In Brabant Ontstaat het Silicon Valley voor Plantaardige Chemie: Ontdek de Toekomst Hier!

‘Ik ben ervan overtuigd dat dit de belangrijkste verandering zal zijn om fossiele brandstoffen in de chemische industrie te vervangen. We kijken hier naar een enorme markt van meer dan een miljoen ton product per jaar’, aldus CEO Thijs Rodenburg van het familiebedrijf Rodenburg, gevestigd in het Brabantse Oosterhout.

Thijs bespreekt DAS (dialdehyde zetmeel), een zetmeelmolecuul dat al tachtig jaar wordt bestudeerd, maar nooit commercieel geproduceerd. Met Tony Starch heeft Rodenburg een gepatenteerde technologie ontwikkeld om DAS op grote schaal te produceren. ‘We hebben al meer dan vierhonderd toepassingen voor DAS ontwikkeld’, vertelt Thijs.

DAS kan dienen als vervanging voor diverse op olie gebaseerde chemicaliën en grondstoffen die potentieel vervuilend of gevaarlijk zijn. Deze worden gebruikt in diverse verzorgingsproducten, farmaceutische producten en andere chemische producten. Denk aan grondstoffen voor leer en verf, van maandverband en luiers tot tissues voor je neus, van pleisters tot vochtige doekjes, maar ook coatings voor zaden of kunstmest.

Pilotfabriek en demonstratiefabriek

DAS is recyclebaar en biologisch afbreekbaar, en wordt geproduceerd met zetmeel en groene stroom. Dit zetmeel is afkomstig van aardappelen, net zoals bij de bioplastics die Rodenburg produceert, maar kan ook worden verkregen uit afval van producten als tapioca, erwten, tarwe of maïs. Het Engelse woord voor zetmeel is starch, vandaar de naam Tony Starch. ‘Veel partijen hebben op laboratoriumschaal met DAS geëxperimenteerd en producten gemaakt, maar niemand heeft het tot nu toe commercieel op grote schaal kunnen produceren’, zegt Rodenburg.

Een belangrijk kenmerk van DAS is dat het net zo kosteneffectief kan zijn als het fossiele alternatief. Consumenten zijn namelijk niet bereid meer te betalen voor groenere producten, zo is de ervaring van het bedrijf. Tony Starch zal in januari de capaciteit van zijn pilotfabriek in Oosterhout opschalen tot 50 kilo DAS per dag. Voor deze productie heeft het bedrijf al afnemers klaarstaan. Tegelijkertijd is Rodenburg op zoek naar financiering van 50 tot 60 miljoen euro voor een demonstratiefabriek die tegen 2027 dagelijks 10 ton moet gaan produceren. Uiteindelijk moet een commerciële fabriek na 2030 dagelijks 200 ton, ongeveer 60.000 ton per jaar, gaan produceren. Klanten die grotere hoeveelheden nodig hebben, kunnen bovendien een licentie nemen om DAS zelf te produceren.

Bekijk hier hoe Tony Starch de traditionele chemie gaat veranderen:

Side Stream Innovation Valley

Het bedrijf Rodenburg breidt momenteel aanzienlijk uit op zijn terrein. Er worden nieuwe silo’s en installaties gebouwd voor de verwerking en opslag van zetmeel en producten. Naast de nieuwe campus voor Tony Starch, plant het bedrijf een grotere campus naast het bos, specifiek voor bedrijven in de groene, plantaardige chemie.

De werknaam voor deze campus is Side Stream Innovation Valley (SSIV). Deze campus zal vergelijkbaar zijn met de Brightlands Chemelot Campus voor chemie-innovatie in Limburg of de Brainport Industries Campus (BIC) voor hightech industrie in Eindhoven. De campus in Oosterhout zal 65.000 vierkante meter aan productiehallen en 7.000 vierkante meter aan laboratoria, kantoren en andere ruimtes omvatten.

Het succes van Eindhoven evenaren

Rodenburg wil een Silicon Valley voor de biobased chemie creëren. ‘We willen hier een cluster van startups en scale-ups vormen die complementair zijn aan elkaar en plantaardige grondstoffen verwerken tot nieuwe materialen. We zien synergievoordelen als iedereen op dezelfde locatie gevestigd is’, legt Rodenburg uit. ‘De BIC heeft in Eindhoven een enorm succes gecreëerd. Dat willen we hier ook bereiken met plantaardige producten.’

Rodenburg heeft hiervoor al contacten met hogescholen, universiteiten en de WUR in Wageningen. Bedrijven melden zich bijna dagelijks voor een plek op de campus. ‘We worden overspoeld door partijen die hier willen zijn, zowel uit Nederland als uit het buitenland’, zegt Rodenburg. ‘Er is voldoende vraag. Er is alleen een tekort aan ruimte in deze regio.’

