Volgens Raymond van Eck, CEO van Fairphone, bestaan er twee verschillende werelden als het gaat om internationaal zakendoen. “Op het grote geopolitieke toneel verscherpen de verhoudingen, terwijl je in de vergaderruimtes een geheel andere realiteit ervaart,” zegt hij.
Recentelijk heb ik namens Fairphone reizen gemaakt door de Verenigde Staten en Azië. Deze ervaringen, gekoppeld aan eerdere onderhandelingen in Afrika, geven een gevoel alsof je de geopolitieke aardplaten zelf ziet en voelt verschuiven. Overal in de media komen thema’s als protectionisme en de harde nieuwe taal van economische machtspolitiek prominent naar voren.
Statistieken bevestigen deze sombere realiteit. Het aantal wereldwijde handelsbarrières is volgens het IMF in het afgelopen decennium met een factor vijf toegenomen, van ongeveer 600 naar meer dan 3000 per jaar. Landen bouwen letterlijk en figuurlijk muren op.
Echter, zodra je de vergaderzaal binnenloopt en aan tafel schuift met leveranciers en partners, beland je in een ander universum. De afstandelijke retoriek van de internationale politiek maakt plaats voor iets wat veel belangrijker is: menselijke interactie.
Terwijl overheden spreken over sancties, spreken wij – ondernemers in steden van Shanghai tot Miami en Kolwezi – over samenwerking in innovatie, uitdagingen in de toeleveringsketen en het opbouwen van onderling vertrouwen. Deze positieve, mensgerichte omgeving staat in schril contrast met de kille geopolitieke realiteit.
De vrije markt is geen gegeven meer
We moeten als Europa niet naïef zijn. De wereldmarkt heeft blijvende veranderingen ondergaan. Onlangs las ik een krachtig rapport getiteld ‘Markt en Macht’ door de denktank DenkWerk. We leven in een tijd waarin de open vrije markt niet meer vanzelfsprekend is. Landen gebruiken actief hun marktmacht om hun eigen belangen te beschermen. DenkWerk vat het bondig samen: ‘Wie het speelveld is, wordt gebruikt; wie de speler is, bepaalt de regels’.
Europa bevindt zich op een kruispunt. Hoe transformeren we naar een sterke speler die zelf de regels bepaalt, zonder de waardevolle banden met wereldwijde partners te verliezen? Hier zijn enkele cruciale inzichten voor elke leider in het internationale zakendoen:
1. Begrijp de ongeschreven regels van de ‘Culture Map’
Als je handelt op drie verschillende continenten, leer je snel dat effectieve strategieën in Amsterdam niet noodzakelijk werken in Azië of de VS. De Amerikaanse auteur en INSEAD-professor Erin Meyer illustreert dit in haar boek ‘Culture Map’, waarin ze de enorme verschillen in vertrouwensopbouw en besluitvorming wereldwijd uiteenzet.
In Europa vertrouwen we vaak op contracten en duidelijke afspraken, terwijl in veel delen van Azië en Afrika persoonlijke relaties centraal staan in zakendoen. In een tijdperk van politieke polarisatie is het cruciaal om op microniveau culturele empathie te tonen. Strategische autonomie voor Europa begint niet met protectionisme, maar met culturele intelligentie en het vermogen om echt te begrijpen wat er speelt bij onze internationale partners, en op basis daarvan sterke relaties op te bouwen.
2. Europa, speel je eigen spel
Om onze economische weerbaarheid te verhogen, is het verleidelijk om de harde aanpak van andere grootmachten na te bootsen. Echter, een blik op de data toont dat we qua schaal achterlopen. Terwijl de VS en China respectievelijk ongeveer 3,4% en 2,4% van hun BBP aan R&D besteden, blijft de EU steken op ongeveer 2,2%. We hebben minder venture capital en een gefragmenteerde interne markt.
De strategie van enorme staatssubsidies of agressieve schaalvoordelen in hun stijl zullen we niet winnen. Zoals bij het opschalen van een impactvol bedrijf geldt: verander het systeem van binnenuit, maar speel volgens je eigen unieke sterktes.
Onze Europese kracht ligt niet in monopolies, maar in onze leidersrol op het gebied van circulariteit, betrouwbare kwaliteitsnormen, klimaattechnologie en een diepgeworteld geloof in eerlijke supply chains. Deze waarden moeten we niet zien als een bureaucratische hindernis, maar als onze sterke, onderscheidende waardepropositie. We moeten durven mainstream te worden, maar op onze eigen unieke manier.
3. Erken dat strategische autonomie een investering is
Het rapport van DenkWerk benadrukt dat echte autonomie zijn prijs heeft. Jarenlang was internationale handel voornamelijk gericht op de laagste prijzen en maximale efficiëntie op korte termijn. Deze benadering heeft ons echter uiterst kwetsbaar gemaakt.
Een zorgwekkende statistiek: Europa importeert momenteel 98% van zijn zeldzame aardmetalen uit één land (China). Voor een bedrijf dat smartphones produceert, is dit een onontkoombare realiteit.
Bij Fairphone zien we dagelijks dat het diversifiëren van de supply chain en het investeren in eerlijke, veerkrachtige productielijnen offers vereist. Het is zelden de eenvoudigste of goedkoopste route, maar het levert iets op wat in de huidige wereld onbetaalbaar is: robuustheid. Europa moet duurzaamheid, circulariteit en strategische partnerschappen in Afrika en Latijns-Amerika niet langer zien als een idealistische optie, maar als een essentiële investering in onze concurrentiepositie en onafhankelijkheid.
Streven naar het hoogst haalbare
De wereld heeft geen behoefte aan een Europa dat zich angstig terugtrekt achter nieuwe handelsbarrières. En onze internationale partners, die aan de onderhandelingstafel juist zo constructief en innovatief meedenken, hebben daar al helemaal geen behoefte aan. De markt vereist een zelfbewust Europa dat durft de kaders te stellen, volop meespeelt en economische impact maakt door volume te creëren.
Impact vereist volume, en volume vereist ambitieuze doelen. Laten we als Europees bedrijfsleven die moedige doelstellingen stellen. Om de wereld het onweerlegbare bewijs te leveren dat een competitieve, schaalbare economie naadloos kan samengaan met wereldwijde menselijke verbinding en ethisch leiderschap.
Vergelijkbare berichten
- Schaal Op Zonder Je Ziel Te Verliezen: Tips van Fairphone’s CEO
- OpenUp zet in op AI-therapeuten met 20 miljoen: Zullen robots straks iedereen behandelen?
- Fairphone streeft naar 1 miljoen verkopen per jaar: Wordt zo een echte marktleider!
- Klimaatgeneraal Middendorp op Transition2026: Bedrijven Moeten Zelfvoorzienend Zijn!
- Esther Goos en haar Scooperz-succes: Van kleine dromen naar grootse plannen!
Anika schrijft over tuinieren, natuur en ecologie. Ze deelt praktische tips en seizoensgebonden inspiratie voor elke tuinliefhebber. Haar stukken combineren vakkennis en passie, met oog voor biodiversiteit, duurzaamheid en welzijn. Ze moedigt lezers aan om bewuster en groener te leven, te starten in eigen tuin.