Techpioniers achter Tulip Tech: Van vliegende taxi’s dromen naar leveren aan het front!

‘Een paar jaar geleden waren we nog een kleine speler,’ herinnert Bernd Rietberg zich. Met Tulip Tech ontwikkelde hij batterijpakketten voor specifieke gebruikers: drones. Deze werden gebruikt voor het inspecteren van gewassen of gebouwen, of soms voor het transporteren van medicijnen naar afgelegen locaties. ‘Destijds produceerden klanten enkele tientallen tot honderden drones.’

Die situatie is drastisch veranderd. Vandaag de dag kan de nieuwste drone van DeltaQuad, dankzij de batterijtechnologie van Rietbergs bedrijf, acht uur lang verkenningsmissies uitvoeren in Oekraïne. Dit is een verdubbeling van de vliegtijd vergeleken met het vorige model. Dat zijn batterijpakketten nu dagelijks bijdragen aan militaire operaties had hij nooit verwacht tijdens zijn eerste presentatie aan DeltaQuad.

Van vliegende taxi’s naar dronebatterijen

Tulip Tech werd in 2020 opgericht met een heel ander doel. Rietberg, een natuurkundige met een cum laude diploma in kwantummechanica, had eerder een startup die zich richtte op autonome vliegende taxi’s. ‘We hebben tests uitgevoerd met NASA en Boeing in Amerika. We dachten toen dat we een deel van de miljardenmarkt van vliegende taxi’s konden zijn.’

Die vliegende taxi’s werden echter geen realiteit, maar Rietberg ontdekte wel het belang van geavanceerde, lichte batterijen voor elektrisch vliegen. ‘Er waren al vele startups die werkten aan geavanceerde batterijcellen, maar die ontwikkeling ging te langzaam voor onze behoeften.’

Zijn nieuwe startup begon daarom met het zoeken naar de beste beschikbare batterijen, die ze combineerden met software voor standaard drones, in eerste instantie in samenwerking met bedrijven zoals Avy en DeltaQuad. ‘We waren vroeg in de markt van drones, die toen eigenlijk nog nauwelijks bestond. Ik weet niet waarom we er zo in geloofden, maar we dachten dat het groot zou worden en dat wij het verschil konden maken, beter dan de Chinezen, en niemand deed dit in Europa.’

De oorlog verandert alles

De omvang van de drone-industrie heeft Rietberg verrast. Met de start van de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 begonnen beide partijen in het conflict steeds meer gebruik te maken van drones. ‘We zijn ons bedrijf begonnen met duurzaamheid als doel. Maar toen kwam de vraag vanuit het defensieapparaat, de vraag vanuit Oekraïne. We hebben dit serieus besproken binnen ons team en besloten hier volledig achter te staan. Het verdedigen van democratie zien we als net zo duurzaam als het reduceren van CO2-uitstoot. Het is ook groen, zij het een andere tint groen.’

Opschalen onder druk

Begin 2023 begonnen de eerste aanvragen voor batterijen uit Oekraïne binnen te komen bij Tulip Tech. ‘De eerste grote order volgde nadat op het nieuws een drone te zien was die bijzonder ver kon vliegen.’

Dat was een grote omschakeling, vertelt Rietberg. ‘Waar vinden we genoeg batterijen? We moesten opschalen, maar ook uitzoeken of we überhaupt mochten leveren aan Oekraïne. Contracten moesten worden gecheckt en vertaald, we kregen te maken met de douane. Er kwam een busje met Oekraïners die de batterijen ophaalden bij de TU Eindhoven. Plotseling dachten we: hoe weten we zeker dat het geen Russen zijn?’

Deze omschakeling betekende ook voldoen aan de vraag naar grote hoeveelheden, binnen een kort tijdsbestek, en het continu doorontwikkelen van de batterijpakketten op basis van de behoeften aan het front.

Explosieve groei: van duizenden naar miljoenen

Wat begon als een bescheiden productie is nu uitgegroeid tot een enorme operatie. ‘De schaal waarop we nu werken is absoluut waanzinnig. Twee jaar geleden vonden we duizend pakketten al veel, nu verwerken we orders van honderdduizenden pakketten per keer. We mikken dit jaar op meer dan een miljoen pakketten, en daar blijft het niet bij.’

De hele wereld heeft interesse in de Nederlandse batterijpakketten voor drones. Het geheim zit hem niet in radicaal nieuwe batterijcellen, zoals bij sommige Nederlandse startups, maar in het selecteren en optimaliseren van de beste cellen die momenteel verkrijgbaar zijn voor elk type drone.’

