Ton van ‘t Noordende gaat globaal met Ground State: “Quantum over 10 jaar net als AI nu”

De bedrijven in de portfolio, zoals QuantWare, Qblox, QphoX, Q*Bird en QT Sense, zijn prominente namen in de quantumsector, zowel in Nederland als internationaal. Deze universitaire spin-offs hebben de Nederlandse reputatie op het gebied van quantumhardware en -software de afgelopen jaren versterkt.

Deze bedrijven delen de bijzonderheid dat het investeringsfonds onder leiding van Ton van ‘t Noordende vanaf de allereerste financieringsronde betrokken was. “Wij waren bij elk van deze bedrijven de eerste investeerder,” zegt Van ‘t Noordende. “Dat is vrij uniek.”

Oorspronkelijk begon het als QDNL Participations in 2022, als een onafhankelijk fonds met Quantum Delta als investeerder, een programma dat de Nederlandse quantumsector moest stimuleren. Quantum Delta was oorspronkelijk de enige financier van het toen 15 miljoen euro zware fonds. Dit veranderde echter begin vorig jaar.

Quantumicoon treedt toe

Het fonds heeft internationale uitbreiding ondergaan, trok nieuwe internationale investeerders aan en opende kantoren in Londen en San Francisco. Nieuwe partners en experts in quantumtechnologie voegden zich bij het team, waaronder de Amerikaan Chad Rigetti, een pionier in de commerciële quantumcomputingsector. Hij richtte Rigetti Computing op in 2013 en bracht zijn bedrijf in 2022 naar de Nasdaq.

“Chad Rigetti is een icoon in de quantumwereld,” zegt Van ‘t Noordende, die ook investeert in een nieuwe startup van Rigetti. “Hij is wereldwijd bekend.”

Binnenkort rondt het fonds een financieringsronde af met een nieuwe kapitaalinjectie van 75 miljoen euro, aanzienlijk meer dan de beoogde 60 miljoen. Deze week wordt de naamswijziging naar Ground State Ventures officieel, een naam die verwijst naar een fundamenteel concept in de kwantumfysica: de laagste energietoestand van een quantumdeeltje.

Nederland blijft in beeld

Afgelopen jaar heeft Ground State Ventures naast de negen Nederlandse startups ook geïnvesteerd in vijf Amerikaanse quantumstartups en een nieuwe onderneming in Zwitserland. Dit betekent echter niet dat Nederland uit beeld verdwijnt, benadrukt Van ’t Noordende.

Hij is trots dat zijn fonds heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het Nederlandse quantumecosysteem. “Toen we startten waren er slechts drie quantumbedrijven in Nederland, nu zijn dat er meer dan dertig. Dit is mede dankzij onze investeringen mogelijk gemaakt, en zonder ons fonds zouden sommige van deze bedrijven zeker niet hebben bestaan,” stelt hij vast. Wat hem betreft was het een mission completed voor het oorspronkelijke fonds.

Quantum staat waar AI vijftien jaar geleden stond

Maar de potentie van quantum is te groot en de quantumwereld te specifiek om je als investeerder alleen op Nederland of zelfs Europa te richten. “Quantum is nu waar kunstmatige intelligentie zo’n tien tot vijftien jaar geleden was,” benadrukt hij.

Iets wat nog niet volledig begrepen wordt, zonder toepassingen die miljarden omzetten. Maar wel een technologische doorbraak die de IT-sector voorgoed kan transformeren.

Vorig jaar werd er ongeveer 5 miljard dollar geïnvesteerd in quantumbedrijven, een fractie van de investeringen in AI. “Maar kijk naar Nvidia, dat een decennium geleden een chipfabrikant voor gamecomputers was, gewaardeerd op enkele miljarden dollars.” Dit biedt investeerders de kans op wat men noemt ongekende multiples: bedrijven die vele malen hun investering waard worden.

Binnen vijftien maanden is de totale waarde van de portfoliobedrijven gestegen naar 1,3 miljard dollar.

Toegang tot onderzoeksinstellingen

Van ‘t Noordende, die vier jaar geleden zeker niet op een rijdende trein sprong, besteedde 2018 en 2019 aan het verkennen van de quantumwereld, direct bij de bron: de universitaire vakgroepen en onderzoeksinstituten waar fundamenteel onderzoek tot spin-offs leidt.

“Chalmers in Zweden, Harvard, MIT, Stanford, Berkeley, maar natuurlijk ook veel uit Delft. Wij waren bij de start het eerste fonds dat zich specifiek op quantum richtte. Ook in de VS bestond zoiets destijds nog niet,” legt hij uit.

