Revolutionaire Duurzame Raffinaderij Door Rift: Einde aan Industriële Gasafhankelijkheid!

In wat een van de grootste Series B-financieringsrondes is voor een Nederlandse clean tech scale-up, heeft Rift een enorm bedrag van 114 miljoen euro aan nieuw kapitaal opgehaald. Dit Eindhovense bedrijf ontwikkelt een revolutionaire nieuwe brandstof voor de industrie: ijzerbrandstof. Meer daarover volgt nog.

De bestaande investeerders zoals Invest-NL, Rubio, en regionale investeerders zoals Oost NL, BOM, Energietransitiefonds Rotterdam en pensioenbeheerder PGGM hebben opnieuw een aanzienlijke bijdrage geleverd. Daarnaast heeft Rift een subsidie van meer dan 30 miljoen euro ontvangen van het EU Innovation Fund, wat aantoont dat CEO en medeoprichter Mark Verhagen hen heeft kunnen overtuigen van de potentie van zijn team om tegen 2029 een fabriek operationeel te hebben.

Het kip-en-ei dilemma opgelost

Terwijl andere scale-ups die circulaire fabrieken bouwen – van plasticrecycling tot het winnen van fosfaat uit afvalwater of het upcyclen van voedselresten – moeite hebben om te overleven of zelfs maar een fabriek te realiseren, heeft Rift dit kip-en-eiprobleem aangepakt en opgelost.

‘We moesten dit kip-en-eiprobleem aanpakken’, bevestigt Verhagen. Klanten tekenen geen brandstofcontracten als de fabriek er nog niet is, en financiers financieren geen fabriek zonder klanten.

Verhagen zegt: ‘De risico’s zijn altijd aanwezig, zelfs bij installaties die door Shell worden opgezet, maar bij nieuwe technologieën zijn deze aanzienlijk hoger.’ Rift heeft dit probleem opgelost door de last bij de financiers te leggen: er is nu genoeg geld beschikbaar totdat de eerste fabriek operationeel is en er geld ‘uit de schoorsteen komt’.

IJzerpoeder als alternatief voor gas

Het concept is veelbelovend: een fabriek die warmte nodig heeft, kan in plaats van aardgas gebruikmaken van Rifts ijzerpoeder in een Iron Fuel Boiler. De unieke eigenschap hierbij is dat de roest die overblijft, teruggaat naar de fabriek waar het met behulp van (groene) waterstof wordt omgezet in ijzerpoeder, waardoor een gesloten kringloop ontstaat. Dit stelt bijvoorbeeld een papierfabriek of een bierbrouwer in staat om minder CO2 uit te stoten en van het gas af te gaan.

Dit maakt ijzerpoeder een aantrekkelijk alternatief voor elektrificatie of waterstof, vooral omdat er nog geen netwerk bestaat dat waterstof levert aan fabrieken. Dit terwijl industriële warmte verantwoordelijk is voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde CO₂-uitstoot.

Voor 2,5 miljard aan contracten

De industrie lijkt reikhalzend uit te kijken naar deze innovatie. Verhagen heeft voor 2,5 miljard euro aan LOI’s (intentieverklaringen) van klanten die het ijzerpoeder willen gebruiken zodra het beschikbaar is. ‘De drang om te decarboniseren is groter dan ooit’, stelt hij. ‘De industrie blijft momenteel vooral achter door de zichtbare pijn en problemen die dit met zich meebrengt.’

Geduld is echter vereist, want de fabriek waarvoor Rift nu financiering regelt, zal pas in 2029 operationeel zijn. Waarschijnlijk wordt deze in Antwerpen gebouwd (‘We hebben ook plannen voor Rotterdam, maar België heeft een voorsprong, mede dankzij de Europese subsidie.’) en zal dan genoeg alternatieve brandstof produceren voor 8 tot 10 boilers bij klanten die van het gas af willen, aldus Verhagen.

IJzerbrandstof mag niets extra kosten

Hoewel het principe van ijzerbrandstof bewezen is, is het ook cruciaal dat het economisch haalbaar is om in een industriële omgeving te implementeren. Verhagen benadrukt dat het voor zijn klanten geen extra kosten mag opleveren. ‘We willen niet dat ons voedsel duurder wordt, en het is essentieel voor bedrijven om te kunnen overleven.’

Rift moet veel aspecten oplossen: waterstof en ijzerpoeder moeten tegen de juiste prijzen geleverd kunnen worden door de juiste partijen, de investering in de boilers moet rendabel zijn, en dat geldt ook voor de brandstoffabriek. Het is de bedoeling dat klanten langdurige contracten tekenen voor de afname van de ijzerbrandstof, bij voorkeur klanten die aantrekkelijk zijn voor de financiers.

