Nadat er gevallen van censuur en politieke invloed op culturele instellingen in Servië aan het licht kwamen, hebben kunstenaars en culturele medewerkers in een internationale open brief de noodzaak benadrukt van artistieke vrijheid, onafhankelijkheid van instellingen en het behoud van een kritische culturele dialoog. ‘We weigeren stil te blijven.’

De brief, getiteld ‘Defend Not Defund Art’, is opgesteld in België door initiatiefnemers waaronder de in Servië geboren theatermaker en performer Sanja Mitrović (onder andere hoofd drama, regie en schrijven aan het RITC in Brussel), kunstenaar en onderzoeker Dragana Radanović (Luca School of Arts) en de audiovisuele kunstenaars Miloš Sitarica en Petar Veljačić.

Zij stellen dat de politieke bemoeienis in Servië ‘alarmerende vormen’ aanneemt. Ze verwijzen naar de annulering van de voorstelling The Pelicot Trial van Milo Rau, die eerder dit jaar werd afgelast op het Belgrade International Theatre Festival (BITEF), wat leidde tot het ontslag van het gehele artistieke team en meerdere bestuursleden. Ook gerenommeerde instellingen, zoals het Nationaal Theater van Belgrado, werden gesloten onder dubieuze voorwendsels, variërend van vermeende brandveiligheidsproblemen tot arbeidsdiscipline. ‘In werkelijkheid beperkt dit de politieke expressie’, aldus de briefschrijvers. ‘Het is een verontrustende trend waarbij censuur wordt verhuld als administratieve maatregel, met grote gevolgen voor de artistieke en culturele vrijheid.’

Daarnaast beschouwen de auteurs de situatie in Servië niet als een geïsoleerd incident. ‘Het maakt deel uit van een bredere Europese trend waarin administratieve druk en politieke invloed worden gebruikt om kritische artistieke stemmen te smoren. Door heel Europa staan culturele instellingen onder druk door bezuinigingen, het stopzetten van subsidies, en ideologische controle. De situatie in Servië dient als een waarschuwing voor het hele continent.’ Daarom roepen ze Europese journalisten, beleidsmakers en culturele organisaties op om waakzaam te blijven en samen te werken ter bescherming van artistieke vrijheid.

LEES  Ontdek de geheimen van Nederland's grootste componist: Nieuwe biografie onthult alles!

De brief is ondertekend door bijna 80 kunstenaars en academici, voornamelijk uit Servië en België, met onderschrijvingen van onder andere Hans Op de Beeck, Bojana Cvejić, Milo Rau, Michael De Cock, en Amir Reza Koohestani.

In de brief verklaren de ondertekenaars hun volledige solidariteit met de culturele gemeenschap in Servië en roepen zij op tot:

De Servische autoriteiten om direct de institutionele autonomie te herstellen, onrechtmatige sluitingen of ontslagen terug te draaien en veilige omstandigheden te creëren voor onafhankelijke artistieke activiteiten.

Culturele instellingen, financieringsorganen en internationale partners om getroffen kunstenaars, curatoren en cultuurwerkers te ondersteunen.

De brede Europese culturele gemeenschap van kunstenaars, instellingen, fondsen, media en het maatschappelijk middenveld om hun stem te verheffen ter verdediging van artistieke vrijheid en om toekomstige ontwikkelingen nauwlettend in de gaten te houden.

Culturele instellingen moeten plekken blijven waar kritisch denken, open dialoog en vrije artistieke creatie mogelijk zijn, zonder vrees.