Bouw van Europese kampioenen: CuspAI en LeydenJar nemen het voortouw!

Eén ontwikkelt een ‘superbatterij’ die mogelijk dubbel zoveel energie opslaat dan de huidige technologieën toelaten. De ander gebruikt een AI-gestuurde moleculaire zoekmachine om materialen te vinden die broeikasgassen kunnen absorberen en zo de energietransitie kunnen versnellen, om slechts enkele toepassingen te noemen.

Hierdoor staan Christian Rood, CEO van LeydenJar, en Max Welling, hoogleraar machine learning aan de Universiteit van Amsterdam en medeoprichter van CuspAI, aan de voorhoede van een nieuwe generatie Europese leiders. Zij zijn cruciale figuren in de ontwikkeling van technologieën met een potentieel wereldwijde impact.

Hoe ontwikkel je zo’n leider? Dit was de centrale vraag tijdens het Challenger50-evenement van MT/Sprout op donderdag 6 november. Drie bedrijven kregen de kans om te pitchen voor de titel ‘Challenger van het Jaar 2025’. Intelic, een ontwikkelaar van software voor militaire drones, won de prijs, en liet daarmee Leyden Labs en Cead achter zich.

Welling was net op tijd aanwezig voor de laatste twee pitches, die van Intelic en Leyden Labs. ‘Zeer indrukwekkend.’ Rood voegt toe: ‘Koenraad (Wiedhaup, medeoprichter en CEO van Leyden Labs, red.) woont boven mij. Ik ben onder de indruk van zijn ontwikkeling. Daar kunnen wij nog van leren, denk ik.’

Ruim gefinancierd

Ondertussen hopen meer dan honderd oprichters in de Rode Hoed in Amsterdam iets te leren van Welling en Rood, vooral over hoe zij ruim gefinancierd zijn. Dit is vaak een struikelblok voor Europese startups en scale-ups, met name voor deeptechbedrijven; de ontwikkeling van geavanceerde technologie vereist immers aanzienlijke investeringen.

CuspAI heeft in anderhalf jaar tijd 130 miljoen dollar verzameld. In september haalde het bedrijf nog 100 miljoen dollar op in een financieringsronde geleid door het Amerikaanse New Enterprise Associates en het Singaporese staatsfonds Temasek, met deelname van grote namen zoals Nvidia, Samsung, Hyundai, Prosus en OpenAI medeoprichter Durk Kingma.

Welling lacht: ‘Ik heb het geluk dat mijn medeoprichter (de Britse chemicus Chad Edwards, red.) erg goed is in fondsen werven. Ik werd erbij gehaald wanneer er technische uitleg nodig was.’

Welling is altijd ‘zeer eerlijk’, maar hij leerde snel dat dit niet altijd in zijn voordeel werkt. ‘Investeerders zijn gewend aan oprichters die hun verhaal wat aandikken en trekken daar standaard wat van af. Als je dat niet doet, zet je jezelf onnodig op achterstand.’

Stap voor stap naar een doorbraak

Dit punt zorgde voor de eerste discussie van de avond op het podium van de Rode Hoed. Rood, die met LeydenJar tot nu toe 86 miljoen euro heeft opgehaald bij investeerders, gelooft namelijk niet in het ‘oppompen’ van verhalen.

‘Dat werkt alleen op korte termijn’, zegt hij. ‘In deeptech word je daar uiteindelijk voor gestraft. Wij kregen in het begin vaak ‘nee’ te horen. Een Nederlands bedrijf dat goed zou zijn in batterijtechnologie? Niemand geloofde het. Daarom moet je beginnen met kleine stappen.’

Rood noemt deze stappen stepping stones, waarmee je geleidelijk toewerkt naar een doorbraak. Voor LeydenJar kwam dit moment toen een Amerikaanse consumentenelektronicaproducent, die anoniem wil blijven, 10 miljoen euro investeerde in de bouw van een nieuwe fabriek in Eindhoven.

Dit overtuigde staatsinvesteerder Invest-NL en het Europese venture capital fonds Extantia om ook 13 miljoen euro toe te zeggen. Rood: ‘Zo kregen we eigenlijk automatisch die credibility.’

En sprekend over credibility, vervolgt hij, wijzend naar Welling. ‘Je zou het zelf misschien niet zeggen, maar jij bent een van dé namen in machine learning van het eerste uur. Ik denk dat investeerders dat zeker op waarde schatten.’