Aanvalsdrone werkt anders dan een inspectiedrone

Rietberg legt uit: ‘Wat wij doen is systeemintegratie. Velen denken dat de ultieme batterijcel nog uitgevonden moet worden, maar er zijn wereldwijd honderden startups die aan batterijcellen werken. We hebben veel kennis opgebouwd over batterijen en chemie, en weten precies welke chemie geschikt is voor welk gebruik. Indien nodig laten we de cellen aanpassen.’

Een surveillance-drone heeft bijvoorbeeld een batterij nodig die zo lang mogelijk energie vasthoudt voor langdurige vluchten. Een aanvalsdrone heeft daarentegen een batterij nodig die snel veel energie kan leveren voor korte, intense missies. Deze drones hebben verschillende batterijchemieën nodig en worden blootgesteld aan verschillende temperaturen.

De levensduur van een batterij – hoe vaak deze kan worden opgeladen en ontladen – en de kostprijs zijn ook belangrijke factoren bij het ontwerpen van een batterijpakket. ‘We leveren ook aan NASA, waar budget geen probleem is, daar geven ze gemakkelijk tienduizend euro per kilowattuur uit. Maar een aanvalsdrone wordt slechts eenmaal gebruikt. Dan doet de levensduur er niet toe en gaat het vooral om lage kosten en hoge volumes.’

Afhankelijkheid van Chinese componenten

Veel klanten willen liever geen componenten uit China in hun drones. ‘Dat kunnen we regelen, maar dat heeft wel gevolgen voor de prijs.’

‘De NAVO is enorm afhankelijk van China voor batterijcellen en andere batterijmaterialen. Als China besluit om de toevoer te stoppen, zou de droneproductie in bijvoorbeeld Oekraïne binnen enkele weken stilvallen. En dat dreigement hebben ze al geuit. In november vorig jaar nog, maar na een gesprek tussen Trump en Xi was er weer een akkoord. En daarvan is de EU afhankelijk.’

Batterijcellen zijn essentieel, en Europa is er nog te afhankelijk van, zegt Rietberg. ‘Andere batterijmaterialen kunnen we relatief snel compleet krijgen met recycling. In één auto zit bijvoorbeeld genoeg voor 1.000 dronebatterijen. We maken momenteel een voorstel, samen met de Nederlandse industrie, voor een gigafabriek voor dronebatterijcellen met een capaciteit van 1 miljoen batterijpakketten.’

Europese ambities en Amerikaanse plannen

Hoewel de meeste klanten van Tulip Tech zich in Europa bevinden, komen de orders vaak van partijen die drones doneren aan Oekraïne. ‘Maar er is ook interesse om productie in de VS op te zetten. Dat klinkt eenvoudig, maar in de snel veranderende wereld van vandaag zijn er veel complicaties. Als wij het niet doen, doen de Amerikanen het zelf.’

Met een team van ongeveer 50 werknemers kan Tulip Tech niet alle assemblage zelf doen. Onlangs werd daarom besloten dat VDL in Born de batterijpakketten gaat samenstellen. ‘We zijn erg blij met deze samenwerking, en ook met het plan van Defensie om in Born een drone-campus te ontwikkelen, waar bedrijven zich kunnen vestigen om Europa te verdedigen. We willen daar graag deel van uitmaken.’

Nederlands drone-cluster krijgt vorm

Als batterijspecialist met een sterke positie in Europa ziet Rietberg grote kansen binnen het Nederlandse drone-cluster. In december tekenden de minister van Defensie Brekelmans en zijn Oekraïense collega een overeenkomst voor de gezamenlijke productie van drones. Eerder had het ministerie al honderden miljoenen uitgegeven aan onbemande vliegtuigjes en quadcopters die nu de oorlog met Rusland bepalen.

Zal deze impuls voor de drone-industrie en daarmee zijn bedrijf aanhouden? ‘We krijgen volop aanvragen uit heel Europa. Als de productie hier in Nederland is geregeld, kunnen we ook na een vredesakkoord in Oekraïne blijven produceren voor de NAVO.’ Dat is een voorwaarde voor toekomstig succes van de sector: de honderden miljarden die nu in de VS worden uitgegeven door Europese landen, zouden vaker in Europa moeten worden besteed. ‘We staan als toeleverancier wat op afstand van al die aanbestedingen, maar het lijkt alsof Europa nog terughoudend is: kunnen we hier ook wel raketten maken?’

