Ondergrondse waterlekken: Friese startup wil 4 miljoen olympische zwembaden besparen

Hulo.ai meet zijn ultieme ambitie niet in omzet of klantenaantallen, maar in zwembaden. Het gedurfde doel: uiterlijk 2035 vier miljoen olympische zwembaden aan water besparen. Medeoprichter en ceo Robbert Lodewijks (29) heeft die ambitie zelfs op een muur in het kantoor gezet, zodat het team er dagelijks aan herinnerd wordt waaraan ze werken.

De startup richt zich op een vaak over het hoofd gezien probleem: het verlies van drinkwater door lekkages in het ondergrondse leidingnetwerk. Mensen realiseren zich zelden hoeveel stappen water doorloopt voordat het uit de kraan stroomt. Het begint bij zuiveringsinstallaties, gaat via grote transportleidingen naar steden en dorpen en belandt daar in een fijnmazig netwerk van duizenden kilometers kleinere distributieleidingen onder straten en woonwijken.

Niet-factureerbaar water

Wereldwijd verdwijnt ongeveer 30 procent van dat water voordat het bij gebruikers aankomt. Dat heeft veelal te maken met verouderde infrastructuur, legt Lodewijks uit. ‘Veel leidingen liggen er al tientallen jaren en naderen het einde van hun levensduur. Daarnaast zijn er talloze andere oorzaken waarom leidingen kunnen barsten of lekken: klimaatverandering, veranderende bodemcondities, en extra belasting door zwaar verkeer. Meestal speelt er een mix van factoren mee.’

In de sector spreekt men over non-revenue water — water dat wel geproduceerd maar niet gefactureerd wordt. Nu schoon water schaarser raakt, groeit de urgentie: het is niet alleen een kostenpost, maar ook een maatschappelijk probleem. Zelfs in Nederland gaat nog zo’n vijf procent van het drinkwater verloren.

‘Je hebt afgelopen zomer waarschijnlijk waarschuwingen gekregen om je tuin niet te besproeien op warme dagen’, zegt Lodewijks. ‘We maken ons druk over het watergebruik van datacenters, maar ondertussen gaat er in Engeland en Wales dubbel zoveel drinkwater verloren alleen al door lekken.’

Het ‘brein’ van het leidingstelsel

Een lek zelf is meestal vrij simpel te herstellen; de uitdaging is het opsporen. ‘Het kan weken of maanden duren voordat een lek wordt gevonden — als het al wordt opgemerkt’, zegt Lodewijks. Om lekken te lokaliseren wordt het netwerk vaak in kleinere secties verdeeld en worden afsluitbare zones gecreëerd zodat in- en uitgaande stromen gemeten kunnen worden. Dat werkt, maar is kostbaar, niet overal toepasbaar en kan invloed hebben op de waterkwaliteit.

Hulo kiest een andere weg: het gebruikt wat er al aanwezig is. Waterbedrijven verzamelen doorgaans al veel meetgegevens — maar die zitten verspreid in losse systemen: druksensoren, flowmeters, GIS-kaarten en besturingssystemen. Hulo bouwt daar een intelligente laag overheen die al die fysieke en digitale bronnen samenbrengt tot één centrale kennisbank. Lodewijks noemt die laag ‘het brein’.

20 lekken, 200 waarschuwingen

Op die samengevoegde dataset draait Hulo uiteenlopende rekenmodellen en AI. Door fluctuaties in druk en volumestromen te koppelen aan de digitale kaart van het leidingennet kan de software berekenen hoe water zich onder de grond verplaatst. Dalen de drukken of verandert de flow? Het algoritme herkent dit als afwijking en kan op straatniveau aanwijzen waar het lek zich bevindt.

De nauwkeurigheid kwam duidelijk naar voren tijdens een proef in 2022 bij WML, een Limburgs drinkwaterbedrijf en de eerste klant van Hulo. ‘In een periode met twintig daadwerkelijke lekkages registreerden zij tweehonderd meldingen’, vertelt Lodewijks. ‘Dat waren dus 180 valse alarmen — ze wisten niet goed wanneer ze een monteur moesten sturen.’

Hulo voerde dezelfde data door zijn systeem en kreeg slechts 25 waarschuwingen. ‘Op dat moment wisten we dat we iets waardevols hadden,’ zegt Lodewijks.

Van collega’s naar medeoprichters

De oprichters, Lodewijks en Frank van der Hulst, kwamen elkaar tegen bij leidinginspectiebedrijf Acquaint in Leeuwarden. Van der Hulst was daar cto en Lodewijks liep er als werktuigbouwkundestudent stage en deed zijn afstudeerwerk. Via Acquaint raakten ze betrokken bij een project van Wetsus, het onderzoeksinstituut voor duurzame watertechnologie in Leeuwarden. Dat project onderzocht hoe bestaande data uit leidingnetwerken gebruikt kunnen worden om realtime inzicht te krijgen in wat er ondergronds gebeurt — de basis van Hulo’s technologie.

In eerste instantie startten ze met nog twee andere oprichters van Acquaint, maar die speelden geen actieve rol. ‘Frank en ik zijn uiteindelijk zelfstandig verder gegaan, onder andere om makkelijker externe investeringen aan te trekken’, vertelt Lodewijks. Ze namen afscheid van de andere twee founders en trokken het bedrijf samen verder.

Hoe ze dat financieel mogelijk maakten? ‘Door er open over te praten — en met een lening. We hebben afgesproken het bedrag niet prijs te geven, maar voor iemand van mijn leeftijd — ik was 25 toen — was het flink. Ik durfde het aan; dat zegt iets over mijn vertrouwen in het idee.’

