Ontdek de magische wereld: Choreograaf Nanine Linning & Ontwerper Bart Hess!

In de serie De wereld van… geven we het podium aan ontwerpers, beeldende kunstenaars en muzikanten die vertellen over hun creatieprocessen in unieke theaterproducties. Choreografe Nanine Linning en ontwerper Bart Hess vormen samen een nieuwe tribe door middel van design en dans. ‘Je kunt niet zien waar de danser eindigt en het kostuum begint’.

Onder de artistieke leiding van Nanine Linning ontwikkelt Scapino Ballet Rotterdam, het oudste balletgezelschap van Nederland, multidisciplinaire voorstellingen waar dans samenvloeit met mode, beeldende kunst, technologie en wetenschap. Double Helix, te zien geweest tijdens de Rotterdam Art Week in maart, is een treffend voorbeeld hiervan. Voor deze voorstelling werkte Scapino samen met kunstenaar en designer Bart Hess.

Nanine Linning en Bart Hess delen enthousiast over hun samenwerking. Hun gedeelde interesses en benaderingen zijn zo verweven dat Double Helix voortkomt uit een bijna symbiotische samenwerking.

‘Wat wij creëren, zijn bijna geen kostuums meer. We creëren hybride wezens die half mens, half technologie zijn, vergelijkbaar met centaurs’, vertelt Linning. ‘Toen we in 2014 begonnen met onze samenwerking, waren we al zo bekend met elkaars vakgebied dat we direct effectief konden samenwerken. Bart was al bezig met het menselijk lichaam en ik exploreerde de rol van technologie en technisch design in ons bestaan.’

De installatie Double Helix, afgelopen maart te zien in het Katoenhuis op de Keileweg in Rotterdam, blijft voorlopig onderdeel van het repertoire. Vier kamers gevuld met dansinstallaties waarin filosofie, wetenschap, ontwerp en dans samenkomen. Bezoekers volgen een route die hen langs diverse visies leidt op potentiële toekomstscenario’s. Je vindt er bijvoorbeeld een incubatiebad waarin bijna perfect menselijk leven zich ontwikkelt, een gekooid experimenteel wezen met een bijna elektrische vacht, en een vrouw die achterover ligt op een ronde, kunstmatige zwarte schelpenconstructie, trillend en naar adem happend.

‘We zetten onze intuïtie en speelsheid in tijdens onze gezamenlijke projecten’, zegt Hess. ‘We betreden samen een ruimte, experimenteren met materialen en vormen op basis van een inhoudelijk concept, en zo ontdekken we gaandeweg een veelheid aan vormen en materialen.’

Linning: ‘Elke vorm die we creëren is uniek. We maken nooit iets dat alleen maar draagbaar is. De materialen die we gebruiken zijn ook ongebruikelijk voor kostuums, zoals schuim, papier, siliconen of latex. Het is vaak niet duidelijk waar het kostuum eindigt en de danser begint. Het is bovendien grappig dat we overtuigende futuristische beelden kunnen creëren binnen de theatrale realiteit van Double Helix, maar in gewoon daglicht zie je de eenvoudige samenstelling, soms zelfs bijeengehouden door touwtjes of nietjes!’

‘De dansers worden vaak al vroeg in het creatieproces betrokken omdat ze creatures zijn’, vertelt Hess. ‘Nanine ontwikkelt het verhaal van ons concept verder met hen, en zo ontstaan er in het proces nieuwe levensvormen. Hun bijdrage en de bewegingstaal die ze met Nanine ontwikkelen, maken het levend en overtuigend als een echte tribe.’

Linning: ‘We regisseren tot op de millimeter, van hoe de nagels geknipt moeten zijn tot hoe er met de ogen geknipperd wordt en hoe er geademd wordt. De hybriditeit die we tonen past bij deze tijd – het lijkt futuristisch, maar staat heel dicht bij de realiteit. Het is geen science fiction. Het is een voorstel voor een toekomstige soort, maar ook een groot vraagteken. Ze zijn nog niet voltooid, ze zijn in ontwikkeling. We stellen de vraag of dit de richting is die we op willen gaan.’

In een van de ruimtes hangen flinterdunne wasbeelden op ooghoogte, waarbij schouders en torso duidelijk zichtbaar zijn. Hess maakt deze door een danser in een tuig te hangen en onder te dompelen in een grote bak water met een laag was, die stolt bij het omhoog halen tegen het lichaam. Het resultaat is zeer lichamelijk, ook al is er geen danser meer aanwezig. Het lijkt alsof iemand, zoals een slang of een hagedis, zijn huid heeft afgeworpen.

Hess: ‘Als wij lezen over wetenschappelijke ontwikkelingen die de menselijke soort willen verbeteren, worden we beiden geprikkeld: hoe zou dat eruit kunnen zien? Ik krijg dan een beeld voor ogen en wil de materiële eigenschappen ervan verkennen. Wat is de elasticiteit van een materiaal, is het misschien vloeibaar, of is het vast maar kan het vloeibaar worden? En hoe dan? Dat test ik dan uit op de danser, zodat mens en materiaal samensmelten, met oog voor elk detail.’

‘Zo dat mensen bijna in de war raken of iets wel een hartslag heeft’, vervolgt Linning. ‘We hebben die glazen bak gemaakt waarin een danser in water ligt, maar ik sprak een vrouw die dacht dat het een video was. Mensen begrijpen niet wat ze zien en willen de installaties daarom graag aanraken – om te verifiëren wat hun ogen niet kunnen plaatsen.’

‘Het is ook een spel met afstoting’, zegt Hess. ‘Met materialen die niet uitnodigend zijn, of een danser die juist geen contact zoekt met het publiek.’ Linning: ‘En het is een spel met intimiteit. De grens tussen wat het publiek wel en niet mag, is wat vaag bij deze installatie. Je komt zo dichtbij als een fotograaf, en elke danser moet zich bewust zijn dat bezoekers van alle kanten naar hen kijken. Een interessante uitdaging voor hen.’

Hess: ‘Het is intens, ze hebben geen rol maar ze ‘zijn’ even, in hun materiaal. En er zijn zeker een aantal gevechten met dat materiaal, dan zie je de danser worstelen.’

Linning: ‘We houden van die conflicten, de dansers worden soms echt door hun materiaal gegijzeld. Ze moeten door hun eigen huid heen performen, plus nog die extra huid. Ze moeten de kijker opzoeken terwijl ze niet echt veel bewegen. En het spannende is dat het materiaal ook terugpraat tegen ons, dát bepaalt ook wat er mogelijk is.’