Speciale Editie Theaterkrant: Diepe Duik in Sociaal-Artistiek Theaterwerk!

De juni-editie van het Theaterkrant Magazine is gewijd aan een speciaal thema: sociaal-artistiek theater. Gedurende meer dan zes maanden hebben onze journalisten negen projecten gevolgd die vallen onder participatief theater, community theater of buurttheater.

In deze voorstellingen werken vaak geen professionele kunstenaars mee, en staan soms lokale bewoners op het podium. Het doel en onderwerp van deze voorstellingen is vaak gericht op maatschappelijke verandering. Dit betekent dat het proces soms even belangrijk, zo niet belangrijker, is dan het eindresultaat van de voorstelling zelf.

Om deze projecten rechtvaardig te verslaan, was een andere aanpak in onze journalistiek vereist: meer bedachtzaam en met meer aandacht voor detail. We hebben gekozen om een aantal van deze projecten van dichtbij te volgen terwijl ze werden ontwikkeld, soms over een periode van meerdere maanden. Vanaf november hebben onze verslaggevers het hele land doorkruist. Ze namen deel aan dansworkshops in de Pauluskerk in Rotterdam, bezochten gemeenschappen in een volksbuurt in Zwolle, liepen rond in een ziekenhuis in Groningen en genoten van muziek in een buurthuis in Amsterdam Oost.

Enkele terugkerende thema’s in sociaal-artistiek theater zijn het belang van de locatie: verhalen verzamelen waar ze geleefd en ervaren worden; het vermogen van kunstenaars om mensen werkelijk te zien en zich gezien te laten voelen; en de behoefte aan tijd om relaties van vertrouwen en verbinding op te bouwen.

Wat eveneens vaak naar voren komt, is de relatie met het ‘reguliere’ theater. Hierbij ervaren makers vaak pijn, omdat ze het gevoel hebben niet serieus genomen te worden. Tegelijkertijd zijn de grenzen tussen verschillende genres en netwerken vaak vloeiend. Groepen zoals Bureau Vergezicht, Minoux en Zina/Female Economy, en kunstenaars als Floris van Delft, Ilay den Boer en Alexandra Broeder gebruiken dezelfde benaderingen als De Gasten, Theater Babel, STUT, ZID en het Rotterdams Wijktheater.

De makers gaan steeds meer interdisciplinair te werk, maar het beleid volgt nog niet altijd. Vooral groepen aan de sociaal-artistieke zijde ervaren vaak problemen met financiering, voorwaarden en verantwoording. Het is moeilijk uit te leggen welke groepen door het Fonds Podiumkunsten en welke door het Fonds Cultuurparticipatie gesubsidieerd zouden moeten worden, gezien het grote verschil in regelingen en middelen. Dit vereist nieuwe oplossingen, en gelukkig zijn de fondsen, waaronder het private VriendenLoterij Fonds en het VSB Fonds, hier actief over aan het nadenken, zoals blijkt uit het rondetafelgesprek in dit nummer.

Verheugend is het ook dat sociaal-artistieke groepen zich steeds meer verenigen in verschillende netwerken. Ook hen brengen we aan tafel voor een gesprek in dit nummer. Er is duidelijk een emancipatiebeweging gaande, waarbij sociaal-artistieke makers hun kennis, netwerken en kwaliteiten duidelijk maken en daarmee aangeven wat zij nodig hebben van opdrachtgevers, financiers en beleidsmakers.

In deze editie publiceren we ook twee meer theoretische bijdragen: een interview met James Thompson over de door hem geïntroduceerde term care aesthetics en een essay van Sruti Bala over het concept impact. Care en vooral impact zijn veelbesproken begrippen, maar juist vanuit het perspectief van sociaal-artistieke kunst bieden Bala en Thompson inspirerende nieuwe interpretaties.

Theaterkrant Magazine is het onafhankelijke vakblad voor de Nederlandse podiumkunsten, dat zes keer per jaar verschijnt met een actueel overzicht van ontwikkelingen in toneel, dans, opera, cabaret, muziektheater en jeugdtheater. Abonnees ontvangen het magazine thuis en hebben toegang tot alle artikelen online. Nog geen inlogcode? Mail naar info@theaterkrant.nl. Geen abonnement? Koop dit nummer voor 15 euro bij een verkooppunt of probeer ons abonnement.