Protein Brewery verovert Europa: Productie grotere uitdaging dan verkoop!

Het kernproces van The Protein Brewery vindt plaats buiten de fabriek. Naast het gebouw bevinden zich drie twintig meter hoge, glanzend chromen silo’s. Hierin kweekt het bedrijf zijn hoofdproduct: het eiwit- en vezelrijke myceliumpoeder Fermotein.

De productie gebeurt door middel van fermentatie, een techniek die ook gebruikt wordt voor het maken van zuurkool, kimchi en tempeh. Echter, bij The Protein Brewery worden de koolhydraten die aan de schimmels worden gevoed omgezet in mycelium, het vezelachtige netwerk waaruit paddenstoelen bestaan.

‘Kijk’, zegt CEO Thijs Bosch tijdens een rondleiding. ‘Via deze buizen voegen we zuurstof en suikerstromen toe, in dit geval tarwesiroop. Onderaan tappen we het mycelium af.’ Het product dat uit de ketels komt, lijkt nog niet op het poederzakje dat we bij binnenkomst ontvingen. Bosch glimlacht: ‘Nee, uit de ketels komt een troebel mengsel van water en schimmel. We halen eerst het water uit de schimmeldraden, daarna drogen we ze en verwerken ze tot poeder.’

Het is een voortdurend proces. ‘Zo’n tank is in twaalf uur vol. We kunnen meerdere keren achter elkaar oogsten en de overgebleven schimmel in de tank verder laten groeien.’

Fabriek in een voormalige badkamershowroom

Sinds een jaar is Bosch CEO van The Protein Brewery, na Sue Garfitt opgevolgd te hebben in juni 2025. Zij was vier jaar eerder de eerste externe CEO geworden; oprichter Wim de Laat, die het bedrijf in 2020 startte, voelde zich meer op zijn gemak in een laboratoriumjas dan in formele bedrijfskleding. Zijn opvolgers kregen de taak om het door hem ontwikkelde nieuwe voedingsingrediënt, een plantaardig alternatief voor dierlijke eiwitten, wereldwijd op de markt te brengen.

Onder Garfitts leiding groeide The Protein Brewery van startup naar scaleup. Naast het laboratorium en de pilotplant in een rij omgebouwde garageboxen in Breda kwam er een commerciële fabriek in dezelfde stad, ongeveer tien minuten verderop. Het pand van 2.700 vierkante meter was oorspronkelijk bedoeld als showroom voor een badkamerverkoper, iets wat nog te zien is aan de hoge ramen aan de voorkant.

Het gebouw is momenteel nog te groot voor The Protein Brewery. Van de twee kantoorhallen staat er een grotendeels leeg, hoewel er creatief gebruik is gemaakt van geluidsdempende schotten om vergaderzalen en stille werkplekken te creëren.

Hoofdinvesteerder trok zich terug

Drie maanden na zijn aantreden kondigde Bosch een Series B-financiering van 30 miljoen euro aan. Recentelijk werd bekend dat deze ronde, geleid door de nieuwe investeerder ABN Amro Sustainable Impact Fund, met 18 miljoen euro wordt uitgebreid, waardoor de totale financiering sinds de oprichting op ruim 70 miljoen euro komt.

De Series B-ronde kende een moeilijke start. De deal zou eigenlijk al in april 2025 gesloten moeten zijn, maar de hoofdinvesteerder haakte een week van tevoren af. Met nog slechts twee maanden geld in kas moest The Protein Brewery snel nieuwe investeerders vinden. ‘Ik had net mijn contract getekend’, vertelt Bosch. ‘Dat was midden maart, en twee weken later gebeurde dit. Ik werkte toen nog bij mijn vorige werkgever, Cosun, maar ik was al op de hoogte.’

En hij dacht niet: wat heb ik gedaan? ‘Ik bleef kalm. Ik dacht: het is wat het is. Ik had al contact met de partijen die uiteindelijk zijn ingestapt, Invest-NL en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM) (naast de bestaande investeerders Novo Holdings, Unovis Asset Management en family office Madeli, red.). Zij wilden weten wat mijn plannen met het bedrijf waren. Dat werd mijn eerste taak toen ik in juni 2025 begon. Voor de zomervakantie moest er een duidelijk plan op tafel liggen.’

Carrière in de eiwittransitie

Rust was er dus niet bij. Maar dat was geen probleem voor Bosch. ‘Ik ben mijn carrière begonnen in de consultancy. Die ervaring kwam goed van pas: ik weet hoe ik zaken snel kan doorgronden en eigen kan maken.’ Het bedrijf was misschien nieuw voor hem, de sector was dat niet. ‘Ik werk al vijftien jaar in de voedingsindustrie. Ik ken de markt en de klanten.’