Nederland: te klein en te traag

Ze namen hun vaste banen niet direct opzeggen. ‘De eerste twee jaar deden we Hulo erbij, ’s avonds en in het weekend. We zochten naar partijen die onze software wilden testen’, zegt Lodewijks. Dat bleek lastig; Nederland telt tien drinkwaterbedrijven en die wilden niet zomaar hun data delen. Dat is begrijpelijk — het gaat om kritische infrastructuur — maar het maakte het hard werken voor een startup die bewijs wilde verzamelen.

De doorbraak kwam toen WML in Limburg in 2022 de deuren opende voor Hulo. Dat leidde tot pilots in het buitenland, waarna ook investeerders interesse kregen. In november 2023 haalden Lodewijks en Van der Hulst 800.000 euro op bij New-ttt en Lumo Labs en konden ze fulltime aan Hulo werken.

‘We realiseerden ons snel dat we internationaal moesten opereren’, zegt Lodewijks. ‘Nederland is te klein en te traag. Onze waterbedrijven zijn semipublieke organisaties; het kost tijd om binnen te komen. Terwijl wij snel ervaring moeten opbouwen, feedback willen krijgen en tractie aan investeerders willen laten zien. Daarnaast is het probleem dat wij aanpakken veel groter in andere landen.’

Geld dat door de leidingen verdwijnt

In hun marktonderzoek vielen markten als Brazilië op. ‘Daar privatiseren waterbedrijven op grote schaal. Voor hen is weglekkend water letterlijk verloren inkomsten’, legt Lodewijks uit.

Ter illustratie: een klein lek van twee liter per seconde kost jaarlijks meer dan 60 miljoen liter. Als het de waterbedrijven gemiddeld 0,50 euro kost om een kubieke meter drinkwater te zuiveren en te verpompen, loopt dat snel op naar ruim 30 duizend euro per jaar per lek. En dat is nog maar één lek; in Brazilië verdwijnt gemiddeld zo’n 40 procent van het drinkwater.

Daarnaast hadden ze geluk met een lokale contactpersoon: een Nederlander — een Fries — deed voor Hulo marktonderzoek in Brazilië en bracht direct drie leads aan. Eén daarvan was Aegea, de private partij die het netwerk van Rio de Janeiro beheert. Aegea werd de eerste klant buiten Nederland, en de Friese marktonderzoeker werkt inmiddels voor Hulo.

Beginnen met 500 kilometer

Hulo werkt, zoals veel SaaS-bedrijven, met een abonnementenmodel: klanten betalen per kilometer leiding die jaarlijks realtime wordt gemonitord. Het instappakket monitort 500 kilometer en kost 29.000 euro per jaar. Dat fungeert vooral als pilot om te laten zien hoeveel besparingen mogelijk zijn. Lodewijks: ‘Onze Braziliaanse klant verdient die investering jaarlijks ruim terug. We begonnen met 500 kilometer en bespreken nu contracten voor 6.500 kilometer.’

Qua inkomsten zegt Lodewijks dat de jaarlijkse terugkerende omzet (ARR) elk jaar is verdubbeld. Hij noemt geen exacte cijfers, alleen dat de ARR momenteel nog onder de 1 miljoen euro ligt.

Hij verwacht een snelle groei: vanaf het laatste kwartaal van dit jaar moet het vliegwiel echt gaan draaien. ‘We voeren nu expansieonderhandelingen met meerdere klanten, waaronder Aegea. Met zulke partijen kunnen we fors opschalen; zij beheren samen meer dan 30.000 kilometer aan leidingen.’

Winst maken is nog geen prioriteit. ‘Dat is niet het doel in deze fase’, zegt Lodewijks. ‘We steken nu in op groei.’

De Steve Jobs-aanpak

Vorig jaar haalde Hulo nog eens 2,3 miljoen euro op in een ronde geleid door Lumo Labs en VP Capital, het investeringsvehikel van de Van Puijenbroek-familie. Een deel van die middelen is gebruikt om het salesteam uit te breiden. ‘Aanvankelijk deed ik de verkoop zelf’, vertelt Lodewijks. ‘Nu hebben we een ervaren head of sales: Ritse Klink. Hij startte ooit een eigen bedrijf en werkte tien jaar bij Microsoft.’

Met dergelijke aansprekende namen aan boord wil je ook sterke mensen aantrekken, vervolgt hij. ‘Wij hanteren een soort Steve Jobs-benadering: neem mensen aan die beter zijn dan jezelf en geef ze de ruimte om hun ding te doen.’ Hij voegt er met een glimlach aan toe: ‘Ja, dat klinkt misschien als een cliché, maar we menen het.’

Hulo bedient inmiddels zes klanten in bijna evenveel landen: Nederland, Engeland, Italië, Polen en Brazilië. Binnenkort worden ook waterbedrijven in Spanje en Taiwan toegevoegd. Taiwan heeft een bijzondere betekenis voor Lodewijks: hij woonde er een half jaar tijdens een minor business & management — zijn eerste periode op kamers — en dat zette zijn blik op de wereld aan.

Werken aan iets dat echt telt

Voor iemand die altijd bij zijn ouders in het rustige Friese dorp Veenwoude had gewoond, was dat wonen in Taipei een openbaring. ‘Voor het eerst voelde ik hoe groot de wereld is. Taiwan is niet arm en Taipei al helemaal niet, maar wonen daar liet me beseffen hoe goed we het in Nederland hebben en hoeveel geluk ik heb gehad.’ There and then besloot hij dat hij na zijn studie niet bij een zielloze corporate wilde werken waar alleen winst telt. ‘Ik wilde iets doen dat er echt toe doet.’

En hoe staat het met die zwembaden-BHAG? ‘Op dit moment zitten we nog onder de duizend olympische zwembaden bespaard. Onze impact groeit direct met onze omzet, dus dat aantal zal snel toenemen.’