Ontdek de gevaarlijkste vulkanen: Experts waarschuwen voor verborgen gevaren

Het zijn vaak de stille types waar je voor moet oppassen.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, zijn het niet de beroemde vulkanen zoals Yellowstone en de Etna op Sicilië die het grootste gevaar vormen. Een Britse vulkanoloog betoogde dat de grootste dreiging kan komen van onopvallende vulkanen die inactief lijken en nauwelijks worden gecontroleerd.

“Deze ‘verborgen’ vulkanen barsten vaker uit dan de meeste mensen zich realiseren,” schreef Mike Cassidy, hoogleraar geografie en milieukunde aan de Universiteit van Birmingham, in een recent artikel voor de Conversation. “In gebieden zoals de Pacific, Zuid-Amerika en Indonesië, komt elke zeven tot tien jaar een uitbarsting voor van een vulkaan zonder geregistreerde geschiedenis.”

Volgens hem hebben deze uitbarstingen niet alleen invloed op de omringende gemeenschappen, maar kunnen ze ook een vlindereffect veroorzaken dat over de hele wereld wordt gevoeld. Deze secundaire effecten omvatten drastische temperatuurveranderingen en verstoringen van de moesson die de landbouw over grote landoppervlakten beïnvloeden, resulterend in hongersnood, ziekte en grote sociale onrust.

Cassidy haalde het geval aan van de vulkaan Hayli Gubbi in Ethiopië, die afgelopen zondag voor het eerst uitbarstte in bijna 12.000 jaar.

De explosie stuurde enorme aswolken de lucht in en bedekte het naburige dorp Afdera met stof, terwijl vulkanisch puin zelfs zo ver reikte als Jemen en India. Gelukkig werden er geen slachtoffers gemeld.

Deze uitbarsting was ook geen uitzondering.

In 1982 barstte de ongecontroleerde Mexicaanse vulkaan El Chichón uit na eeuwen van inactiviteit, wat leidde tot smeulende lawines van rotsen, as en gas die de laatste stukken jungle platlegden.

Het verstopte ook rivieren, vernietigde gebouwen en veroorzaakte aswolken die tot in Guatemala vielen.

Een schokkende 2.000 mensen stierven en 20.000 werden ontheemd tijdens de ramp.

En de effecten waren niet alleen in het westen voelbaar.

De zwavel van de uitbarsting vormde reflecterende deeltjes in de bovenste atmosfeer die het noordelijk halfrond afkoelden en de Afrikaanse moesson zuidwaarts verschoven, wat leidde tot een extreme droogte en bijdroeg aan de Ethiopische (en Oost-Afrikaanse) hongersnood van 1983-85 die ten minste 1 miljoen mensen het leven kostte.

“Weinig wetenschappers, zelfs binnen mijn vakgebied van aardwetenschappen, beseffen dat een afgelegen, weinig bekende vulkaan een rol speelde in deze tragedie,” betreurde Cassidy.

Ondanks de letterlijke bergen bewijs, wordt minder dan de helft van actieve vulkanen gecontroleerd, terwijl het merendeel van het wetenschappelijk onderzoek zich concentreert op de grote namen.

“Er zijn meer gepubliceerde studies over één vulkaan (Mount Etna) dan over alle 160 vulkanen van Indonesië, de Filipijnen en Vanuatu samen,” verklaarde Cassidy.

Ondertussen, ondanks de aandacht voor de supervulkaan Yellowstone — een van de grootste vulkanische systemen op aarde, met de capaciteit om een heel continent te verwoesten — zeggen wetenschappers dat deze apocalyptische caldera waarschijnlijk niet zal uitbarsten binnen ons leven.

“Er zullen uitbarstingen zijn, maar het zal waarschijnlijk duizenden jaren duren voordat we een uitbarsting kunnen verwachten,” zei Erik Klemetti Gonzalez, hoogleraar aard- en planeetwetenschappen aan de Universiteit van Denison in Ohio.

Waarom negeren we deze slapende magmaspuwers? Cassidy weet dit fenomeen aan menselijke vooringenomenheid, waarbij mensen de neiging hebben aan te nemen dat een vulkaan die “generaties lang niet is uitgebarsten” in de toekomst rustig zal blijven.

Zo krijgen bekende vulkanen zoals de Etna — die in juni uitbarstte — veel aandacht, terwijl deze heimelijke lavaspuwers nauwelijks opvallen.

Dit is problematisch gezien “drie kwart van de grote uitbarstingen (zoals El Chichón en groter) afkomstig zijn van vulkanen die minstens 100 jaar rustig zijn geweest,” merkte Cassidy op.

Om het monitoren van vulkanen minder een spel van tektonische roulette te maken, beveelt de vulkanoloog aan de aandacht te verleggen naar Latijns-Amerika, Zuidoost-Azië, Afrika en de Stille Oceaan, waar miljoenen mensen in de buurt van vulkanen leven die nauwelijks enige activiteit hebben geregistreerd.

“Hier liggen de grootste risico’s, en zelfs bescheiden investeringen in monitoring, vroegtijdige waarschuwing en voorbereiding van de gemeenschap kunnen de meeste levens redden,” verklaarde Cassidy.