Een Japans ruimtevaartuig vertrok dinsdag naar Mars met als doel de mysterieuze manen van die planeet te onderzoeken en monsters terug te brengen.
Vijf ruimtevaartorganisaties uit verschillende landen werken samen aan deze vijfjarige missie, die zal proberen een onbemand verkenningsvoertuig en een rover op Phobos te laten landen — de grotere en dichter bij Mars gelegen van de twee kleine manen.
De Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA), die de gewaagde bemonsteringsmissie leidt, voerde de lancering uit in de vroege ochtend vanaf het belangrijkste Japanse lanceercomplex op het eiland Tanegashima.
Een uur later werd succes gemeld toen het ruimtevaartuig volgens plan loskwam van het bovenste trapje van de raket. Vluchtcontrollers barstten in gejuich uit, stonden op en feliciteerden elkaar met handen schudden en omhelzingen.
Nooit eerder zijn monsters van Mars of zijn manen teruggebracht
Hoewel NASA in de afgelopen vijftig jaar negen landingen op Mars heeft uitgevoerd en China in 2021 ook op de planeet neerkwam, is nog niemand ooit op Phobos of Deimos aangekomen. En tot dusver heeft niemand materiaal van Mars — laat staan van diens manen — naar de aarde weten terug te brengen.

Als alles volgens plan verloopt, arriveren stof, grond en rotsfragmenten van Phobos in 2031 op aarde.
“Er heerst veel adrenaline, veel opwinding en veel wauw-momenten,” zei NASA-astrofysicus Tom Statler, die bij het project betrokken is.
Japan gaat de missie in met een voorsprong: het land heeft al twee succesvolle missies uitgevoerd die monsters van asteroïden naar de aarde brachten.
Phobos is een hobbelige, kleine rots
Phobos is een ongelijke, aardappelvormige steen van ongeveer 22 kilometer in doorsnee. Het analyseren van stukjes daarvan kan helpen te verklaren hoe de manen van Mars — en mogelijk manen elders — zijn ontstaan.

