GTA VI heeft het succes van zijn voorganger al overtroffen, nog voordat de game officieel verkrijgbaar is: alleen de pre-orders leverden al 1,5 miljard dollar op. Veel fans nemen speciaal vrij voor de langverwachte release op donderdag 19 november. Wat verklaart die enorme GTA-waan?
Een maand voor de lancering van Grand Theft Auto VI, kortweg GTA VI, tekenden de Singaporese game-influencer Julian Tay en zijn vrouw Lisa een bijzonder akkoord. Zij spraken af hem na de release, op donderdag 19 november, tien dagen lang niet te storen. Vragen en verzoeken moesten wachten tot hij ‘klaar’ was met het spel en opmerkingen als ‘het is maar een spelletje’ waren uit den boze. Een kus of knuffel was toegestaan, maar alleen als het hem uitkwam.
Natuurlijk bedoeld als grap, al was dat niet voor iedereen duidelijk. Het illustreert wel hoe groot de opwinding rond de lancering is. Die heeft al geleid tot een duidelijke stijging in opgenomen verlofdagen: Nederlanders hebben voor die donderdag 21 procent vaker vrij gevraagd dan op dezelfde dag vorig jaar, blijkt uit cijfers van HR-techbedrijf Remote. In sommige landen is het effect nog extremer: in Italië ging het om een toename van maar liefst 91 procent.
Klaar om middernacht te beginnen
Formeel geeft maar één op de 170 verlofaanvragers aan dat ze specifiek voor GTA VI vrij nemen, maar het werkelijke aandeel ligt waarschijnlijk veel hoger. Waarom willen zo veel mensen niet tot het weekend wachten?

Volgens Angus Mol, universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden en specialist in digitale cultuur en technologie, speelt de hype zelf een belangrijke rol. Mensen willen erbij horen. Het meteen op de lanceringsdag spelen — en bij voorkeur vanaf de allereerste minuut, middernacht — heeft een sterk sociaal karakter: gamers willen die ervaring samen meemaken.
Mol hoeft daar zelf officieel geen vrije dagen voor op te nemen. ‘Gelukkig is dit mijn werk. Vanavond zit ik paraat,’ zegt hij met een lach. ‘Als onderzoeker, maar stiekem vooral ook als fan.’
Een andere reden voor de enorme aandacht is de lange wachttijd. De vorige titel, Grand Theft Auto V, verscheen in 2013 en werd destijds binnen drie dagen al goed voor meer dan 1 miljard dollar, waarmee het de snelst verkopende mediaproductie ooit was.
Opvolger GTA VI lijkt dat succes zelfs al vóór verschijning te hebben geëvenaard. Volgens marktonderzoeker Sensor Tower zijn er tot nu toe bijna 16 miljoen exemplaren verkocht in de voorverkoop voor PlayStation 5 (75 procent) en Xbox (25 procent), wat neerkomt op een omzet van ruim 1,5 miljard dollar (zie kader).
Strauss Zelnick, ceo van uitgever Take-Two Interactive, stelde dat de pre-orders ‘veel hoger liggen dan aanvankelijk verwacht’. Take-Two is het beursgenoteerde moederbedrijf van Rockstar Games, de studio achter GTA.
Met de inkomsten uit de voorverkoop zou de ontwikkelaar de investering al terugverdiend hebben, zo luidde de suggestie. Er circuleerden geruchten dat de ontwikkeling duurder was dan de bouw van de Burj Khalifa in Dubai, waarvan de kosten op 1,5 miljard dollar werden geraamd. Rockstar zelf geeft geen cijfers vrij over de productiekosten, en hoofd publishing Jennifer Kolbe heeft dat gerucht nadrukkelijk tegengesproken.
Een klasse apart binnen open-wereldgames
Wat maakt het GTA-universum zo bijzonder? Dat wordt treffend duidelijk uit een anekdote van Phil Hooker, co-head of development bij Rockstar. Tijdens de eindfase van de ontwikkeling probeerde hij een missietest te doen, maar raakte al snel van het pad af: een botsing met een andere auto leidde tot een woordenwisseling en daarna zette hij zijn voertuig aan de kant. In de supermarkt die hij binnenliep om iets te pakken, bleek de kassa verlaten — waarop hij ter plekke besloot de winkel te beroven en vervolgens voor de politie moest vluchten.
Om zijn achtervolgers kwijt te raken wisselde Hooker van auto. De gevonden wagen bleek van aanzienlijke waarde en hij bracht die naar een handelaar om te verkopen. Onderweg werd hij bijna aangereden, besloot zijn belager te volgen en kwam zo op onbekend terrein terecht met nog meer kansen voor diefstal en handel. Voor hij het wist waren er twee uur voorbij en zat hij nog lang niet op de missie die hij eigenlijk wilde testen. ‘Wat mij vooral bijbleef was hoeveel plezier ik eraan had,’ vertelde hij aan Bloomberg.
In het genre van open-wereldspellen onderscheidt Rockstar zich, bevestigt Mol. ‘Het is niet dat andere openwereldgames niet leuk zijn, maar niemand maakt zulke enorme, fijn uitgewerkte werelden.’
Een pad door de onderwereld
GTA VI volgt het duo Jason Duval en Lucia Caminos (spelers kunnen zelf kiezen of zij een koppel vormen), die zich een weg banen door de criminaliteit in de fictieve staat Leonida, geïnspireerd op Florida. Ze beginnen als onervaren criminelen met eenvoudige overvallen, maar groeien langzaam door naar zwaardere misdaden: omvangrijke drugstransacties en confrontaties met rivaliserende bendes.
Het hart van de game is de neonverlichte feeststad Vice City, losjes gebaseerd op Miami. Sinds het allereerste deel, eind jaren negentig, gebruikt Rockstar die setting om een karikatuur van criminaliteit en aspecten van de Amerikaanse cultuur te schetsen. Mol merkt op dat de ontwikkelaars zelfs moesten nadenken hoe ze satire konden blijven maken na politieke verschuivingen zoals de verkiezing van Trump.
Spelers kunnen door Vice City scheuren in gestolen cabrio’s, in helikopters opstijgen of met een hovercraft door de Grassrivers (de Everglades) varen — en daarbij bedacht zijn op alligators. ‘De wereld is ongeveer twee keer zo groot als in GTA V,’ zegt Mol. ‘En hij is ongelooflijk gedetailleerd. Als personages over het strand lopen, blijven er zandkorrels aan hun voeten plakken.’
In de wagens is een uitgebreide selectie fictieve radiostations te beluisteren, met shows gepresenteerd door bekende artiesten. Zo hebben zangeres Lana Del Rey en artiesten als Bad Bunny en Burna Boy ieder hun eigen kanaal. ‘Dat zulke namen zich aan de game verbinden zegt veel over het belang en de aantrekkingskracht van het project,’ aldus Mol.
Uitzondering binnen de gamebranche
Het bouwen van zo’n enorme, rijk ingevulde wereld kost tijd. Aan GTA VI is acht jaar gewerkt en de release werd twee keer verplaatst — eerst naar mei en daarna naar november 2026. Volgens een reconstructie van Bloomberg ging het niet om een gemiste deadline, maar om de keuze van het ontwikkelteam om langere tijd te nemen zodat de game werd wat Rockstar voor ogen had.

