Hittestress en Wateroverlast Tackelen: Startups Transformeren Steden naar Klimaatbestendigheid!

In Nederland is nu officieel voor het eerst het hoogste weeralarm, code rood, van kracht vanwege extreme temperaturen. Afgelopen donderdag liepen de temperaturen op sommige plaatsen al op tot 37 graden Celsius, en voor vrijdag wordt verwacht dat het kwik zelfs de 40 graden kan bereiken.

Vooral in stedelijke gebieden is de hitte drukkend. Gebouwen en bestrating houden veel meer warmte vast dan open ruimtes, wat resulteert in significant hogere temperaturen in de steden dan in landelijke gebieden. ’s Nachts, wanneer de opgeslagen warmte in materialen zoals baksteen, beton en asfalt weer vrijkomt, is het temperatuurverschil tussen stad en platteland zelfs nog groter. In steden zoals Rotterdam kan dit verschil oplopen tot wel 8 graden Celsius.

Klimaatverandering zal leiden tot een toename in het aantal hete dagen. Een coalitie van non-profitorganisaties en woningcorporaties, waaronder Natuur & Milieu, ANWB, FNV en de Woonbond, benadrukte onlangs nog het belang van aanpassing in het manifest Groene ruimte, koele steden. Zij pleiten voor landelijke minimumnormen voor openbaar groen en bomen en meer financiële ondersteuning voor gemeenten om openbare ruimtes te vergroenen.

Hittestress is slechts een van de vele problemen waarmee steden te maken hebben. Ook watertekort en extreme droogte vormen een risico, wat kan leiden tot bodemdaling, beschadiging aan funderingen en het knappen van waterleidingen. Daarnaast zorgen hevige regenbuien voor grote overlast doordat het water niet goed weg kan in de verharde stedelijke omgeving, wat resulteert in een overbelast rioolsysteem.

Toch zijn er altijd innovatieve ondernemers die oplossingen bedenken voor deze problemen. Hier zijn vier startups die werken aan steden die bestand zijn tegen het klimaat van de toekomst.

The Urban Jungle Project – steden vergroenen met daktuinlego

Ver

groening speelt een cruciale rol in het tegengaan van stedelijke hitte. Als het groengehalte in een woonwijk van 10 naar 25 procent wordt opgeschroefd, kan dit de temperatuur met bijna een graad verminderen. Maar in dichtbebouwde steden is het vinden van ruimte voor groen vaak een uitdaging.

Daarom kijkt men naar de daken. Volgens ondernemer Daan Grasveld heeft Nederland ongeveer 600 vierkante kilometer aan platte daken die vaak zwart zijn en extra warmte aantrekken. Zijn bedrijf, The Urban Jungle Project, zet deze onbenutte ruimtes om in bloeiende daktuinen.

Grasveld startte het bedrijf samen met zijn vader Maarten, een landschapsarchitect, en boomkwekerij Ebben uit Cuijk. Grasveld ontwikkelde een speciale constructie, een zogenoemde ‘boomveer’, om bomen op daken te kunnen planten.

De uitdaging bij het aanleggen van een daktuin ligt vooral bij het gewicht. Veel daken zijn namelijk niet berekend op het gewicht van een traditionele daktuin, die wel 1.500 kilo per vierkante meter kan wegen. The Urban Jungle Project lost dit op met ‘Jungle Blocks’: lichtgewicht blokken gemaakt van gerecycled afval uit de 3D-printer, beplant met bomen of andere vegetatie, die niet meer dan 250 kilo per vierkante meter wegen.

Grasveld noemde dit systeem eerder ‘daktuinlego’ in een interview met Quote. Tot nu toe heeft The Urban Jungle Project al meer dan zeventig van deze daktuinen geïnstalleerd.

FieldFactors – ondergrondse opslag en hergebruik van regenwater

Onder het Aarplein in Alphen aan den Rijn bevindt zich sinds mei 2026 een ondergrondse opslagfaciliteit die tot 600 kubieke meter regenwater kan verzamelen en vasthouden. Deze buffer helpt het rioleringsstelsel tijdens hevige buien ontlasten en reduceert de kans op wateroverlast – en biedt daarnaast een reserve tijdens droge periodes.

Dit watersysteem, ontwikkeld door FieldFactors, geleidt regenwater via straatgoten naar wadi’s, die verlaagde groene gebieden zijn. Het water zakt vervolgens door een ‘biofilter’ van zand, substraat en beplanting naar een ondergrondse waterlaag, ofwel een aquifer.

Voor de gemiddelde voorbijganger blijft dit alles onzichtbaar; zij zien enkel een bloemen- of plantenperk, of in het geval van het Aarplein, een kunstwerk met groen. FieldFactors heeft vergelijkbare installaties in diverse Nederlandse steden, waaronder Rotterdam en Den Haag, en werkte ook samen met Microsoft voor een systeem in Madrid. Vorig jaar haalde de startup uit Delft 1,65 miljoen euro op om verder internationaal uit te breiden.

Heliotex – zonne-energie opwekken met schaduwdoeken

In je Linkedin-feed heb je misschien de prachtige schaduwdoeken gezien in het Spaanse Alhaurín de la Torre, die door driehonderd vrouwen gehaakt zijn. Eerst wilde de gemeente plastic zeilen gebruiken als zonwering, maar besloot uiteindelijk voor een meer esthetische en duurzame optie te gaan. Nu hangt er bijna 500 vierkante meter aan gehaakte zonwering boven de winkelstraat.

Minstens zo innovatief is het zonnescherm van Pauline van Dongen. Deze Nederlandse ontwerper begon oorspronkelijk met het integreren van zonnecellen in kleding en accessoires, maar heeft zich nu gericht op architectonische toepassingen. Vorig jaar introduceerde ze haar ‘zonnetextiel’ Heliotex tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven: een lichtgewicht schaduwdoek dat niet alleen bescherming biedt tegen de zon, maar tegelijkertijd zonne-energie opwekt.

In het doek zijn flexibele zonnecellen verwerkt. De overdag opgewekte zonne-energie wordt opgeslagen in een batterij en ’s avonds weer afgegeven in de vorm van sfeerverlichting. Het zonnedoek is deze zomer te zien op het Audrey Hepburnplein in Arnhem.

Blooming Buildings – vergroening verhoogt de waarde van vastgoed

Tanja van der Knoop, die meer dan dertig jaar ervaring heeft in het bedrijfsleven als consultant, woonde voorheen in een huis met een drie hectare grote tuin in Amersfoort. In 2017 verhuisde ze naar Amsterdam en besloot daar haar passie voor tuinieren toe te passen in de stedelijke omgeving.

Haar eerste project was de vergroening van de Reguliersdwarsstraat, wat leidde tot de oprichting van de stichting Green City Buzz. Naarmate meer commerciële partijen interesse toonden, richtte ze Blooming Buildings op, een bedrijf dat zich richt op het vergroenen van binnen- en buitenruimtes van gebouwen.

Blooming Buildings heeft voornamelijk vastgoedontwikkelaars als klant, die steeds meer het belang inzien van investeren in groen. Dit verhoogt niet alleen de waarde van hun panden, maar maakt ze ook aantrekkelijker voor huurders.

Het weelderige groen maakt de gebouwen aantrekkelijker en aangenamer om in te verblijven.