Queering Puppets Festival: Een Uniek Podium voor Queer Creativiteit!

In de wereld van poppentheaters is het vinden van een internationaal festival dat een hele week wijdt aan queer thema’s een unicum. Het Plein Theater in Amsterdam organiseert al vijf jaar een boeiend programma dat put uit wereldwijd repertoire. Dit jaar omvatte het aanbod naast lokale producties en een eigen makersprogramma ook voorstellingen uit verschillende Europese landen, de Verenigde Staten en Zuid-Amerika.

Het initiatief ontstond tijdens de COVID-19-pandemie en werd geleid door Berith Danse, de directeur, samen met theatermaker en performer Cat Smits. Passend bij een queer festival, wordt zowel de term ‘queer’ als ‘poppenspel’ breed geïnterpreteerd: een ‘poppenspeler’ kan ook een drag-performance zijn in een outfit die een koe en een inktvis combineert (Queere Tiere door Daniel Hellmann en Coco Schwarz), en ‘queer’ kan ook verwijzen naar een poppenspel dat kritiek levert op conventionele taal en normen (Raíz de la Ceniza door Teatro Walabis).

Het thema van deze editie was The nature of things. Eerdere edities hadden thema’s als Creating bodies, Weapons of the weak, The feminine and nature. Naast de optredens was er een nevenprogramma met lezingen, debatten, tentoonstellingen, workshops en meer. Het festival groeide soms uit zijn voegen door de beperkte ruimte van het Plein Theater, maar dit droeg bij aan de open en toegankelijke sfeer die soms een aangenaam informele indruk gaf. De uitstekende keuken versterkte de onmiskenbare festivalsfeer.

Dat de queer gemeenschap affiniteit heeft met het imaginaire lichaam dat centraal staat in het poppentheater, is niet verwonderlijk. Het beroemde Stanislavskiaanse ‘magic if’ is kenmerkend voor het geanimeerde object, of het nu gemaakt is van hout, papier-maché, textiel, schuimplastic of iets anders: “Wat als dit een levend wezen zou zijn?” is het beginpunt van elke animatie. Een pop is een belichaamde ‘if’. Dus ook de toewijzing van een gender is een keuze, en deze vrijheid wordt in bijna alle voorstellingen benut.

Uit het gevarieerde aanbod: in de voorstelling Body Concert van het New Yorkse Lone Wolf Tribe speelt gender geen bepalende rol, noch voor de performer noch voor het geanimeerde lichaamsdeel dat gebruikt wordt. Ook in de fantasiefiguren die met veel plezier worden gecreëerd in And god saw that it was almost good… van Dienke Groenhout is gender niet bepalend. In de eigen productie Pleasure Parts van het Plein Theater zijn gendertransformaties juist een centraal thema. In Verbotene Liebe 3000 wisselen Duckie L’Orange en Die Puppenspieler en hun poppen per situatie van gender, en natuurlijk mag drag vanaf dag één van het festival niet ontbreken, met Special Ke die als een roze vuurtoren boven iedereen uitstraalt.

Voorbij de clichés van drag voeren de twee Zwitserse artiesten/musici in Queere Tiere een oprecht pleidooi: in een alternatieve queer biologieles wordt het concept ‘natuur’ (het hoofdthema van het festival) op speelse wijze onderzocht en blijkt de natuur een schatkamer te zijn van veel verder ontwikkelde seksualiteiten dan zelfs de allerqueerste mens zich kan voorstellen. Hiermee roepen de artiesten op tot een respectvollere behandeling van de fauna die als medebewoner van deze planeet soms meedogenloos wordt uitgebuit door de ‘ontwikkelde’ primaten die wij mensen zijn.

Met deze benadering profileert het Plein Theater zich als een podium voor creatief queer denken en draagt het bij aan de zichtbaarheid van deze gemeenschap in de wijk waar het theater deel van uitmaakt. Dat de kleine ruimte regelmatig uit zijn voegen barst, kan gezien worden als bewijs van het succes van deze onderneming.