Duurzame raffinaderij bouwen

‘Uiteindelijk zijn we een nieuwe Shell, maar dan zonder olie of gas, we leveren ijzerbrandstof. We bouwen aan een duurzame raffinaderij.’ Waar je nu raffinaderijen ziet, kun je in de toekomst dus ook Rift-fabrieken verwachten, schetst Verhagen. Klanten bevinden zich in clusters van energie-intensieve industrieën zoals voedsel, papier, glas en bouwmaterialen, vaak buiten havengebieden. ‘Tot een afstand van 500 kilometer is ons model haalbaar; het ijzer kan met vrachtwagens vervoerd worden.’ Over water blijkt het zelfs haalbaar tot een afstand van 10.000 kilometer. ‘Dan ben je vergelijkbaar met LNG bezig.’

Verhagen heeft dus talloze KPI’s die investeerders, klanten en toeleveranciers aan boord moeten krijgen en houden. Tot nu toe heeft hij overtuigende partijen aan boord, waaronder in 2022 het klimaatprogramma van Bill Gates, Breakthrough Energy Fellows, dat de Eindhovense startup selecteerde. Een handvol investeerders volgde, en dus ook een massa potentiële klanten. De eerste klant tekende afgelopen zomer al. Bouwmaterialenproducent Kingspan Unidek uit Gemert neemt een boiler af en sluit een vijftienjarig brandstofcontract. In 2028 moet de installatie bij Kingspan operationeel zijn.

Rift is wereldwijd koploper

Rift is weliswaar niet de enige die wereldwijd aan ijzerbrandstof werkt, maar heeft een aanzienlijke voorsprong op de paar concurrenten. Waar anderen nog in vroege financieringsfases verkeren, is Rift al op weg naar een commerciële fabriek.

Na die eerste fabriek in 2029 zijn er veel meer gepland, waarvoor nog veel meer kapitaal nodig zal zijn. Alles in het teken van de ultieme missie: tegen 2050 een gigaton CO₂ per jaar besparen, wat zeven keer de huidige uitstoot van Nederland is.

De ontwikkeling van deeptech, en zeker een geheel nieuw concept waarin de Eindhovense scale-up wereldwijd leidend is, is een langdurig proces met veel ups en downs, vertelt Verhagen. De afgelopen twee jaar heeft Rift zijn technologie getest in Helmond en Arnhem. In Helmond levert een boiler van één megawatt warmte aan 500 huizen en diverse bedrijven, in Arnhem draait een installatie voor de omzetting van roest naar ijzerpoeder.

Hard werken met het R&D-team

Deze installaties zijn demonstratiesystemen, bedoeld om de technologie voortdurend te testen en te verbeteren. ‘We zijn veel problemen tegengekomen die we hebben opgelost’, zegt Verhagen. ‘Niemand heeft dit ooit eerder gedaan. We stuiten dus ook op nieuwe fenomenen. Soms is het de software, soms de natuurkunde die ons verrast. Vaak is het iets eenvoudigs, soms klopt een hypothese niet en vergt het weken, maanden van hard werken door het R&D-team om iets voor elkaar te krijgen.’

Dankzij het ‘heel hard werken’ van zijn team maakt de ontwikkeling progress. Voor de kenners: op de schaal die aangeeft hoe dichtbij de marktintroductie is, het zogeheten Technology Readiness Level (TRL), scoort Rift een solide 7. ‘Sommigen zouden zeggen dat we TRL level 8 aantikken. Dat we nu een van de grootste rondes in Europa ophalen, gebeurt niet zomaar. De prestaties van ons hele team moeten enorm hoog zijn. We proberen iets te realiseren wat bijna onmogelijk is. Als je dat écht wilt, moet je ook bereid zijn de stappen te zetten die nodig zijn.’

Intens en heftig

Verhagen ervaart zijn indrukwekkende reis met Rift als een wereldexpeditie, vertelt hij.  Een avontuur dat begon in 2020 toen het bedrijf – de naam staat voor Renewable Iron Fuel Technology – werd opgericht als een spin-off van het studententeam Solid aan de TU Eindhoven. Samen met studiegenoten Lex Scheepers en Vincent Seijger besloot hij de technologie rond ijzerbrandstof naar de markt te brengen. ‘Het is een fantastisch avontuur, en ik ben enorm trots dat we samen zo ver zijn gekomen. Maar het is soms ook echt intens en heftig.’