AI Kraakt Oud Romeins Bordspel
Een spel-spelende AI heeft een oud Romeins bordspel ontrafeld dat wetenschappers al een eeuw lang voor een raadsel stelt. Dit blijkt uit een baanbrekende studie gepubliceerd in het tijdschrift Antiquity.
Het geavanceerde spelrobot, genaamd Ludii, “speelde het spel tegen zichzelf en identificeerde enkele varianten die leuk zijn voor mensen om te spelen,” zei de ontwerper van de machine, Dennis Soemers, een onderzoeker aan de afdeling Geavanceerde Computerwetenschappen van de Universiteit Maastricht.
Dit vormt het hoogtepunt van een archeologisch avontuur dat ongeveer honderd jaar geleden begon, toen deze mysterieuze kalkstenen steen met lineaire glyfen werd opgegraven in Herleen in Nederland, dat grenst aan de voormalige locatie van de Romeinse stad Coriovallum, meldde Science News. De 20 cm grote tablet werd tentoongesteld in het lokale Het Romeins Museum, een culturele instelling die zich richt op de aanwezigheid van het Romeinse Rijk in Nederland, dat begon rond 19 v.Chr.
Medewerkers van het museum noemden de steen een spel ondanks geen Romeinse verslagen van het genoemde tijdverdrijf.
Door gebruik te maken van 3D-imaging ontdekten onderzoekers dat sommige van de lijnen dieper waren dan andere, wat wijst op slijtage door spelers die stukken over de lijnen bewogen.
“We kunnen slijtage langs de lijnen op de steen zien, precies waar je een stuk zou schuiven,” zegt Walter Crist, een archeoloog aan de Universiteit Leiden die gespecialiseerd is in spellen uit de oudheid. “Het uiterlijk van de steen, gecombineerd met deze slijtage, suggereert sterk dat het een spel is.”
Om de regels te bepalen, programmeerde de Universiteit Maastricht Ludii met de regels van “ongeveer honderd middeleeuwse of oudere spellen uit dezelfde culturele regio als de Romeinse steen.”
Net als een oude schaakcomputer produceerde de digitale decoder tientallen regelsets en speelde vervolgens 1000 rondes van elk, waardoor de machine mogelijke iteraties van dit stenenspel kon vaststellen.
“We probeerden veel verschillende soorten combinaties: drie tegen twee stukken, of vier tegen twee, of twee tegen twee,” zei Crist, meldde Science News.
De onderzoekers vergeleken vervolgens de bewegingspatronen van de stukken onder de mogelijke regelsets met de zichtbare slijtage op het vermeende spelbord, en vonden dat deze overeen leken te komen.
De bewegingen waren specifiek onderdeel van een blokkeerspel, een soort boter-kaas-en-eieren-spel gespeeld door twee personen, meldde het tijdschrift Scientific American.
De spelers verplaatsten stukken —waarschijnlijk gemaakt van glas, bot of aardewerk—langs de lijnen van het bord met als doel de figuurtjes van hun tegenstander in de hoek te vangen.
Deze ontdekking was significant omdat eerder werd gedacht dat blokkeerspellen van dit type pas in de middeleeuwen in Europa tot stand kwamen.
Net als op Chess.com kunnen online gamers nu het spel, genaamd het “Coriovallum-spel” op Ludii spelen volgens de regelsets die door de onderzoekers zijn bedacht.
Ondanks de veelbelovende resultaten is Soemers terughoudend om te bevestigen dat de wetenschappers de exacte regels van het spel hebben ontgrendeld, gezien de enigszins resultaatgerichte programmering van de AI-bot.
“Als je Ludii een lijnpatroon zoals dat op de steen presenteert, zal het altijd spelregels vinden,” zegt hij in een verklaring van Maastricht. “Daarom kunnen we niet zeker zijn dat de Romeinen het precies op die manier speelden.”
Desalniettemin kunnen deze bevindingen mogelijk de weg vrijmaken voor het gebruik van AI om meer oude spellen te ontcijferen.
Archeoloog Véronique Dasen van de Universiteit van Fribourg in Zwitserland, die niet betrokken was bij de studie, noemde de ontdekking “baanbrekend”, en verklaarde: “de onderzoeksresultaten nodigen [archeologen] uit om de identificatie van Romeinse periode graffiti die daadwerkelijk speelborden kunnen zijn voor een soortgelijk spel dat niet in teksten voorkomt, te heroverwegen.”
Vergelijkbare berichten
- Oude Romeinse soldij perfect bewaard: Ontdekking van een soldaat’s maandelijks loon!
- Archeologen vinden prachtig bewaarde kerk: Romeins ziekenhuis in Turkije onthuld!
- Romeinse Gladiatoren Verscheurden Bruine Beren: Archeologisch Bewijs Ontdekt
- Wetenschappers Onderzoeken Meteorietfragment: Kracht Gelijk aan 20 Ton Dynamiet!
- Rianne Letschert mogelijke nieuwe minister: Revolutie in Onderwijs, Cultuur en Wetenschap?

Eva schrijft gepassioneerd over cultuur, geschiedenis en maatschappelijke thema’s. Ze onderzoekt trends in kunst en erfgoed, met een bijzondere interesse voor Europese invloeden. Haar artikelen combineren diepgang en toegankelijkheid, waardoor cultuur op een boeiende manier wordt gepresenteerd voor een breed, nieuwsgierig lezerspubliek binnen én buiten Nederland.