Steltenlopers Wijken voor Straatkunstenaars in Deventer: Nieuwe Culturele Revolutie!

Deventer op Stelten, met zijn 38 groepen, 219 optredens en een budget van 280.000 euro voor programmering, is het grootste straattheaterfestival van Nederland. Hoewel vuurspuwers zeldzaam zijn, is er een rijke diversiteit aan straatkunst die vooral inclusief is.

Tijdens het festival treden veel bekende Nederlandse gezelschappen op zoals Tall Tales Company, BOT en Monki Business, die ook op andere festivals te zien zijn. Het aanbod in Deventer kenmerkt zich echter door een sterke internationale focus.

Op het plein de Brink verrijst tijdens het festival een enorm dynamisch kunstwerk gecreëerd door de Franse circusartiest en onderzoeker Johann Le Guillerm. Samen met tien anderen bouwt hij uit 450 houten balken van drie meter een steeds veranderend sculptuur zonder het gebruik van spijkers, schroeven of touw. Het evenwicht wordt bereikt door de precieze positionering van de balken en de druk die ze op elkaar uitoefenen. Le Guillerm, die al dertig jaar over de hele wereld actief is en vele prestigieuze prijzen won, ziet zijn werk als een onderzoek naar verschillende wereldperspectieven. Cirque Ici is een indrukwekkende esthetische mix van beeldhouwkunst, installatie, performance en onderzoek.

Aan de oevers van de IJssel loopt Luès, een vriendelijke reusachtige figuur, gevolgd door een aapje op een fiets. De reus trekt de aandacht van voorbijgangers die benieuwd zijn naar wat hij te bieden heeft, wat troost lijkt te zijn. Deze karakters zijn bedacht door de Belgische Compagnie des Quatre Saisons, die gelooft in de sociale functie van theater op straat.

Kort daarna verschijnt een groep van achttien personen in lange grijze jassen, dragend ijzeren stoelen, en ze maken een verbluffende indruk. Zodra ze een groep muzikanten bereiken, stoppen ze. Synchroon klimmen ze op hun stoelen en beginnen te zingen zonder woorden, wat subtiel en prachtig klinkt. Daarna tapdansen ze op de stoelen en trekt de stoet verder door de stad. Oposito speelt Kori Kori, al twintig jaar wereldwijd een hit, maar hun enthousiasme lijkt onverminderd. Terug op de Brink trekken ze de aandacht van honderden mensen met hun Spaanstalige zang en dans. Het is een energieke en fantastische voorstelling.

Panama Pictures, onder leiding van choreograaf en theatermaker Pia Meuthen, balanceert al jaren op het snijvlak van circus en dans. In de monumentale Bergkerk bewegen vijf performers zich binnen een ijzeren constructie langs twee buizenstelsels die op verschillende hoogtes hangen en constant in beweging zijn. Net als in Tipping Point uit 2023 zorgt elke beweging van een performer voor een risico voor de ander. In The world turned upside down hangen de acrobaten/dansers twee tot vier meter boven de grond zonder net of kussen. Met een half uur is de voorstelling precies goed getimed. De live gespeelde soundtrack van gitarist Davide Bellotta versterkt de actie, terwijl de performers indruk maken met hun controle en kracht. Meuthen creëert spannende en oogstrelende beelden van lichamen die soms slechts aan één arm hangen of horizontaal gedragen worden op de voeten van twee andere performers. De samenwerking en het vertrouwen vormen de basis van deze act die de volle kerk tot een ovatie brengt.

Met twintig boomstammen, vier planken, twee mannen uit het publiek en drie kreten boeit Nacho Flores negenhonderd toeschouwers gedurende drie kwartier. Met grote theatraliteit en geduld construeert Flores – die eruitziet als een woeste maar vriendelijke schaapherder – een mobile, een kunstvorm die vooral bekend is geworden door Alexander Calder. Flores’ versie is bijzonder origineel. Hoewel het lange tijd onduidelijk is wat het eindresultaat zal zijn, houdt hij het publiek moeiteloos geboeid. Wanneer de twee mannen de constructie in beweging zetten, waar Flores zelf bovenop zit, is de opwinding voelbaar. Domte is een poëtische circusact met sterke muzikale ondersteuning van een accordeon en vooral slagwerk.

Simone Scaini en Joris Verbeeren, die samen het Belgische Company Midnight vormen, hebben zich verdiept in de kunst van het messenwerpen. In hun vrolijke familievoorstelling genaamd Us combineren ze dit soms met pure slapstick. Op een klein podium hangen messen boven hun hoofd die elk moment kunnen vallen, terwijl grappen en klassieke messenwerpacts elkaar afwisselen in een komische show die soms wat melig is maar uitblinkt in originaliteit.

Het festival Deventer op Stelten vindt jaarlijks plaats in het eerste weekend van juli. Hoewel steltenlopers langzaam plaatsmaken voor meer maatschappelijk betrokken straatartiesten, is de impact van het festival op de stad duidelijk zichtbaar zodra je de prachtige binnenstad betreedt, die grotendeels afgesloten is. Overal heerst een gezellige drukte. Het festival is daarmee niet alleen een geslaagde kunstmanifestatie maar ook een volksfeest van niveau, iets wat vandaag de dag voor iedereen van belang is. Intolerantie en haatzaaien verdienen een sterk weerwoord, en kunst levert dat. De gemeente Deventer erkent het belang van kunst als essentieel onderdeel van de stedelijke infrastructuur. Het festival begon dan ook met een studiedag voor professionals gewijd aan de nieuwste ontwikkelingen in straattheater, een gebied waarin een relatief kleine stad als Deventer opmerkelijk vooroploopt.