De missie, MMX genaamd (Martian Moons Exploration), kost ongeveer $578 miljoen en bestaat uit een zwaar ruimtevaartuig van vijf ton dat naar verwachting eind volgende zomer bij Mars arriveert. Het zal zich in de nauwe baan van Phobos om de rode planeet voegen en daarna de Frans-Duitse rover Idefix uitzetten, vernoemd naar de witte terriër uit de Asterix-strips.
Idefix is niet groter dan een magnetron en zal zelfstandig op Phobos neerkomen, waarbij hij meerdere keren zal stuiteren voordat hij door de uitzonderlijk zwakke zwaartekracht van de maan tot stilstand komt.
Wat gebeurt er nadat de Europese rover Idefix is geland
De vierwielige rover is zo ontworpen dat hij zichzelf kan rechtzetten als hij op zijn kop terechtkomt. Volgens Julien Baroukh van het Franse ruimteagentschap zijn de kansen echter klein als hij wegzakt in losse grond of vastloopt tussen rotsblokken.
Zodra de zonnepanelen van de rover zijn uitgevouwen kan hij zichzelf volgens Baroukh niet meer zelfstandig terugdraaien. Daarom zal Idefix zich voortbewegen met een uiterst lage snelheid van ongeveer 1 millimeter per seconde.
Idefix zal fungeren als een ‘veiligheidsverkenner’ terwijl hij gedurende ongeveer 100 dagen over Phobos rondtrekt. Japanse vluchtcontrollers willen poederachtige grond en ruw terrein vermijden wanneer het moederschip — een vierpotige, stationaire lander — later naar het oppervlak afdaalt om monsters te nemen, gepland voor eind 2028 of 2029.
De lander zal slechts ongeveer twee uur op Phobos doorbrengen, boren en met een stofzuigmechanisme minimaal 10 gram (ongeveer een derde van een ounce) materiaal verzamelen, waarna hij weer opstijgt. Vervolgens zal het vaartuig tijdens een reeks vliegende voorbijgangen ook Deimos bestuderen, voordat het in 2030 het Marsstelsel verlaat en zich naar de aarde haast voor een monsterafgifte in de Australische woestijn in 2031.
Het is een riskante onderneming, met tal van risico’s en mogelijke tegenslagen langs de route.
De namen van de manen klinken ook niet geruststellend: Phobos betekent in het Grieks ‘vrees’ en Deimos ‘angst’ — volgens de mythologie de twee zonen van Ares, de god van de oorlog (Mars in de Romeinse traditie).
Wetenschappers willen weten hoe de twee manen van Mars zijn ontstaan
Rusland heeft gefaald bij al zijn drie pogingen naar Phobos en bij verschillende andere Mars-missies. Japan mislukte in het verleden bij een poging een vaartuig in een baan om Mars te brengen. Ook NASA kent zijn teleurstellingen in de zoektocht naar een antwoord op de prangende vraag: heeft er ooit leven op Mars bestaan?
Door de manen van Mars te bestuderen hopen wetenschappers vast te stellen of Phobos en Deimos zijn ontstaan na een enorme botsing tussen Mars en een inslaande hemellichaam, of dat het mogelijk om ingevangen asteroïden gaat die door de zwaartekracht van Mars in een baan werden gehouden.
In beide scenario’s verwachten onderzoekers sporen van Mars op Phobos terug te vinden. Dat maakt de bemonstering extra waardevol: het is als een twee-in-één vondst die kan helpen verklaren hoe planeten en manen zich vormen en misschien zelfs iets kan onthullen over de voorwaarden die leven mogelijk maken. De resultaten zullen ook toekomstige Mars-missies, inclusief bemande vluchten, beïnvloeden, aldus Lindsay Hays, waarnemend directeur planetenwetenschappen bij NASA.
“Het is een unieke kans in een mensenleven. Wij maken deel uit van de allereerste missie die monsters terugbrengt uit het Mars-systeem,” zei Markus Grebenstein, hoofd van de rovergroep bij het Duitse ruimteagentschap.
Japan is niet de enige die hoopt de wetenschappelijke waardevolle stenen en grond uit het Marsstelsel in handen te krijgen.
China bereidt een missie voor om in 2028 monsters van Mars terug te halen, terwijl NASA nog overlegt hoe de meer dan dertig buisjes met monsters die de Perseverance-rover heeft verzameld, terug naar aarde kunnen worden gebracht.
Japan en China liggen mogelijk in de race om als eerste materie uit het Mars-systeem op aarde te krijgen; beiden mikken op een terugkeer rond 2031.
De financiering van de missie komt voornamelijk uit Japan: het land steekt ongeveer $350 miljoen in het project. NASA draagt ongeveer $87 miljoen bij, het Franse ruimteagentschap ongeveer $68 miljoen, het Duitse ruimteagentschap ongeveer $56 miljoen en het Europese Ruimteagentschap rond de $17 miljoen.
Vergelijkbare berichten
- Betoverende video toont meest nauwkeurige zicht op Mars: Vlieg mee over de buitenaardse oppervlakte!
- Leven op Mars? Nieuwe NASA-ontdekking ondersteunt de theorie!
- Amerikaans Congreslid Eist NASA Foto’s: Mysterieuze Kleurverandering Komeet 3I/ATLAS Voor Derde Keer
- Nieuwe Vondst op Mars Onthult Verbluffende Aanwijzingen Over Oud Leven: NASA
- NASA’s Curiosity vindt ‘koraal’ op Mars: Bewijs dat er water was!

Eva schrijft gepassioneerd over cultuur, geschiedenis en maatschappelijke thema’s. Ze onderzoekt trends in kunst en erfgoed, met een bijzondere interesse voor Europese invloeden. Haar artikelen combineren diepgang en toegankelijkheid, waardoor cultuur op een boeiende manier wordt gepresenteerd voor een breed, nieuwsgierig lezerspubliek binnen én buiten Nederland.