Adyen: Kweekvijver voor Founders! Techleap waarschuwt voor kwetsbaar ecosysteem

De term ‘Adyen-maffia’ is een knipoog naar de bekende ‘PayPal-maffia’ in de VS, waar ex-medewerkers zoals Elon Musk, Peter Thiel en Reid Hoffman succesvolle bedrijven hebben opgezet. Nederland heeft een vergelijkbaar fenomeen met voormalige werknemers van grote technologiebedrijven zoals Booking.com, Adyen en TomTom die voor zichzelf beginnen.

Uit het nieuwste rapport van de startuplobby Techleap blijkt dat ex-medewerkers van Adyen verantwoordelijk zijn voor de creatie van 28 startups, met een totale waarde van 1,8 miljard euro. Opmerkelijk is dat de helft van deze bedrijven in Nederland is opgericht.

In tegenstelling tot andere bedrijven heeft Adyen een sterke lokale binding getoond. Ter vergelijking: van de 50 startups voortgekomen uit Booking.com zijn er slechts 10 in Nederland gestart. TomTom heeft ook een significante bijdrage geleverd met 23 alumni die hun eigen bedrijf startten, waarvan 10 in Nederland.

Onder de Adyen-startups bevinden zich bedrijven zoals Firsty, Tebi (opgericht door Adyen’s medeoprichter en CTO Arnout Schuijff), Solvimon, en het recent overgenomen Payaut. Deze bedrijven zijn voornamelijk actief in fintech en betalingsinfrastructuur, profiterend van de regelgevende voordelen en het beschikbare talent in Amsterdam. Adyen dient als een ‘founder factory’, een netwerk van alumni die hun eigen bedrijven starten en zo het ecosysteem versterken.

Structurele kracht van Nederland

Volgens het Techleap-rapport staat Nederland er goed voor, met 11.301 tech-startups en scaleups die vorig jaar samen 2,64 miljard euro ophaalden. Dit plaatst Nederland op de vierde plaats in Europa qua investeringen per hoofd van de bevolking, hoger dan Frankrijk en Duitsland. ‘Nederland begint 2026 vanuit een positie van structurele kracht’, aldus het rapport.

Ondanks deze positieve bevindingen zijn er ook knelpunten. Het aantal nieuwe startups is de laatste twee jaar gedaald. In 2023 startten nog 188 bedrijven met meer dan 100.000 euro aan financiering, terwijl in 2025 dit aantal daalde naar 117, een afname van 38 procent.

Bovendien blijft het percentage startups dat doorgroeit naar scaleup-status achter bij andere landen. Slechts 21,6 procent van de Nederlandse startups bereikt meer dan 10 miljoen euro aan financiering, vergeleken met een Europees gemiddelde van 24,1 procent. In de VS slaagt meer dan de helft van de startups hierin.

Tweedeling in de investeringsmarkt

De investeringsmarkt toont een duidelijke tweedeling, aldus het rapport. Hoewel het totale bedrag aan venture capital in 2025 met 11 procent steeg, daalde het aantal deals met 15 procent. Investeerders neigen naar grotere investeringen bij een kleiner aantal bedrijven. Vooral de vroegere financieringsrondes onder de 15 miljoen euro krimpen snel.

Bedrijven met een bewezen product vinden makkelijker toegang tot grote investeringsrondes, terwijl er voor startups die nog zoeken naar de juiste product-marktfit minder geld beschikbaar blijft.

Bij grote investeringsrondes boven de 50 miljoen euro speelt nog iets anders: de betrokkenheid van Amerikaanse investeerders is bijna verdrievoudigd, van 14 naar 40 procent. Dit duidt op een toename van afhankelijkheid van buitenlands kapitaal, wat risico’s kan opleveren voor de controle over belangrijke technologieën.

Deeptech is een lichtpuntje

Deeptech startups, actief in gebieden zoals quantum computing, fotonica en duurzame chemie, vormen een positieve uitzondering. Ze maken 12 procent uit van het ecosysteem, maar vertegenwoordigen 41 procent van alle scaleups. Deeptech startups hebben ook een grotere kans om door te groeien tot scaleup, met een percentage van 39 procent.

Ze trekken ook een bovengemiddeld deel van het kapitaal aan, goed voor 41 procent van het totaal in 2025, wat aanzienlijk meer is dan het Europese gemiddelde. Echter, de investeringsrondes in Nederland blijven qua grootte achter bij die in vergelijkbare landen, met een gemiddeld investeringsbedrag dat 7 miljoen euro onder het Europese gemiddelde ligt.

Founders van veelbelovende bedrijven zijn daardoor genoodzaakt kapitaal in het buitenland te zoeken of genoegen te nemen met lagere waarderingen of andere ongunstige voorwaarden van de beperkte groep deeptechinvesteerders in eigen land. In 2025 kwam 44 procent van het deeptechkapitaal uit Nederland zelf, maar het aandeel van venture capital uit de VS steeg van 11 naar 20 procent.

Grootste AI-talentdichtheid 

Nederland heeft de hoogste AI-talentdichtheid van Europa, met 10.9 AI-professionals per 10.000 inwoners. Echter, deze voorsprong vertaalt zich niet in commercieel succes. Slechts 21.2 procent van de AI-startups groeit door naar scaleup-niveau – een percentage dat aanzienlijk lager is dan in de VS, waar vier keer zoveel AI-startups deze groei realiseren.

