In de Nederlandse musicalwereld moeten vrouwen en non-binaire personen nog veel hindernissen overwinnen op het gebied van positie en invloed, betogen Anouk Beugels en Eline de Jong van musicalproducent NANOEK. Op deze Internationale Vrouwendag benadrukken zij het belang van de getalenteerde vrouwelijke en non-binaire makers en artiesten in onze branche.

Brood voor iedereen, en ook rozen.

Die woorden waren aan het begin van de 20e eeuw een pleidooi van vrouwen niet alleen voor arbeid, maar ook voor een leven met waardigheid. Deze uitspraak groeide uit tot een gedicht, en dat gedicht werd een lied. ‘Bread and Roses’ werd een pijler van de vrouwenbeweging.

Brood en rozen. Arbeid en waardigheid.

Meer dan honderd jaar later is deze slogan nog steeds relevant. Hoe passen we deze idealen toe in de hedendaagse Nederlandse musicalwereld?

Bij NANOEK willen we op deze Internationale Vrouwendag de aandacht vestigen op de geweldige vrouwelijke en non-binaire makers en artiesten in onze sector. Jaarlijks zien we tijdens audities, workshops en voorstellingen een overvloed aan talent. We worden geraakt door optredens die zich niet laten beperken tot traditionele hokjes – hoewel de industrie dat vaak wel verwacht. Er groeit een generatie die zich niet laat definiëren door oude visies over wat een maker is of zou moeten zijn.

In de afgelopen jaren is er meer ruimte gekomen voor deze nieuwe stemmen en verhalen. Toch zien we dat er nog steeds een lange weg te gaan is wat betreft het verkrijgen van invloedrijke posities.

Vrouwen en non-binaire personen zijn nog altijd sterk ondervertegenwoordigd in sleutelrollen binnen artistieke teams: regisseurs, lied- en tekstschrijvers, componisten, producenten, muzikaal leiders, choreografen. In de theaterwereld is er al decennialang een trend naar meer diversiteit in makers en perspectieven. In de musicalindustrie blijken oude patronen echter hardnekkiger, wat ook invloed heeft op de diversiteit in de verhalen die op het podium worden verteld en de rollen die personages mogen vervullen.

LEES  Theater- en Concertbezoek blijft groeien: Ontdek de laatste trends!

Veel vrouwelijke rollen bestaan of zijn gerechtvaardigd in relatie tot een man. De geliefde, de moeder, de muze, de heks, de onschuldige, de verleidster. Zelden zijn ze het centrale punt, en zelden zijn ze complex. Dit is geen verwijt aan individuen, maar een vaststelling van een systeem.

Zelfs als we dit systeem willen doorbreken, stuiten we op een ander probleem: rechten. Musicals hebben een lange traditie van het hernemen van bestaand werk. Veel van dit materiaal, vaak geschreven en ontwikkeld door mannen, mag echter nauwelijks worden aangepast. Hierdoor blijven verouderde perspectieven dominant. Het ontwikkelen van nieuw werk is daarom cruciaal. Tegelijkertijd biedt de traditie van hernemingen ook kansen om bestaand werk opnieuw te interpreteren, vanuit hedendaagse perspectieven.

Maar het gaat niet alleen om wat we creëren. Het gaat om ruimte, in de breedste zin van het woord. En juist die ruimte is vaak schaars in een competitieve sector. Waar beslissingen vaak bij een kleine groep liggen, waar met duidelijke hiërarchieën wordt gewerkt en artistieke keuzes geconcentreerd zijn aan de top. Een historisch gegroeide structuur, geworteld in een patriarchaal fundament, waarin macht en zeggenschap ongelijk verdeeld zijn.

Wat heeft de sector nodig om meer ruimte te creëren? Waar begint de verantwoordelijkheid? Hoe maken we gelijkwaardigheid vanzelfsprekend? Wie moet in actie komen? Poortwachters, omstanders, wijzelf?

We kunnen deze vragen aan anderen stellen, maar we zijn ook zelf onderdeel van het veld dat we bevragen.

Dus de vragen zijn ook voor ons: Wanneer strijden? Wanneer wachten? Wanneer eerst je eigen zuurstofmasker? Wanneer strategisch zijn, en wanneer de barricades op? Of kan dat samen? Wanneer met woede, en wanneer met zachtheid? Of gaat het niet over strijd?

LEES  Stijn Devillé over waargebeurd theater: "Ik dwing mezelf tot diepe zelfreflectie"

Voor iets zijn betekent niet automatisch tegen iets zijn. Het gaat om het toevoegen van ruimte aan wat er al is.

Misschien begint het bij erkenning. Dat structurele ondervertegenwoordiging geen mening is, maar een feit. Dat gelijkwaardigheid niet vanzelf ontstaat. Om van daaruit voorwaarts te kunnen. Volwaardig creërend de toekomst in. Een toekomst waarin een plek aan tafel vanzelfsprekend is.

Brood is arbeid.
Rozen zijn waardigheid.
Ruimte is wat beide mogelijk maakt.