Dutch Defense Cluster: kantoor in Kyiv

Opvallend is dat Tulip Tech, als relatief jonge startup, een van de drijvende krachten is achter het Dutch Defense Cluster, een alliantie van Nederlandse bedrijven die afgelopen oktober een kantoor in Kyiv openden. Dit was het resultaat van een handelsmissie naar Oekraïne die de ministeries van Defensie en EZ in 2024 organiseerden met RVO.

‘Als defensie je roept, zeg je geen nee,’ lacht Rietberg. ‘En het was echt een keerpunt. Je moet echt in Oekraïne geweest zijn om te begrijpen wat daar gebeurt. En het belangrijkste: je moet met de mensen spreken om erachter te komen wat ze echt nodig hebben. Dat werkt niet op afstand met Teams-calls. Aan het front wordt keihard geïnnoveerd. Als je daar als leverancier niet bij bent en de feedback niet gebruikt, word je finaal door concurrenten afgemaakt.’

Impact aan het front

Teamleden van Tulip Tech zijn sindsdien vaker naar Oekraïne gegaan, en inmiddels zit er een fulltime team. ‘We hebben echt de mensen van de brigades direct achter het front ontmoet na een roadtrip van tweeduizend kilometer binnen het land. Dat had een enorme impact, ook op ons eigen team. Stel je voor: de soldaten daar hadden in twee jaar tijd niemand gezien behalve hun maten. Kwamen wij langs. Ze waren zo’n beetje vergeten dat er nog een wereld buiten dat slagveld bestaat, met Nederlanders die batterijen komen brengen.’

Die batterijen waren bedoeld als donatie. Maar eigenlijk werkte het andersom, zegt Rietberg: ‘Het was een cadeau voor ons: te zien wat daar voor bizars gebeurt. Hoe sterk hun moraal is. Hoe zij vechten voor onze democratie. Dat namen we mee naar huis.’

Op missie in Oekraïne kwam bij de ondernemers die meegingen het idee op: moeten we niet een hub hebben om Oekraïense en Nederlandse bedrijven met elkaar in contact te brengen? In andere tijden zou het jaren van besluitvorming, geld vinden en papierwerk duren voordat zoiets van de grond komt.

Tulip Tech pakte het idee op, een vestiging in Oekraïne stond toch al gepland, en vaardigde een teamlid af als directeur. Inmiddels is het Dutch Defense Cluster een stichting met stevige adviseurs in zijn netwerk, en onder meer steun van TNO. Ondernemers kunnen er aankloppen als ze willen weten hoe het werkt in Oekraïne, en andersom melden lokale bedrijven zich er die Nederlandse leveranciers zoeken. ‘Er is zelfs al een DDC-patch, zo’n embleem voor op je mouw. Dat krijgen alleen hele hoge officials uitgereikt, haha.’

Startups voorlopers in defense tech

Binnen de defensie-industrie zijn het de startups die voorop lopen in de drone-sector. Op de DSEI-beurs in Londen, de grootste defensiebeurs ter wereld, was vorig jaar een grote Nederlandse delegatie aanwezig. Twee weken later werd Brave 1 gehouden in Lviv, een defense tech conferentie op een geheime locatie. Daar was het echte werk te vinden, zegt Rietberg.

‘Wij en het Dutch Defense Cluster hadden een Nederlands paviljoen, maar je zag nog geen stands van andere landen of grote spelers als Lockheed Martin of BAE Systems. Het zijn de innovatieve startups die er samenwerking zochten. En dan klinkt dat misschien klein, maar er zitten bedrijven tussen die meer dan 200.000 drones per maand maken. En die hebben geen adres, geen website en geen naam.’

People build, robots fight. Innovation wins

Ook al was de explosieve groei als defensiebedrijf helemaal niet gepland, in bepaald opzicht is de cirkel toch wel rond voor Rietberg als persoon. Als student was hij al reservist bij Defensie, vanuit een besef dat vrijheid en democratie niet vanzelf spreken. ‘Als soldaat is het je taak om elke missie zo efficiënt mogelijk te volbrengen. Dat is met Tulip Tech niet anders. We maken een zo efficiënt mogelijke batterij. We denken wel heel bewust na over aan wie we die leveren.’

De oorlog van de toekomst wordt niet gewonnen door tanks, maar door innovatie, weet Rietberg. ‘De Nederlandse defensie heeft dat goed door, en zet in op grondrobots, platforms voor drones, het onderscheppen van drones. Wat in Oekraïne geldt: People build, robots fight. Innovation wins.‘