Marktverovering: Anderen stoppen, maar jij pakt door!

‘Je moet mensen constant herinneren aan hun oorspronkelijke motivatie.’ Martijn van Rheenen, de stichter van Momentum Global Ventures, merkt op dat langetermijnvisies snel verdwijnen zodra de markt nerveus wordt. ‘Het lijkt wel alsof men denkt dat het oplossen van één urgent probleem een reden is om de hele strategie overboord te gooien.’

Van Rheenen kiest voor een andere aanpak. Al langer dan een decennium investeert hij in ondernemingen die de markt duurzaam willen transformeren, van klimaattechnologie en LED-innovaties tot biocommoditeiten. ‘Het vereist het nemen van betekenisvolle beslissingen samen met je partners, zelfs als deze niet direct beloond worden. Al het andere is opportunisme of angst.’

Voorspellen wie over tien jaar nog steeds relevant is

De impactinvesteerder begon niet vanuit idealisme, maar omdat hij de noodzaak en kansen zag. ‘Veel bestaande bedrijfsmodellen zijn niet toekomstbestendig. Klimaatverandering is geen ver-van-mijn-bed-show, maar een concrete dreiging die huidige verdienmodellen onderuit haalt.’

Impact investeren heeft de afgelopen tien jaar een versnelde groei doorgemaakt. Aan het einde van 2023 werd er in Nederland ongeveer 52 miljard euro geïnvesteerd, wat neerkomt op zo’n 4 tot 6 procent van het totale beheerde vermogen door institutionele beleggers, volgens gegevens van de Netherlands Advisory Board on Impact Investing.

Toch merkt Van Rheenen op dat veel ondernemers en investeerders nog steeds streven naar snelle winsten. Hij ziet nu verstijving in de markt. ‘De initiële visie van vervuiling tegengaan en oplossingen voor schaarste vinden, wordt losgelaten.’

Van Rheenen noemt dit ‘opportunistisch’ en ‘erg onverstandig’. ‘Wie nu tegen de stroom in durft te investeren en vasthoudt aan de langetermijnvisie, zal later vooraan staan. De beslissingen van vandaag bepalen wie er over tien jaar nog relevant zijn.’

Zwak voor onderschatte en veelbelovende markten

Van Rheenen heeft een voorkeur voor markten en mensen die onderschat worden maar veel potentieel hebben. Hij ziet grote mogelijkheden in nieuwe materialen en grondstoffen, en ook in samenwerkingen buiten de gevestigde westerse markten, zoals in Oost-Europa en de Asia-Pacific regio waar Momentum actief is.

In 2008 ging hij naar Polen. ‘Er heersten veel vooroordelen vanuit West-Europa over Polen, wat mij juist aantrok.’ In dat land ontwikkelde hij Momentum Leisure. Dit toont aan dat impact investeren verder gaat dan alleen ‘groene sectoren’. Leisure, dat pretparken ontwikkelt in Centraal- en Oost-Europa, is een venture die structurele waarde creëert voor lokale gemeenschappen en streeft naar energieneutraliteit.

Lange termijn boven ‘aandeelhouderspopulisme’

Momentum investeert altijd zelf en houdt een significant belang. ‘Die positie maakt het makkelijker om de koers te houden, ook onder toenemende druk om winst te nemen.’ Als aandeelhouders de koers bepalen, stoppen zij vaak te vroeg. ‘Om samen te groeien moet je door zware periodes heen, die altijd langer en moeilijker zijn dan voorzien.’

Zijn antwoord op de druk van de korte termijn rust op drie pijlers: communicatie over gemaakte afspraken, vers kapitaal dat vertrouwen wekt en blijven investeren in R&D.

‘We hebben een bedrijf dat qua technologie nu de marktleider in Europa is, Perpetual Next.’ Dit bedrijf transformeert afvalstromen in hoogwaardige biogrondstoffen. ‘Als iemand vraagt hoe het kan dat Perpetual marktleider is? Omdat zij de enigen zijn die de afgelopen jaren tientallen miljoenen in R&D hebben geïnvesteerd, in tegenstelling tot de rest van de industrie.’

Voor Van Rheenen is het duidelijk: ‘Je kunt nu de markt veroveren omdat concurrenten worstelen met hun modellen en nieuwe plannen verwerpen. Als je dat goed in beeld brengt, je markt goed kent en sterk blijft investeren in innovatie, dan pak je de markt.’