De gemeenteraad van Oosterhout heeft al toestemming gegeven voor het plan en het bestemmingsplan aangepast. Lokale milieuorganisaties hebben hier echter bezwaar tegen gemaakt. De Raad van State moet hier volgend jaar een uitspraak over doen.

Bekijk hier de plannen voor de Sidestream Innovation Valley in Oosterhout:

Eerste bioplastic fabriek produceerde geen plastic

Thijs Rodenburg is de derde generatie aan het roer van het familiebedrijf, dat tachtig jaar oud is. Zijn grootvader maakte veevoeder van aardappelzetmeel, een restproduct van grote chips- en frietfabrikanten, dat destijds gewoon in zee werd gedumpt. In de jaren 90 begon zijn vader te onderzoeken wat je nog meer met dit afval kon doen. Samen met de Universiteit Wageningen (WUR) probeerde hij er bioplastic van te maken.

Terwijl startups tegenwoordig worstelen om technologieën voor plantaardige chemicaliën en plastics te introduceren, en het voorbeeldbedrijf Avantium na 25 jaar zijn eerste fabriek start voor een plantaardig PET-flesalternatief PEF, bouwde zijn vader al in 2000 een bioplastic-fabriek met een capaciteit van 20.000 ton. Die staat er nog altijd.

Wat produceerde die fabriek? ‘Geen bioplastic’, zegt Rodenburg. ‘Mijn vader geloofde er heilig in, maar er was toen nog geen markt voor biobased, afbreekbaar plastic. Ondertussen stond hier een prachtige, glanzende fabriek die een fortuin had gekost. We hebben daarna enkele zware jaren beleefd.’

Duurzaamheid was destijds nog geen belangrijk onderwerp. Boyan Slat was nog niet begonnen met zijn strijd tegen de plastic soep in de oceanen. Bovendien was biobased afbreekbaar plastic – net als nu – duurder dan fossiel plastic. Klanten waren sceptisch en moesten overtuigd worden dat het materiaal in hun machines gebruikt kon worden en zagen geen markt voor consumenten. Deze waren niet bereid meer te betalen voor groene producten, de zogenaamde green premium. De winstgevende veevoedertak – die inmiddels is verkocht – hield het bedrijf destijds draaiende.

Afbreekbaar materiaal voor grondwerk en tuinbouw

Vervolgens ging Rodenburg onderzoeken wat het nog meer kon produceren in die fabriek. Dat werden grondstoffen voor papier of houtlijm, voor potten en plantbinders voor de tuinbouw, voor paaltjes en geo-textiele matten voor grondwerk en de bouw. Alles gemaakt uit aardappelzetmeel en indien gewenst biologisch afbreekbaar of composteerbaar, wat bijvoorbeeld belangrijk is voor het gebruik in de natuur of in zee.

Dit materiaal wordt onder andere toegepast bij het herstel van koraalriffen en mosselbanken. ‘Dit is de basis waarop het bedrijf draait. De bioplastics zijn nog steeds niet zo succesvol als we zouden willen. Het blijft een lastig product. Je moet de juiste nichemarkten weten te vinden’, zegt Rodenburg.

Afbreekbare wikkels voor Mars

Toch heeft het bedrijf op dit gebied enkele opmerkelijke voorbeelden van bekende klanten en toepassingen. Voor de plastic wikkels van Mars, Twix en Snickers ontwikkelde Rodenburg in 2016 samen met partners een voedselveilig, biologisch afbreekbaar alternatief met zijn eigen innovatieve materiaal Solanyl. ‘Daar zijn we heel trots op. Het ging uitstekend, maar Mars vond het uiteindelijk te duur. Dus nu is het helaas niet meer op de markt’, zegt Rodenburg.

Andere toepassingen van het bioplastic zijn biobased, recyclebare displays en munten voor festivals, bakjes en bekertjes – onder meer voor een bekende luchtvaartmaatschappij –, producten voor boeren en tuinders, pennen, tassen, usb-sticks en promotiemateriaal. ‘De meeste producten kunnen na gebruik in de shredder om er weer nieuw plastic van te maken’, zegt hij.

Kijk hier voor welke toepassingen de bioplastics van Rodenburg gebruikt worden:

Dit artikel verscheen eerder op Change Inc., het platform voor duurzaam nieuws in het bedrijfsleven.

Lees ook op Change Inc.:

• Waarom Unilever, Coca-Cola en Shell geloven dat duurzaam plastic wél kan
• Nieuwe circulaire chemiefabriek van 500 miljoen kan Rotterdamse industrie opsteker geven
• Hoe simpel kan circulair zijn? Alucha haalt kalk uit papierafval om te gebruiken in verf, lijm en plastic
• Zo maak je van zaagsel plastic zolen voor de sneakers van Adidas: ‘Niet duurder dan fossiel’