Invloedrijke merken zoals The Good Roll en Bakers & Bananas delen hun duurzame leveringsketens met de industrie, geïnspireerd door het succes van Tony’s Chocolonely. Dit is deels uit idealisme, deels uit noodzaak. Alleen een consumentenmerk hebben is niet voldoende om op grote schaal een verschil te kunnen maken.
‘Ware impact bereik je niet enkel door een consumentenmerk te zijn, maar door je keten open te stellen’, zo stelde Sander de Klerk, CEO van The Good Roll, eerder dit jaar.
The Good Roll introduceert The Good Roll Paper Chain, waarmee het bedrijf zijn duurzame bamboepulp, gebruikt voor het produceren van toiletpapier, beschikbaar stelt aan anderen. Dit initiatief lijkt sterk op wat Tony’s Chocolonely heeft gedaan. In 2018 opende het Nederlandse chocolademerk zijn leveringsketen voor concurrenten. Grote bedrijven zoals Albert Heijn, HEMA en Jumbo kopen nu duurzamere cacao via Tony’s Open Chain.
Schalen met een open keten
The Good Roll is niet het enige impactmerk dat de business-to-business markt verkent. Bakers & Bananas, opgericht door Laura Hoogland, introduceert een gelijkaardig concept: The Circular Banana Pact. Dit betreft de ‘no-waste bananenpuree’ – puree gemaakt van bananen die anders afgekeurd zouden worden – geproduceerd door het zusterbedrijf The Banana Factory. Deze fabriek in Geldermalsen levert de bananenpuree aan het consumentenmerk Bakers & Bananas, die het gebruikt voor het maken van bananenbrood en koekjes.
Aanvankelijk werkte The Banana Factory met een selecte groep partners om de toeleveringsketen te valideren en te schalen. Nu de productievolumes stabiel zijn, stelt The Banana Factory zich open voor de gehele industrie, wat significant kan bijdragen aan opschaling.
‘We staan aan de vooravond van een grote groei’, zegt Hoogland. ‘We hebben plannen om van de 2.000 ton bananen die we nu jaarlijks verwerken, te groeien naar 20.000 ton.’ Onder andere Albert Heijn en Oppo Ice Cream kopen al bananenpuree van ons.
De afgekeurde bananen worden gered van de verbrandingsoven of biovergister. Het zijn geen rotte bananen, maar vaak groene of lichtgele bananen die misschien een schram hebben of naast een rijpende banaan hebben gelegen. Ze zijn nog perfect eetbaar, benadrukt Hoogland.
Wereldwijd wordt echter de helft van alle geproduceerde bananen verspild. ‘Dat probleem willen wij aanpakken. We willen niet alleen bananen redden in de Benelux, maar heel Europa waste-vrij maken’, zegt Hoogland.
Strategische overwegingen
Dit klinkt weliswaar altruïstisch, maar het openen van de keten is tevens een strategische zet. Met de beoogde opschaling zijn aanzienlijke kostenbesparingen gemoeid. Hoogland: ‘Om echt impact te maken, moeten we op grote schaal kunnen concurreren. Grote spelers kunnen een kilo conventionele bananenpuree kopen voor 50 cent. Wij moeten met onze no-waste puree daar zo dicht mogelijk bij in de buurt komen. Alleen dan zullen voedselproducenten overwegen om over te schakelen.’
Hiervoor is een efficiënt proces met grote volumes vereist. ‘Als onze fabriek niet efficiënt draait, zijn de kosten te hoog. Dan spreken we enkel de donkergroene klant aan.’ Een grote schaal moet ook bij importeurs zorgen voor kostenreductie; geld dat uiteindelijk ‘terug de keten in moet’. ‘Bijvoorbeeld naar duurzaam transport en leefbaar loon.’
Ook The Good Roll opent zijn keten uit strategische overwegingen. Of eigenlijk: uit pure financiële noodzaak. De verkoop van eigen rollen viel tegen, en in 2025 schreef de scaleup nog steeds geen zwarte cijfers. De open keten moet zorgen voor schaal en daarmee winst. ‘Ik denk dat het open source model straks 96 tot 97 procent van onze omzet vormt, en het merk nog maar 3 tot 4 procent’, zei oprichter De Klerk.
Ketenprincipes: traceerbaarheid, prijs, langlopende contracten
Om je keten te openen, lijkt het erop dat je vijf ‘ketenprincipes’ moet hanteren. Tony’s spreekt bijvoorbeeld van traceerbare cacaobonen, een hogere prijs, langdurige samenwerkingen, meer macht voor boeren, en investeringen in kennis.
The Banana Factory belooft 100 procent no-waste sourcing, volledige traceerbaarheid, reductie van ketenimpact, gedeelde impactdata en storytelling die consumenten activeert. En Johnny Cashew – dat naast een eigen merk cashewnoten ook levert aan onder andere Lidl en ijsmerk Goodoo – heeft een keten gebaseerd op een eerlijke prijs, traceerbaarheid, langdurige samenwerking, het opkopen van volledige oogsten en CO2-negativiteit.
Toch zijn er verschillen. The Good Roll en The Banana Factory leveren halffabricaten die in hun eigen fabrieken worden geproduceerd, respectievelijk bamboepulp en bananenpuree. Tony’s Chocolonely fungeert voornamelijk als bemiddelaar bij het ethisch inkopen van cacao en deelt zijn methoden en contacten. Ketenpartners betalen een vast bedrag per ton gekochte cacaobonen om de kosten van Tony’s ‘impactprogramma’s’ in West-Afrika te dekken en om het team van Tony’s Open Chain te financieren.
