Ontdek de Metselrobot van Monumental: 32 Miljoen Investering voor Bouwrevolutie in de VS

In Huissen, vlakbij Arnhem, wordt op een doorsnee werkdag hard gewerkt aan een multifunctionele sporthal op De Blauwburcht. De wand van lichtgrijze bakstenen van het immense bouwwerk is al opgetrokken tot ooghoogte en soms nog hoger, met vele meters aan kaarsrechte voegen in halfsteensverband.

Je zult hier geen metseltroffel aantreffen en ook zijn er vandaag geen metselaars van vlees en bloed aan het werk. Wel staan er met regelmatige tussenpozen karren met robotarmen, naast andere karren die bakstenen aanleveren. Een traag ballet van twee robotarmen ontvouwt zich.

De ene arm hanteert een trechter gevuld met mortel en verspreidt deze voorzichtig over de bovenste laag stenen. Tegelijkertijd pakt de andere arm een baksteen en plaatst deze nauwkeurig en met een zwaai op de juiste plek in de laag mortel.

Het lijkt even alsof er niets gebeurt, maar schijn bedriegt. Een camera controleert of het resultaat overeenkomt met het digitale ontwerp. Dat lijkt het geval, want de arm met mortel herhaalt zijn actie voor de volgende steen. Na enige tijd kan het kijken naar een robot die methodisch een muur bouwt gaan vervelen, maar juist dat is wat het bijzonder maakt.

Autonome Metselaar

Dit is waar Salar al Khafaji en Sebastiaan Visser van Monumental de afgelopen vier jaar met hun team van inmiddels 130 personen aan hebben gewerkt: het ontwikkelen van een autonome metselaar met zelfontworpen hardware en zelfgetrainde AI. Een robot die moest leren een digitaal ontwerp te interpreteren en zich aan te passen aan een steeds veranderende en uitdagende realiteit.

De maatvoering van een kozijn komt soms niet overeen met de tekening. Elke baksteen heeft zijn eigen unieke afwijkingen ten opzichte van de standaardmaat. De mortel varieert dagelijks, zeker bij nat of juist heel droog weer. En dat alles in een bouwput met zand, regen en slecht internetbereik. Dat de robots, genaamd Pisa en Petra, zo routinematig en onopvallend hun werk doen, is het resultaat van veel doorzettingsvermogen, iteraties en emotionele investering.

Elke Baksteen in de Database

‘De hoofdmodule is van de vijfde generatie’, legt Al Khafaji uit, ‘maar het onderdeel dat de mortel uitspuwt, is door het mortelteam al tot de achtste generatie doorontwikkeld.’ Monumental heeft zijn hardware onderverdeeld in modules, waar telkens een compleet team aan werkt om deze continu te verbeteren met data en ervaringen van de bouwplaats. Dat de AI iedere dag bijleert, spreekt bijna voor zich. Camera’s op de robots leggen elke beweging vast en op afstand houden nog meer camera’s de voortgang in de gaten, terwijl het hoofdkantoor dit via schermen monitort.

Elke baksteen die door Monumental is gelegd – we hebben het over 100 woningen door heel Nederland, van sociale woningbouw tot particuliere villa’s, en honderden meters kademuur in Amsterdam en Volendam – is met een foto en andere gegevens over zijn plaatsing opgeslagen in de database. Inmiddels metselt de robot netter dan zijn eerste versies. En minstens zo belangrijk: hij heeft steeds minder menselijke assistentie nodig bij zijn werk.

Afrekenen per Duizend Bakstenen

De voegen worden nog steeds afgestreken door een operator, die de robot tijdens het metselen via een laptop in de gaten houdt. Maar ook deze taak zal binnenkort door de machine worden overgenomen, een ontwikkeling die nog gaande is. De volgende stap is dat één operator meerdere metselrobots tegelijkertijd kan beheren. Hier wat verse mortel of bakstenen aanleveren, daar een technische storing oplossen en de IT-collega’s van relevante feedback voorzien. Ook moeten eenvoudige reparaties ter plaatse kunnen worden uitgevoerd – in de bouw gaat immers wel eens wat stuk.

Maar de bouw van de enorme sporthal in Huissen vordert gestaag, en ook in Hengelo en Stroe worden de robots van Monumental ingezet. ‘We rekenen af per duizend bakstenen, wat gebruikelijk is in de metselindustrie’, zegt Stijn van Krimpen, die als hoofd van de zakelijke ontwikkeling de schakel vormt tussen de aannemers en de startup. ‘We hanteren dezelfde tarieven, en onze robot kan in principe evenveel stenen per dag leggen als een metselaar, hoewel hij daarvoor voorlopig nog wel een dubbele dienst moet draaien.’

