Agrifood-tech: Nederland verliest voorsprong als startups niet opschalen, waarschuwt Invest-NL

november 19, 2026

Anonieme labbank met fermenter, zakken poeder en handen van onderzoeker

Van gefermenteerde eiwitten tot ecologische gewasbescherming: Nederland barst van startups en scaleups die werken aan de volgende generatie voedselsystemen. Maar regelgeving en een tekort aan groeikapitaal remmen hun doorbraak. Invest-NL schetst in een rapport wat nodig is om de sector echt te laten groeien.

‘Wij maken poeders die op bloem lijken, maar zodra je ze in een recept verwerkt, gedragen ze zich als kippenei: ze binden en geven luchtigheid’, aldus Corjan van den Berg in het nieuwe rapport van Invest-NL. Zijn onderneming Revyve ontwikkelt plantaardige ingrediënten die dierlijke eiwitten in uiteenlopende producten kunnen vervangen, van cakes en pannenkoeken tot sauzen en vleesvervangers. Die ingrediënten worden vervaardigd met behulp van micro-organismen zoals gist.

Revyve groeit snel. In 2025 haalde de scaleup 24 miljoen euro aan financiering binnen, waarmee de productiecapaciteit tot 2028 tot wel acht keer vergroot kan worden. Ook andere biotechspelers wisten vorig jaar flinke rondes te sluiten: The Protein Brewery haalde 30 miljoen euro op, Rival Foods 10 miljoen en Mosa Meat 15 miljoen euro om hun technologieën verder te ontwikkelen en op te schalen.

Dat biedt perspectief. Invest-NL becijfert dat food-biotechbedrijven tegen 2040 mogelijk zo’n 17 miljard euro economische waarde kunnen toevoegen, al ziet het rapport ook flinke obstakels.

Als Nederland zijn leidende positie in agrifood-tech wil verzilveren, stelt de nationale ontwikkelings- en investeringsinstelling, moeten er volgens hen wel ‘doordachte keuzes’ gemaakt worden.

Trage goedkeuringsprocedures

Het rapport, dat is gebaseerd op investeringscijfers en gesprekken met meer dan 150 ondernemers, investeerders, onderzoekers en beleidsmakers, onderscheidt drie waardeketens binnen de voedingssector: biologische gewasbescherming, zaadveredeling en genetica, en biotech-ingrediënten (zoals die van Revyve en The Protein Brewery).

LEES  Jacqueline van den Ende (Carbon Equity): Hernieuwbare energie essentieel voor Europese zelfstandigheid!
Stapels documenten en een laboratoriumomgeving die trage toelatingsprocedures illustreren
Trage EU-toelatingen remmen de marktintroductie van nieuwe middelen en ingrediënten.

Elke keten kent zijn eigen knelpunten. Nederland is — mede dankzij Wageningen University — sterk in agrifood-onderzoek, maar dat vertaalt zich niet automatisch in een stroom van innovatieve bedrijven, stelt Invest-NL vast. ‘Hoewel Nederland over veel biotechkennis beschikt, wordt die nog te weinig omgezet in nieuwe, internationaal concurrerende ondernemingen. Bij zaadveredeling is er bijvoorbeeld behoefte aan nieuwe spelers, toegang tot genetische bronnen en snellere ontwikkeling met behulp van data en AI.’

Wanneer een scaleup de stap maakt naar een eigen productiefaciliteit ontstaat weer een ander knelpunt: de financiering van een zogeheten first of a kind factory (FOAK) — vaak goed voor tientallen tot honderden miljoenen euro’s — is moeilijk te vinden. Banken en andere kredietverschaffers vragen doorgaans omzetgaranties en langlopende afnamecontracten.

Neem biologische gewasbescherming, een segment waarin onder meer het Zuid-Hollandse Koppert een belangrijke rol speelt. Voor toelating van sommige middelen kunnen Europese procedures jaren duren: soms acht tot tien jaar.

Ontwikkelaars van nieuwe ingrediënten lopen tegen vergelijkbare vertragingen aan. In landen als Singapore en de Verenigde Staten mag kweekvlees bijvoorbeeld al worden verkocht, terwijl Europese ondernemingen nog wachten op goedkeuring. Ook Those Vegan Cowboys, dat plantaardige kaas via precisiefermentatie produceert, bevindt zich in de VS verder in het commercialisatietraject dan in Nederland.

‘Nederland heeft alles in huis om koploper te blijven in biotechnologische voedingsingrediënten. De vraag is of we de industriële opschaling hier organiseren, of die waarde laten ontstaan in landen die sneller naar commercialisering gaan’, zegt Guido Laman van Foodvalley in het onderzoek.

Mensen gestuurd, AI ondersteund

De vraag is of al die barrières eenvoudig te slechten zijn. Voor toelatingen is Nederland bijvoorbeeld gebonden aan Europese regels. Tegelijkertijd erkent de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) zelf dat de beoordeling van nieuwe technologieën efficiënter kan. EFSA stelt een ‘human-led, AI-enabled’ aanpak voor om het proces te versnellen.

LEES  Waarom Topmerken Hun Geheimen Delen Met Concurrenten: Ontdek de Reden!
Onderzoeker bij laptop en labapparatuur die AI-ondersteuning suggereert
‘Human-led, AI-enabled’ procedures kunnen toelatingen versnellen.

Invest-NL wil dat nieuwe ingrediënten en technologieën tegen 2030 drie keer zo snel op de markt komen als nu. Daarnaast streeft de instelling naar een verdubbeling van het aantal agrifood-biotechbedrijven in 2030. Dat vereist een betere koppeling tussen kennisinstellingen, venture-buildingprogramma’s en investeerders. Ook moeten er ten minste vijf wereldwijd concurrerende koplopers ontstaan, elk met minimaal 100 miljoen euro aan opgehaald kapitaal.

Bij het realiseren van die ambitie ziet Invest-NL ook een rol voor zichzelf: de instelling heeft eerder geïnvesteerd in Revyve, The Protein Brewery, Meatable (dat inmiddels is gestopt) en Mosa Meat. Maar naast publiek geld zijn ook commerciële durfkapitalisten en banken nodig, aldus Invest-NL. Publieke financiering kan bovendien helpen het risico van een eerste fabriek te delen, door constructies die startups in staat stellen de stap te maken van een demofabriek naar een volwaardige productiefaciliteit.

De markt voor agrifood-biotech zou tot 2040 naar verwachting zeven tot tien keer groter kunnen worden. Als Nederland daarin meegaat, levert dat volgens Invest-NL ongeveer 25 miljard euro per jaar op — tegenover slechts 8 à 9 miljard bij voortgezet huidig beleid.

En niet onbelangrijk: ‘De technologie kan ook bijdragen aan voedselzekerheid, klimaatrobuuste gewassen en minder gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, land en grondstoffen.’

Lees ook:

  • Changemaker Andrea van Dijk (Invest-NL): ‘Het draait om bekijken hoe iets wél kan’
  • Rinke Zonneveld, CEO Invest-NL: ‘Slechts geld is niet genoeg’
  • Deze ondernemer bouwt aan een miljoenenfabriek voor circulaire voedingsingrediënten

Vergelijkbare berichten

Beoordeel dit post

Plaats een reactie

Share to...