Het fraai ontworpen en duidelijk vormgegeven boek presenteert een breed overzicht van Van Velzens fotografie. Het bevat niet alleen beelden van theater, opera, en dans, maar ook portretten van schrijvers en kunstenaars, naast reportages en reisfoto’s. Naast de fotografie bevat het boek essays en verhalen over Van Velzens werk, geschreven door personen zoals regisseur Antoine Uitdehaag, journalist en vriend Frank van Dijl, choreografe Conny Janssen, fotograaf Vincent Mentzel van NRC en NRC-fotoredactrice Nicole Robbers. Ik had de eer om de inleiding te schrijven. Gedurende meer dan veertig jaar heb ik nauw samengewerkt met Leo voor vele reportages over theater in Nederland en Vlaanderen, waardoor ik zijn benadering van dichtbij kon observeren. Zijn vermogen om beeld en tekst te integreren heeft altijd gezorgd voor een harmonieus geheel.

Blik van Toneelgroep De Appel op Oerol, 2009, foto door Leo van Velzen

De tentoonstelling in Galerie Weisbard, gelegen in een stevige industriële setting, laat een scala aan theaterfotografie zien. Er zijn krachtige beelden van acteurs van De Appel, intens en vol emotie. De theatrale expressie is overduidelijk. Van Velzen was uniek in zijn benadering van theaterfotografie; anders dan zijn beroemde voorgangers zoals Maria Austria of Kors van Bennekom, die vaak op het podium tussen de acteurs stonden, koos hij ervoor om vanuit de zaal te fotograferen, vaak vanaf de vierde rij, en steeds in een diagonale lijn. Dit zorgde voor foto’s met een bijzonder ruimtelijk effect, wat goed aansloot bij de evolutie van theaterdecors naar meer ruimtelijke vormen.

Sparring van Conny Janssen Danst, foto door Leo van Velzen

Regisseur Antoine Uitdehaag beschrijft in De kracht van het beeld hoe Van Velzen werkt: ‘Met zijn camera observeert hij van zeer nabij. Hij dringt door tot de essentie van een voorstelling, van een acteur, van een mens.’ Dit is treffend verwoord. Hoewel Leo van Velzen zich vaak discreet opstelde in de zaal tijdens zogenaamde fotodoorlopen, lijkt het alsof hij heel dichtbij is en intens betrokken bij alles wat er op het podium gebeurt, met al zijn drama, uitbundigheid, creativiteit, schoonheid en emotie.

Leo van Velzen. De kracht van het beeld is uitgegeven door M10Boeken, 480 pagina’s, 45 euro. De tentoonstelling Leo van Velzen: de dansende fotograaf is tot en met 7 februari te zien in Galerie Weisbard te Rotterdam.