Robots om Metselaarstekorten Aan te Pakken

De vergelijking met een menselijke metselaar is eigenlijk niet op zijn plaats, want Monumental concurreert niet met vakmensen. De startup is opgericht om een nijpend tekort aan personeel aan te pakken. Daarom heeft het ook metselbedrijven als klant. Van Krimpen zegt: ‘En de aannemer van de kademuur kwam naar ons toe omdat hij door ziekte en blessures met de handen in het haar zat.’

Geen opzichtige pilots om te pronken met innovatie voor bouwers of projectontwikkelaars, maar een praktische oplossing. De metselrobots zijn er niet om personeelskosten te drukken, maar om te voorzien in een maatschappelijke behoefte die elk jaar urgenter wordt, nu steeds meer metselaars met pensioen gaan. En dat probleem speelt niet alleen in Nederland, maar ook in landen zoals Engeland, Duitsland en de VS. Jaarlijks moeten miljarden bakstenen worden gelegd, wat miljarden euro’s aan omzet betekent.

Series B-financieringsronde van 32 Miljoen

In 2024 stapten bekende internationale investeerders zoals Plural, Hummingbird en Northzone al in met een investering van 25 miljoen dollar. Nu leidt Khosla Ventures, onder leiding van de veteraan uit Silicon Valley en miljardair Vinod Khosla, een nieuwe Series B-ronde van 32 miljoen. Khosla was een vroege investeerder in OpenAI en heeft onlangs ook geïnvesteerd in General Intuition, een startup waarbij de Nederlander Pim de Witte een AI-model ontwikkelt voor het aansturen van robots en drones.

‘Daar ben ik erg trots op’, zegt medeoprichter Al Khafaji. ‘Het is niet alleen een grote Amerikaanse naam, maar vooral een partij die diepgaande kennis heeft van AI en robotica. Toen we begonnen, was dit nog een nichegebied. ‘Wat ga je doen, hardware?’ Mensen vonden het vreemd. Maar inmiddels is er consensus: AI die de fysieke wereld betreedt via robots, is de volgende grote golf.’

Omdat de potentiële markt groot is en Monumental in de praktijk al veel problemen oplost, had Al Khafaji de keuze uit investeerders. ‘Ik wil robots bouwen, ik wil naar Amerika. Investeerders vinden dat een geweldig verhaal. Ik wil er niet te rooskleurig over doen: het was nog steeds moeilijk, zeker voor een startup uit Europa. Maar we hadden zelfs 60, 70 miljoen kunnen ophalen, maar we wilden niet meer verwateren dan nodig.’ De bestaande aandeelhouders hebben bijgedragen.

Meer Robotteams, naar Engeland en de VS

Monumental wil tegen het einde van dit jaar het aantal robotteams hebben verdubbeld van 40 naar 80. ‘Nu we echt in productie zijn, hebben we de ontwikkeling ook anders gestructureerd: niet langer per onderdeel, maar rondom metrics als autonomie – hoe zelfstandig werkt de machine – en de snelheid van werken.’ De robots gaan ook nieuwe vaardigheden leren. Werken met gasbetonblokken, met isolatiemateriaal. ‘Daarmee wordt in Nederland een huis gebouwd zodra de betonnen bodemplaat er ligt. We willen ernaartoe dat het hele gebouw voor je ogen verrijst dankzij onze robots.’

In Engeland zullen de eerste pilots in de tweede helft van dit jaar leiden tot commerciële klussen, aldus Al Khafaji. Volgend jaar is Amerika aan de beurt. ‘Nee, ik hoef geen verkoopteam op te zetten en we zijn ook nog nooit op een bouwbeurs geweest. Niet om te overdrijven, maar we krijgen al twee jaar e-mails, ook uit de VS: ‘wanneer komen jullie nou hiernaartoe?’

Van 30 naar 130 mensen in 1 Jaar Tijd

Ondertussen blijft het cliché ‘hardware is hard’ gelden voor de oprichters van Monumental. ‘Hardware blijft moeilijk, hoor. Werken met robots, en dan ook nog in de bouw. En dat niet alleen: we zijn in één jaar tijd gegroeid van 30 naar 130 mensen. Stel je voor wat een tijd dat kost, zorgen voor een goede cultuur, mensen aannemen en inwerken. Maar ik ben dit ook begonnen om een groot bedrijf te bouwen. Dit geeft ontzettend veel voldoening.’

Concurrentie? Monumental ziet nog geen partijen die een digitaal ontwerp met AI en robotica succesvol omzetten in fysiek metselwerk. Er zijn wel ex-medewerkers van het zelfrijdende taxibedrijf Waymo die bulldozers en andere bouwmachines autonoom willen maken. ‘Ik sluit niets uit, maar ik denk dat er geen enkele partij ter wereld is die over zoveel data beschikt rond de bouwplaats als wij. Dus wat AI betreft: ook als je honderden miljarden in een model investeert, weet het nog niet hoe mortel zich gedraagt op koude of natte dagen.’