakelijk directeur-bestuurder van Theater Oostpool, en Sewan Mumcuyan, directeur-bestuurder van Stadsschouwburg Utrecht, samen met de Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten het initiatief voor deze handreiking. Volgens Van Tiel is het belangrijk dat het gesprek ook over de sociale veiligheid van directeuren zelf gaat: “Dat ontbrak in de discussie, terwijl de urgentie groot is: veel directeuren krijgen hier op enig moment mee te maken.”

Beschermd Besturen is uiteindeljik tot stand gekomen via een werkgroep van directeur-bestuurders uit de podiumkunsten, in samenwerking met onder meer NAPK, VSCD, Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten en Bureau &MAES. Een diverse groep organisaties en vakgenoten, waaronder de Raad voor Cultuur, het Ministerie van OCW, Cultuur+Ondernemen en Mores, heeft de tekst voorgelezen en input geleverd.

LEES  Ontdek de Beste Gereedschappen voor Theateranalyse: Alles Wat Je Nodig Hebt!

De handreiking is primair bedoeld voor directeur-bestuurders van gezelschappen, schouwburgen, concertzalen en andere podiumkunsteninstellingen, maar is ook bruikbaar voor raden van toezicht, vertrouwenspersonen en (externe) adviseurs. De publicatie behandelt onderwerpen zoals rollen en verantwoordelijkheden van directeur-bestuurders en raden van toezicht, preventieve maatregelen, protocollen, relevante wet- en regelgeving en gedragscodes. Daarnaast geeft de handreiking inzicht in welke vormen van ondersteuning mogelijk zijn en welke concrete stappen organisaties kunnen zetten.

Lege backstagegang met kapstok en gordijn als sfeerbeeld
Een fictieve casus speelt zich vaak achter de schermen van een theater af

Als rode draad door de handreiking loopt een fictieve casus die duidelijk moet maken hoe uiteenlopende perspectieven en belangen samenkomen in kwesties rond sociale veiligheid. Er worden drie praktijksituaties besproken die regelmatig voorkomen: ongewenste omgangsvormen gericht op de directeur-bestuurder, beschuldigingen (terecht of onterecht) tegen de directeur-bestuurder en aantijgingen gericht aan collega-directeuren.

De initiatiefnemers benadrukken bij de publicatie dat het geen voorschrijvende één-op-één handleiding is. “Elke organisatie en elke situatie is anders,” zo stellen zij. Beschermd Besturen moet vooral dienen als vertrekpunt om het gesprek over sociale veiligheid te openen, de bewustwording te vergroten en te laten zien bij wie bestuurders en organisaties terechtkunnen voor ondersteuning.