Financiering blijkt wederom een probleem te zijn. AI-bedrijven waren in 2025 goed voor 27 procent van de Nederlandse venture-investeringen, terwijl dit aandeel in Europa 32 procent was en in de VS zelfs 60 procent. Daarnaast werkt ongeveer 70 procent van het Nederlandse AI-talent bij gevestigde bedrijven in plaats van bij startups.

AI leunt op het buitenland

Amsterdam staat wereldwijd op de zesde plek voor vroege AI-investeringen, maar zakte naar de achttiende plaats voor de grotere investeringen. Deze kloof dwingt bedrijven om te verhuizen of zichzelf vroeg te verkopen. In 2025 kwam 75 procent van de AI-investeringen van buitenlandse partijen, en 89 procent van de Nederlandse AI-startups baseert zijn business op Amerikaanse foundation modellen, zoals die van OpenAI, Anthropic en Google.

Startups worstelen met arbeidsregels

Nederland scoort goed op het gebied van talent. Veel internationale studenten blijven na hun studie werken in Nederland: 53.4 procent, bijna het dubbele van het EU-gemiddelde. Het tech-ecosysteem heeft ongeveer 135.000 werknemers in Nederland en meer dan 213.000 wereldwijd.

Echter, de Nederlandse arbeidsregels vormen een obstakel. De verplichting om bij ziekte twee jaar door te betalen weegt zwaar op startups, terwijl dit in bijvoorbeeld Duitsland slechts zes weken is. De helft van de Nederlandse startup-oprichters ziet de beloning van personeel als grootste operationele uitdaging, en 62 procent vindt de Nederlandse arbeidsregels nadeliger dan in vergelijkbare landen.

Op het gebied van diversiteit is er ook nog werk aan de winkel. Bedrijven met vrouwelijke medeoprichters vormen 8 procent van alle scaleups. Hoewel dit aantal groeit, met 22 procent per jaar, blijft Nederland achter bij het Verenigd Koninkrijk (13 procent vrouwelijke co-founders) en Duitsland (11 procent).

Het vliegwiel komt moeizaam op gang

Een zwakke plek in het Nederlandse ecosysteem zijn de exits. Founders en managers die hun bedrijf naar de beurs brengen of via een overname een grote winst maken, hebben de neiging hun kapitaal te herinvesteren in andere startups. Dit zou een vliegwiel-effect moeten creëren, maar dat komt moeizaam op gang zolang de grote exits uitblijven. In 2026 bestond meer dan 90 procent van de exits uit een overname. Van de 888 exits tussen 2019 en 2025 was maar 1,2 procent een IPO of beursgang.

Aanbevelingen voor kabinet-Jetten

Het Techleap-rapport doet ook aanbevelingen om het maximale uit Nederlands talent en ondernemerschap te halen. Het kabinet-Jetten kan hiermee aan de slag, voor zover de ideeën niet al op de rol stonden.

Maak meer investeringsgeld los

De overheid zou de financieringskloof in de vroege fase kunnen dichten met een gerichte belastingmaatregel: mobiliseer particulier kapitaal voor risicovolle deeptech-investeringen met aftrek of garantstelling.

Er zou ook een programma moeten komen dat specifiek gericht is op eerste investeringsrondes voor ondervertegenwoordigde oprichters, waaronder vrouwen.

Pensioenfondsen en andere instellingen zouden meer kapitaal moeten kunnen inzetten via fondsen bij Invest-NL, waar al meer dan een jaar aan gewerkt wordt.

Daarnaast moet er een publiek-privaat groeifonds komen dat direct mee-investeert in de late, grote rondes, zodat daar meer geld beschikbaar komt en scaleups in Europa kunnen blijven.

Pak de kloof tussen wetenschap en markt aan

De bekende ‘valley of death’ die ervoor zorgt dat uitvindingen niet doorbreken tot de markt, moet worden aangepakt. State of Dutch Tech stelt voor om met een nationaal tech transfer-fonds universiteiten te helpen meer spin-offs te creëren.

Techleap pleit ook voor een Nederlands DARPA-achtig instituut, het NADI (Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie), dat doorbraakinnovaties versnelt. Ook met gezamenlijke rekenkracht, proeffabrieken en infrastructuur zouden AI en deeptech startups sneller kunnen valideren en groeien.

Organiseer meer talent

Er moet iets worden gedaan aan het gebrek aan experts en leiderschap dat ervaring heeft met schalen. Een internationale talentpool voor moeilijk vervulbare deeptech-functies kan daarbij helpen.

Techleap vraagt ook om aparte arbeidsregels voor startups, naar het voorbeeld van het Deense flexicurity-model: maak het makkelijker voor ze om mensen te ontslaan, maar zorg wel voor de zekerheid van een goed vangnet. Ook een veel te groot werkgeversrisico als doorbetalen bij ziekte zou bij startups moeten worden weggehaald.

Overbrug de AI-kloof 

Nog een kloof die Nederland moet overbruggen: de ‘AI gap’ tussen ons overvloedige talent en de magere output in economische termen via startups en scaleups. Techleap sluit zich daarvoor aan bij het AI Delta Plan dat Cradle-oprichter Jelle Prins vorig jaar schreef voor het ministerie van Economische Zaken.

Een ‘AI scale hub’ moet ondernemers toegang bieden tot rekenkracht, klanten, groeikapitaal en infrastructuur om te voorkomen wat nu dreigt: een massaal vertrek naar het buitenland.