‘Een groot drama’

LeydenJar bevindt zich in een markt die onder druk staat. ‘Een groot drama’, zoals Rood het uitdrukt. De Zweedse batterijfabrikant Northvolt, waar veel hoop op gevestigd was, ging dit voorjaar failliet, en heeft inmiddels een nieuwe eigenaar. In Duitsland sloot Porsche zijn dochteronderneming Cellforce, dat batterijen voor zijn elektrische sportwagens produceerde, grotendeels.

De groei vindt plaats in Hongarije en Polen, waar nieuwe batterijfabrieken verrijzen die door Aziatische bedrijven worden gebouwd.

Dit baart Rood zorgen. ‘Dit is typisch iets wat we zelf moeten blijven doen. We zijn misschien niet de goedkoopste, maar hebben tenminste onze eigen bron. De pitch van Intelic heeft ons weer met de neus op de feiten gedrukt: de drones in Oekraïne vliegen ook allemaal op batterijen uit China. Wij spelen daar deels op in. Niet met eigen batterijen, maar wel met het kritieke component om de energiedichtheid te verhogen: de anode, de minpool van een batterij.’

Bij LeydenJar zit het geheim in een koperfolie met een flinterdun laagje silicium: de sleutel voor batterijen die kleiner, lichter en krachtiger zijn dan alles wat er tot nu toe bestaat. Daarmee komen zaken als kleinere batterijpacks voor elektrische auto’s en elektrisch vliegen met grotere toestellen en op langere afstanden in zicht.

Voorlopig kiest het bedrijf echter voor een andere markt: consumentenelektronica, in samenwerking met Chinese batterijproducenten.

Harde keuzes zijn noodzakelijk

‘Kijk’, zegt Rood. ‘Ik ben geen politiek analist van het Clingendael Instituut, ik ben een ondernemer die ervoor moet zorgen dat het bedrijf winst gaat maken. Dit is de snelste weg.’ Voor deze route zijn soms harde keuzes nodig, beaamt Welling. ‘Ik maak me grote zorgen om het klimaat en met CuspAI ontwikkelen we technologie die daar positief aan kan bijdragen, op grote schaal. Met zo’n missie is het helaas makkelijk om te snel te veel geld uit te geven. Want ik wil zoveel mogelijk nieuw talent aannemen om die missie te volbrengen.’

Medeoprichter Chad Edwards moet dus af en toe op de rem trappen. ‘Hij benadrukt steeds dat we niet zo snel kunnen groeien zonder de bijbehorende omzet en winst te genereren. Ook onze investeerders houden ons scherp, zij verwachten dat we dat netjes uitmodelleren.'”

Voor LeydenJar zijn de Chinezen een ‘natuurlijke partner’ om mee samen te werken, voegt Rood toe. ‘Al zorgen we ervoor dat we niet te afhankelijk van ze worden. In principe kan ons anodemateriaal door elke celfabrikant worden verwerkt. En onze machines krijgen ze niet, het enige dat we leveren zijn de rollen materiaal.’

Europa is alert

De situatie in Europa is niet rooskleurig, maar volgens de oprichters is er geen reden tot wanhoop. ‘Europa is alert geworden’, zegt Welling. ‘Het rapport van Mario Draghi heeft daar zeker aan bijgedragen. Er wordt nu flink geïnvesteerd.’ Bijvoorbeeld in kunstmatige intelligentie: begin november lanceerde de Commissie het RAISE-initiatief, bedoeld om AI-gestuurde wetenschappelijke innovatie te clusteren en investeringen te mobiliseren.

Welling: ‘We hebben hier fantastische instituten en toptalent rondlopen, bovendien zijn de prijzen hier niet zo absurd als in Silicon Valley. We kunnen – in principe – venture capital uit Amerika aantrekken. Goed, we kampen ook met problemen, zoals het opschalen en bedrijven die naar Amerika verhuizen. Maar ik denk dat we het kunnen: een bloeiend AI-ecosysteem opbouwen in Europa.’

Nederland blinkt uit in complexe machinebouw, dankzij bedrijven zoals ASML, voegt Rood toe. ‘AI biedt de kans om daarin snel te groeien. Het aantal toepassingen van de technologie uit te breiden, zonder dat we enorme laboratoria nodig hebben. Wij doen dat bijvoorbeeld specifiek voor onze elektrolyten, een onderdeel van de batterij. Met onze Amerikaanse partner werken we aan machine learning-modellen om te voorspellen wat we moeten toevoegen om die ook voor automotive beschikbaar te maken. AI kan geen nieuwe batterijen bedenken, maar het is juist die optimalisatie – de top van de piramide – die voor ons ontzettend interessant is.’

Welling grijnst: ‘Dat zou je eigenlijk samen met ons moeten doen.’