De juiste partners kiezen

Van Rheenen heeft geleerd dat het kiezen van de juiste partners cruciaal is. ‘Ik heb nog nooit iets meegemaakt dat in het begin makkelijk was. Zorg daarom dat je mensen vindt die, net zoals jij, vooral geïnteresseerd zijn in het veranderen van de markt. Dan bestaat er een diepe motivatie. Mensen die zeggen: ‘We worden misschien niet snel rijk, maar we gaan het proberen. We maken dit af.’ Mensen die te financieel gedreven zijn, zijn gevaarlijk in die fasen.’

Van Rheenen werkt voornamelijk met familiekapitaal. ‘Veel van onze aandeelhouders zijn familiefondsen. Zij begrijpen en herkennen dat waarde niet binnen drie jaar is opgebouwd.’

Het verschil tussen een moeilijke fase en een doodlopende weg is essentieel. Voor de voorloper van Perpetual betekende dit: de horizon twee keer vijf jaar verschuiven, maar blijven investeren omdat de kernoplossing overeind bleef.

Soms is het echter geen kwestie van volhouden. ‘Soms moet je accepteren dat jouw visie is ingehaald door iemand met een beter idee. Dan moet je daarvoor applaudisseren. En zelf snel door een rouwproces gaan, op een kistje staan en zeggen: dames en heren, we stoppen ermee.’

De paradox van koersvastheid

Van Rheenen geeft aan dat hij obsessief anticipeert, continu vooruitkijkt en altijd risico’s signaleert. Deze eigenschap leidt tot een paradox: constante discussie op korte termijn, maar ijzeren zekerheid over de lange koers.

Die zekerheid komt voort uit het rigoureus onderscheiden tussen wat je wilt bereiken en hoe je dat wilt doen, volgens Van Rheenen. ‘Oké, wij willen het verspillen van organisch afval tegengaan en daarvan het meest hoogwaardige product maken, daar twijfel je niet aan, dat kun je vasthouden.’ Wat wel kan veranderen is welke technologie wordt gebruikt en wie de eindgebruiker is. ‘Iets wat wij vandaag duurzaam vinden, daarvan kunnen we over vijf jaar zeggen: dat kan beter.’

Ook bij de pretparkactiviteiten in Oost-Europa worstelt hij met deze afweging. Het creëren van lokaal plezier staat vast, maar er zijn aspecten van die industrie die duurzamer kunnen. Je staat voor keuzes ‘waarvan ik als vader denk: dat wil ik niet.’

‘We willen fysieke beleving, wind in je haar en water in je gezicht, samen met je familie. Als het te veel richting digitale gamification gaat, dan heb je daar wel discussie over, want soms zijn dat wel de producten die qua verkoop heel goed draaien, juist door de dopamine van die kinderen.’

De nieuwe generatie als essentiële schakel tussen durf en netwerk

De impactinvesteerder ziet voor bedrijven een unieke kans in de twintigers en dertigers van nu. ‘De generatie met jonge kinderen maakt zich echt zorgen. Hoe moet dit over 25 of 50 jaar?’

Die urgentie, samen met hun onbevangenheid, maakt hen tot de ideale motor voor verandering. ‘Jonge mensen hebben nog het avonturisme om zichzelf (net als ik) te overschatten en groots te denken’, merkt hij op. ‘Wat deze generatie vaak mist, is een netwerk in de wereld van de grote industrieën.’

De oplossing? Directe samenwerking zonder tussenschakels. ‘Als de oudere generatie de jongere generatie kansen biedt, generatie op generatie, dan komt het goed. Maar als je financiële instellingen met een kortetermijnvisie ertussen zet, dan komt het niet goed.’

Voor ondernemersfamilies ziet hij een cruciale rol weggelegd: ‘Er is een enorme kans voor mensen die hun carrière achter zich hebben om veel impact te maken door hun netwerk in te zetten. Stop even met praten over stoppen met werken en golfen.’

Zijn boodschap aan de generaties aan beide kanten: ‘Ertegenaan schoppen is goed, maar uiteindelijk moet je ze overtuigen en voor je karretje spannen. Dat zie ik nu gebeuren.’