De loopbaan van Bosch is nauw verbonden met de eiwittransitie waar The Protein Brewery zich voor inzet. Na zijn studie Financiële Economie ging hij bij Bain & Company werken, waar hij snel veel over verschillende bedrijven en sectoren leerde. ‘Ik wist dat ik niet mijn hele leven in de consultancy wilde blijven’, vertelt Bosch. ‘Hoe hoger je op de ladder komt, hoe meer je verdient, maar hoe moeilijker het ook wordt om daaruit te stappen. Ik wilde mezelf niet opsluiten in die gouden kooi.’

In plaats van bedrijven te adviseren, wilde hij zelf ergens aan bouwen. Dat kon bij de Nieuw-Zeelandse coöperatie Fonterra, ‘s werelds grootste exporteur van zuivel, die mensen zocht om een Europese productietak op te zetten.

‘Het was een wat opportunistische overstap’, blikt Bosch terug. ‘Het project bevond zich in een beginfase. Er waren veel kansen om te bouwen, maar ook om op te klimmen.’ Dat lukte goed; na tien jaar was hij verantwoordelijk voor alle activiteiten en fabrieken van Fonterra in Europa.

Vegetariër bij een zuivelbedrijf

In 2022 maakte Bosch de overstap naar plantaardige eiwitten. ‘Ik was toen al ongeveer vijf jaar vegetariër. Als een van de weinige mensen bij Fonterra’, zegt hij. ‘Een vegetariër bij een zuivelbedrijf, dat begon te wringen. Wat ook meespeelde: ik merkte dat de grenzen voor de traditionele melkveehouderij in zicht kwamen, door de stikstofproblematiek en strengere milieuregels. Ik werk liever in een groeiende sector dan in een die moet consolideren.’

Bij suikerbieten- en aardappelverwerker Cosun, waar hij als managing director van de nieuwe plant protein business aan de slag ging, kon hij bouwen. Het bedrijf wilde een tak met eiwitingrediënten opzetten. ‘We ontdekten dat je prachtige eiwitten uit veldbonen kunt halen, bijvoorbeeld voor zuivelalternatieven.’

Het was een startup binnen een bedrijf. Die mentaliteit lag hem wel, ontdekte hij toen hij er toezichthoudende rollen bij ging doen voor bedrijven waarin Cosun investeerde, zoals een commissariaat bij eiwitvervanger-producent Revyve.

Toen klopte The Protein Brewery aan; de scaleup zocht een nieuwe ceo. Bosch ziet het als de volgende stap. ‘Eiwitten uit veldbonen of andere eiwitrijke gewassen zijn al veel duurzamer dan dierlijke’, zegt hij. ‘Maar voor de teelt is nog steeds relatief veel grond en water nodig, terwijl dat bij fermentatie niet zo is. Onze voornaamste grondstof is suiker, en daarvoor gebruiken we reststromen uit de voedingsindustrie.’

Hoog-risico functie

Voor 1 kilo Fermotein heeft The Protein Brewery slechts drie kilo suiker nodig. ‘Onze technologie is 25 keer efficiënter dan de productie van dierlijk eiwit en 2 tot 3 keer zo efficiënt als de productie van eiwitten uit plantaardige gewassen.’ Lachend: ‘De rode draad: bij elke stap wordt het een beetje duurzamer, én een beetje moeilijker.’

Waar zijn hart ook sneller van ging kloppen: met de commerciële fabriek, de eerste klanten in Amerika en Singapore en een Series B-ronde in de maak, waren alle ingrediënten aanwezig om op te kunnen schalen. Bosch: ‘Al wist ik óók dat het een hoog-risico functie was. Ha, en anders had ik dat in die eerste maanden wel geleerd.’

Na de (alsnog geslaagde) investeringsronde in september volgde een paar maanden later een volgende mijlpaal. Bij Bosch’ aantreden wachtte de scaleup al vijf jaar op een positieve beoordeling van de European Food Safety Authority (EFSA), die zogeheten novel foods toetst op veiligheid. Afgelopen december kreeg het schimmeleiwit groen licht, waarmee de weg vrij lag voor officiële goedkeuring van de Europese Commissie om het product hier op de markt te mogen brengen. Dat stempel volgde afgelopen juni.