Dankzij deze vroege start en het internationale netwerk profiteerden de Nederlandse startups al in de eerste ‘oranje’ fase, een effect dat nu versterkt wordt doordat Ground State Ventures wereldwijd opereert. “Internationaal investeren is de enige manier om onze relevantie voor Nederland te behouden,” zegt de investeerder.

Investeerders moeten quantum begrijpen

“Als een Nederlands fonds naar Stanford of Yale gaat, heeft dat bijna geen impact,” zegt Van ‘t Noordende. “Maar nu we ook in hun vijver vissen, kunnen we een leidende rol spelen. Dit geeft onze Nederlandse portfoliobedrijven toegang tot investeerders en topmanagers van de beste bedrijven die anders onbereikbaar zouden zijn.”

Bijna alle teamleden hebben een doctoraat in de natuurkunde van topuniversiteiten zoals Oxford, Stanford, Harvard, Yale en Berkeley. “Wij zijn waarschijnlijk het enige fonds wereldwijd waar 99 procent van het team een PhD in natuurkunde heeft,” zegt Van ‘t Noordende. “Dit geeft ons geloofwaardigheid bij de wetenschappers en ondernemers met wie we werken. Als je in de vroegste fase wilt investeren, moet je de wetenschap begrijpen. Het is niet zoals bij AI, fake it till you make it.”

Nieuwe generaties van quantumcomputers

Van ‘t Noordende kijkt naar diverse quantumtechnologieën, zoals supergeleidende qubits en fotonica, en ook naar opkomende architecturen met neutrale atomen. “Er zijn ook nieuwe benaderingen die alleen in wetenschappelijke papers bestaan en die nog nauwelijks bekend zijn buiten de academische wereld.”

Tegelijkertijd verbreedt de investeerder zijn netwerk naar de hardware en software die quantumcomputers praktisch bruikbaar maken, uiteindelijk als onderdeel van de mondiale infrastructuur met datacenters en supercomputers. “We gaan ook quantumtoepassingen zien in datacenters,” voorspelt Van ‘t Noordende. “Niet als vervanging van klassieke chips, maar als aanvulling. Bepaalde rekentaken zullen dan door quantumprocessors worden uitgevoerd.”

Quantum en cyberveiligheid

Momenteel zorgt AI in handen van hackers voor opschudding in de bankwereld door bedreigingen voor de cyberveiligheid. Maar quantum wordt al langer gezien als een groot gevaar voor alle coderingen die momenteel onze IT-toegang beveiligen. Post-quantumcryptografie staat daarom ook op de agenda.

“Ik hoop dat we niet wachten tot er een cybersecuritydreiging komt die ons dwingt te handelen. Bedrijven moeten zich nu al beschermen, waarschijnlijk met een combinatie van hardware en software,” stelt Van ‘t Noordende. Een goed voorbeeld hiervan is de Nederlandse quantumbeveiliger Q*Bird.

Heeft Ground State Ventures, gezien de prille staat van de quantumindustrie, genoeg geduld om te wachten tot de quantumstartups echt geld gaan verdienen? Volgens het gebruikelijke patroon gebruikt een deeptechinvesteerder de eerste vijf jaar om te investeren en de daaropvolgende jaren om te kijken hoe de portfolio verzilverd kan worden. Met een uitloop van twee jaar moet alles binnen twaalf jaar afgerond zijn.

“Wij pakken het net iets anders aan door de tijdlijn naar voren te halen en sneller te gaan investeren. De kansen zijn nu in de markt, en we zien al mogelijkheden om meerdere bedrijven in de komende twee à drie jaar naar de beurs te brengen,” zegt Van ‘t Noordende.

Nieuwe Nederlandse quantumstartups

Ondanks de internationale expansie en het laten vallen van QDNL in de naam, blijft de verbondenheid met Nederland groot volgens de oprichter. “Ik ben trots dat we vanuit Nederland een wereldfonds hebben kunnen opbouwen,” zegt hij. “En we willen laten zien dat ook de omgekeerde beweging mogelijk is: dat het beste dat de wereld te bieden heeft aan investeerders en experts, uiteindelijk ook in Nederland terechtkomt.”

Verwacht ook nieuwe Nederlandse startups in het portfolio. “Het aantal nieuwe quantumbedrijven dat in Nederland klaarstaat om te beginnen, neemt weer toe na twee relatief rustige jaren. Het is een golfbeweging die je elders ook ziet. Maar de onderzoekers die wij spreken, staan in de startblokken. We zijn soms al twee à drie maanden vóór de oprichting van een bedrijf met ze in gesprek. We willen er vroeg bij zijn, liefst op het moment dat de inkt onder de oprichtingsakte nog net niet droog is.”