Risico’s van een open keten
Voor de duurzame missie van impactbedrijven is het openstellen van de keten een logische stap. De vraag is of dat ook geldt voor hun bedrijfsmodel. ‘De marges zijn heel dun. Veel lager dan de marges op ons eigen merk’, erkent De Klerk van The Good Roll.
Dat beaamt ook Dirk Mulder, sectorspecialist handel & retail bij ING. ‘Het is een ongewone manier van denken. Bedrijven houden hun ketens en fabrieken vaak juist geheim voor concurrenten.’ Grote voordelen zijn enerzijds het delen van kosten in de toeleveringsketen, anderzijds een grotere positieve impact.
Maar Mulder ziet ook risico’s. ‘Als je je grondstof deelt met anderen, gaat er toch een deel van je unique selling proposition verloren. Je bent niet meer de enige die een duurzaam product verkoopt. Als je dan nog producten van je eigen merk wilt verkopen, moet je merk ook op andere aspecten gebouwd zijn.’
Hij wijst op de vrolijke verpakkingen en het abonnementenmodel van The Good Roll. En Tony’s staat bekend om zijn bijzondere smaken en ongelijk verdeelde repen. ‘Tegelijkertijd kun je je afvragen: als Delicata dezelfde cacao gebruikt en ook lekkere smaken heeft, waarom zou ik dan nog betalen voor een reep Tony’s?’
Weinig winst…
Het succes van het (extra) bedrijfsmodel hangt – niet geheel verrassend – samen met het succes van Tony’s Open Chain, wat suggereert dat merken en retailers openstaan voor het delen van een keten.
Albert Heijn, aangesloten bij Tony’s Open Chain en The Circular Banana Pact, geeft in een schriftelijke toelichting aan dat ‘de samenwerkingen een volgende stap zijn in [onze] strategie om versketens te verduurzamen, en zijn gebaseerd op duurzame landbouw-, sociale normen en milieunormen die verder reiken dan de standaard certificeringseisen en voorwaarden’.
‘We hopen dat meer grote retailers hun verantwoordelijkheid nemen’, zegt Hoogland. Ze heeft de wetgeving mee. Grote bedrijven moeten voor de Europese CSRD-wetgeving voor duurzaamheidsrapportages zicht hebben op waar hun grondstoffen vandaan komen. Dat kan het aantrekkelijk maken om aan te sluiten bij een open keten, denkt Mulder.
‘Het kost veel tijd en energie om de toeleveringsketen in kaart te brengen. Het kan helpen als je gebruik kunt maken van de data van een ander bedrijf.’
Toch levert dat niet noodzakelijk een winstgevend model op. Tweeëntwintig ‘Mission Allies’ van Tony’s Open Chain waren in boekjaar 2024/2025 goed voor 26.843 ton aan ingekochte cacaobonen en daarmee een totale omzet van bijna 6,3 miljoen euro. Daarvan bleef echter maar 384 euro winst over, rapporteert Tony’s.
Een jaar eerder was het netto resultaat zelfs negatief. Dat kan het bedrijf lijden, omdat de open keten een volledige dochteronderneming is van Tony’s Chocolonely. Tony’s Open Chain is er nadrukkelijk niet op gericht om winst te maken.
Bij The Good Roll en The Banana Factory zal dat wel anders zijn, omdat zij halffabrikaten verkopen in plaats van enkel een inzichtelijke keten.
… maar veel impact
Wie naar de totale impact van Tony’s kijkt, ziet een positiever plaatje. De ketenpartners van Tony’s Open Chain hebben vorig jaar cacao ingekocht bij meer dan 32.000 boeren, die een eerlijke(re) prijs krijgen en weerbaarder worden gemaakt tegen klimaatverandering. 99,99 procent van de ingekochte cacao was bewezen ontbossingsvrij. En hoewel er ruim 3.400 gevallen van kinderarbeid werden gevonden, kan ‘het merendeel’ van de gevallen volgens Tony’s binnen negen maanden worden opgelost.
Ook Hoogland hoopt dat transparantie in de keten zorgt voor een positieve impact. Ze wil daarom niet alleen informatie over de verkochte bananenpuree delen, maar juist ook informatie bij retailers ophalen.
‘Als zij kunnen delen hoeveel bananen er in hun winkels niet verkocht worden en wat de kwaliteit daarvan is, dan kunnen wij beter inschatten of wij ook die stroom kunnen valoriseren en in een andere vorm terug kunnen brengen naar het schap. Hoe transparanter de keten, hoe makkelijker het voor ons wordt om de bananenketen helemaal circulair te maken.’
Het is de vraag of die grotere impact in de praktijk opweegt tegen de risico’s van lage marges. Toch ziet ING-analist Mulder in meerdere sectoren kansen voor open ketens. ‘Vooral in sectoren waarin er iets “niet klopt” in de keten, zoals bij koffie en thee. Dan heb je een verhaal dat je kunt verkopen.’
Vergelijkbare berichten
- Topverhalen week 9: Nederland droneland & Big Tech’s kans op soevereiniteitswashing
- Succesvol én Ethisch Ondernemen: Bouw je eigen Fairphone of Tony’s Chocolonely!
- DeltaQuad-oprichter Sander Smeets onthult succesgeheimen: Ontdek hoe je erbij kunt zijn!
- In Brabant Ontstaat het Silicon Valley voor Plantaardige Chemie: Ontdek de Toekomst Hier!
- Man kweekt reuzenpompoenen zo groot als auto’s: Ontdek zijn geheimen!
Anika schrijft over tuinieren, natuur en ecologie. Ze deelt praktische tips en seizoensgebonden inspiratie voor elke tuinliefhebber. Haar stukken combineren vakkennis en passie, met oog voor biodiversiteit, duurzaamheid en welzijn. Ze moedigt lezers aan om bewuster en groener te leven, te starten in eigen tuin.