Complex product

Alleen: hoe verkoop je het? The Protein Brewery heeft lang gezocht naar de juiste toepassing voor zijn poeder. Het is een ‘complex product’, beaamt Bosch: een voedingsingrediënt dat naast eiwitten (50 procent) ook vezels (30 procent) en bioactieve stoffen bevat (de overige 20 procent).

‘We maken geen ei-vervangers zoals Revyve’, zegt hij. ‘Het is niet zo simpel als: dierlijke eiwitten eruit, Fermotein erin. Die complexiteit is ook de kracht. Fermotein heeft allerlei gezondheidsvoordelen: de stoffen die erin zitten zijn goed voor de spieropbouw en darmgezondheid. Het poeder heeft ook een hoge concentratie spermidine, dat helpt om celveroudering tegen te gaan.’

Voor wie nu aan sportvoeding denkt; die link legde Bosch ook. ‘Wims eerste idee was om een duurzaam ingrediënt voor visvoer te maken’, vertelt hij. ‘Daarna verschoof de focus naar vleesvervangers op basis van mycelium. Toen die markt onder druk kwam te staan, kwam er meer nadruk te liggen op gezonde bakkerijproducten: koekjes, repen en tortilla’s waaraan onze eiwitten en vezels waren toegevoegd.’

Alleen was het probleem dat Amerika, op dat moment de grootste markt, daar veel minder van ging eten. Ozempic heeft een revolutie veroorzaakt in de VS, zegt Bosch. ‘Amerikanen die afslankmedicatie gebruiken, en dat zijn er veel, eten per dag gemiddeld 800 calorieën minder.’

‘Heilige graal’ in startup-land

Onder zijn leiding is de koers verlegd naar sport- en gezondheidsvoeding en supplementen. Active nutrition en longevity, in Bosch’ woorden. Al is het bedrijf zeker niet van plan om zich tot die sector te beperken.

‘Uiteindelijk willen we de brede voedingsmarkt bedienen. We zien dit als een springplank. Klanten in dit segment kunnen vaak sneller nieuwe producten lanceren dan grote voedselbedrijven, waar ontwikkeltrajecten soms jaren duren.’ Hij wijst op het zakje testpoeder van 20 gram. ‘Een grote Amerikaanse klant verkoopt deze zakjes al onder eigen merknaam, om bij te mengen in shakes.’

Die klant meldde zich eind vorig jaar met de mededeling dat hij de volledige productiecapaciteit voor 2026 – ongeveer 100 duizend kilo – wilde afnemen én bereid was om daarvoor garanties af te geven. ‘De heilige graal in startup-land’, zegt Bosch. ‘Dankzij die order verwachten we 2026 met een omzet van 2 miljoen euro af te sluiten. Voor 2027 mikken we op 6 miljoen euro, het drievoudige. De grootste uitdaging die we nu hebben, is zorgen dat we het allemaal kunnen maken.’

Capaciteit verhogen

Nu het eindelijk mag, start het bedrijf deze zomer met de verkoop in Europa. Dus moet de fabriek worden uitgebreid. Bosch, grijnzend: ‘Daar hadden we die 18 miljoen euro voor nodig.’ In Breda is plaats voor drie extra bioreactoren, naast de drie die er al staan. De eerste wordt volgend jaar geplaatst, waarmee The Protein Brewery de output kan verhogen naar 600.000 kilo per jaar.

Uiteindelijk moet de productie uitkomen op ruim 2 miljoen kilo per jaar, de maximale capaciteit. ‘Dat punt willen we tegen 2030 bereiken, bij een omzet van 25 tot 30 miljoen euro’, zegt Bosch. ‘Daarnaast hopen we tegen die tijd dichtbij de opening van een nieuwe, veel grotere fabriek te zijn.’

Die zal waarschijnlijk niet in ons land komen. ‘Voor echte impact is een schaal nodig die in Nederland moeilijk te realiseren is. Die fabriek zou vijf tot tien keer groter moeten worden dan wat we hier hebben staan. Die ruimte is er niet, de groene stroom is er niet. We kijken naar locaties aan de randen van de EU, zoals Oost-Europa.’

Al is het project volgens geestelijk vader De Laat pas echt geslaagd als The Protein Brewery op elk continent ‘brouwerijen’ heeft, zei de ondernemer in een podcast. Daar heeft hij gelijk in, knikt Bosch. ‘Alle continenten met uitzondering van Antarctica, zou ik zeggen. Wim heeft dit bedrijf opgericht met de filosofie om op schaal impact te maken. Dan moet je groot denken.’