ASML als startup-incubator: Ontdek de omvang van de ‘ASML maffia’!

Laten we duidelijk zijn: de term ‘maffia’ is in de gerespecteerde techwereld juist een eretitel voor groepen ex-medewerkers van grote bedrijven die succesvolle startups hebben opgezet.

Deze benaming werd voor het eerst gebruikt rondom PayPal, waaruit ondernemingen zoals SpaceX, LinkedIn, Palantir en YouTube zijn voortgekomen. Ook in Nederland zien we vergelijkbare trends, zoals bij BinckBank van waaruit later DeGiro, Brand New Day, BUX en Ohpen zijn gestart. Een recent voorbeeld is Adyen, die bedrijven zoals Firsty, Tebi, Solvimon en Silverflow voortbracht.

Catalysator voor startups

Zulke groepen zijn een bron van vreugde, in tegenstelling tot bepaalde bekende Italiaanse familiebedrijven. Innovatieve ondernemingen die als katalysator dienen voor meer innovatie en startups zijn van onschatbare waarde. Hoewel de bovengenoemde voorbeelden voornamelijk online diensten en SaaS-bedrijven betreffen, rijst de vraag of er ook in de hardware- en deeptechsector vergelijkbare trends zijn.

Jaarlijks brengen Dealroom en Accel een rapport uit over wat zij ‘founder factories’ noemen. Recentelijk benoemden zij ASML als een dergelijke vruchtbare broedplaats voor startups. ASML, de pionier van de Nederlandse deeptech, heeft momenteel bijna 45.000 fte in dienst en viert zijn 40-jarig bestaan vol baanbrekende innovaties. Het is dus logisch dat hier succesvolle ondernemers vandaan komen.

Axelera AI gewaardeerd op 1,5 miljard dollar

Op het eerste gezicht lijken de cijfers veelzeggend. In totaal zijn 24 oprichters die ooit bij ASML werkten, nu met hun startups samen goed voor meer dan 13 miljard dollar aan bedrijfswaarde, aldus Dealroom op LinkedIn. En ja, deze groep ondernemers wordt (positief bedoeld) de ASML maffia genoemd.

Een van de topvoorbeelden is Yi Lu, die oorspronkelijk bij ASML werkte als design engineer en ongeveer tien jaar later hielp bij het oprichten van Axelera AI, een producent van AI-chips uit Eindhoven, nu gewaardeerd op 1,5 miljard dollar na een indrukwekkende financieringsronde van 250 miljoen dollar eerder dit jaar.

Interessant feit: Lu heeft Axelera in maart verlaten voor Euclyd, een ontwikkelaar van energiezuinige AI-chips, ook opgericht door een voormalige ASML’er, de ex-directeur productstrategie Bernardo Kastrup. Euclyd staat nog niet op de lijst van Dealroom, maar is momenteel op zoek naar een investering van 100 tot 200 miljoen dollar om zijn plannen te realiseren.

Smart Photonics haalt 100 miljoen op

Smart Photonics, een ander noemenswaardig halfgeleiderbedrijf, met medeoprichter en voormalig ASML key account manager Richard Visser aan het roer, heeft recent 100 miljoen opgehaald. Johan Feenstra, een veteraan in deeptech, is nu de CEO en heeft deze financiering gerealiseerd voor de ontwikkeling van communicatiechips voor Defensie.

Ook op het gebied van kernenergie zijn er ASML-alumni actief. Voormalig design engineer Dan Brunner heeft in de VS bijgedragen aan de oprichting van Commonwealth Future Systems, een kernfusiebedrijf met een geschatte waarde van 9 miljard dollar. Christo Liebenberg, voorheen euv staff scientist bij ASML, richtte LIS Technologies op in de VS, gespecialiseerd in lasertechnologie voor het verrijken van uranium.

Orange Quantum en Gradyent dicht bij huis

Technologieën die minder direct gerelateerd zijn aan ASML’s kernactiviteiten en daarnaast bedrijven die het ecosysteem in Nederland en Europa versterken. Voorbeelden zijn Thorsten Last, medeoprichter van quantumchiptester Orange Quantum, en Hervé Huisman, oprichter van Gradyent, een softwarebedrijf dat beheerders van warmtenetten helpt met optimalisatie. Gradyent was een opvallende verschijning in de MT/Sprout Challenger50 van 2023.

Founders rechtstreeks uit ASML?

Hoewel sommigen direct uit ASML komen om een startup te beginnen, blijft dit punt discussieerbaar.

Fabien Bruning, een voormalig ASML-engineer, levert tegenwoordig met zijn bedrijf Fonontech verbindingstechnologieën voor het stapelen van chips, vooral gebruikt in AI-toepassingen. Dealroom schat zijn bedrijf op 56 miljoen euro. Hoewel Bruning zijn carrière bij ASML begon, lijken de negen jaar die hij bij TNO doorbracht beslissender te zijn geweest voor de oprichting van Fonontech, overigens ook een spin-off van TNO.

ASML-stagiairs en -ambassadeurs als ondernemers

Joost van der Weijde, medeoprichter van Rocsys, heeft een indrukwekkend bedrijf in laadrobots opgezet, maar of zijn korte stageperiode bij ASML in Veldhoven daar de basis voor heeft gelegd, is maar de vraag. Andere stagiairs hebben bedrijven zoals Lightyear en Antennex opgericht. Achter softwarebedrijf Konekti en Peelpioneers staan medeoprichters die een beurzenprogramma bij ASML hebben gevolgd. Er zijn ook ondernemers die als ‘ambassadeurs’ studenten in contact brachten met ASML als potentiële werkgever.

Uiteindelijk blijkt het aantal oprichters met diepe wortels in ASML die ‘echte’ deeptech startups oprichten vrij beperkt, zeker in vergelijking met het enorme aantal werknemers van ASML. We tellen slechts één succesvol halfgeleiderbedrijf op de lijst, opgericht door een ex-werknemer. Zongchang Yu richtte in China chipmachinefabrikant DJEL op, maar volgens ASML schendt dit bedrijf de Nederlandse intellectuele eigendomsrechten.

Minder ‘maffia-gehalte’ in deeptech

Alles overziend, is het echte deeptech ‘maffia-gehalte’ bij ASML minder prominent dan bij veel andere onlinebedrijven die als founder factory worden gezien in het Dealroom-rapport. In Europa worden bedrijven zoals Klarna, Spotify, Zalando en de neobanken Revolut en N26 beschouwd als broedplaatsen voor succesvolle startupondernemers.

Het verschil is echter begrijpelijk. Met een goed idee voor een online onderneming kun je elke dag een startup beginnen, maar een baanbrekende architectuur voor fotonische chips of de volgende generatie AI-chips ontwerp je niet op een bierviltje tijdens een nachtelijke brainstormsessie. Deeptech startups zijn vaak gebaseerd op patenten die voortkomen uit jarenlang onderzoek bij universiteiten of instituten zoals TNO, of inderdaad, binnen ASML. Deze maand haalde Christina Porter, CEO en oprichter van chipmeetbedrijf Invisix Measuring Systems, 20 miljoen euro op voor haar startup, die gebruikmaakt van een licentie op ASML-technologie om 3D-structuren in chips te meten. Na 7 jaar R&D bij ASML, heeft zij samen met collega Sietse van der Post de sprong gewaagd. Welkom bij de familie!