Tussen 2018 en 2026 groeide het personeelsbestand van het bedrijf van ongeveer 2.400 naar meer dan 4.700 werknemers, verspreid over twaalf kantoren wereldwijd. Het belangrijkste ontwikkelteam zit in Edinburgh. ‘We vergeten nog wel eens dat GTA oorsprong vindt in Schotland,’ zegt Mol.
Die expansie maakt Rockstar tot een uitzondering binnen de sector. Elders in de industrie wordt dit jaar juist met banenverlies geconfronteerd: naar schatting verdwijnen er zo’n 15.000 banen, waarschuwde branchekenner en investeerder Amir Satvat (1Up Ventures) tijdens zijn openingswoord op Gamescom Dev.
Ondanks dat de wereldwijde consumentenbestedingen aan games vorig jaar een record van 200 miljard dollar bereikten en de verwachting is dat die dit jaar stijgen naar 213,9 miljard dollar (Newzoo), concentreert die groei zich steeds meer bij enkele grote ‘blockbusters’ en grote studio’s.
Andere releases naar voren of achteren geschoven
Dat effect is zichtbaar rondom de verschijning van GTA VI: sommige uitgevers hebben strategisch hun releases vervroegd (zoals Call of Duty: Modern Warfare 4, verplaatst naar oktober 2026) of juist uitgesteld (zoals Fable, naar februari 2027). Kleinere studio’s voelen de druk van die concurrentie, aldus Mol. ‘Aaron Garbut, head of development bij Rockstar North, merkte op dat Rockstar met GTA V al de Mount Everest bouwde en met GTA VI daar nog een piramide bovenop heeft gezet. Budgetten voor games groeien continu, en dat is voor gemiddelde studio’s moeilijk vol te houden.’
Dat is ook een bittere kant van het succes van GTA VI, vervolgt hij. ‘Er verschijnen nog steeds veel andere interessante games, maar een deel van de aandacht en middelen wordt nu opgeslokt door die enkele enorme titels.’
Vergelijkbare berichten
- ASML in Top 50 Waardevolste Bedrijven: VS Blijft Domineren
- Europese AI- en Defensiestartups: €30 Miljard Aan Investeringen in 2025!
- Nvidia onder Jensen Huang: Koning van AI, van datacenters tot zelfrijdende auto’s!
- Gamefanaat wordt ‘War King’: van VR-bril tot AI-wapens voor het Amerikaanse leger
- AI Boost Big Tech-omzet: Google, Microsoft, Amazon verliezen €725 miljard!

Anika schrijft over tuinieren, natuur en ecologie. Ze deelt praktische tips en seizoensgebonden inspiratie voor elke tuinliefhebber. Haar stukken combineren vakkennis en passie, met oog voor biodiversiteit, duurzaamheid en welzijn. Ze moedigt lezers aan om bewuster en groener te leven, te starten in eigen tuin.