TNO introduceert ‘APK’ voor deeptech-startups: Op weg naar werelddominantie?

Aytac Yilmaz werkt via zijn bedrijf Ore Technology aan de ontwikkeling van een ijzer-luchtbatterij, die groene energie voor langere tijd kan opslaan zonder gebruik te maken van kobalt, lithium of andere zeldzame of gevoelige materialen. Deze batterij heeft een langere levensduur dan traditionele batterijen. Sinds de zomer draait de eerste batterij van Ore proef in Delft, terwijl de scaleup van Yilmaz in Amsterdam de technologie verder perfectioneert.

Yilmaz deelt op de website van het kennisinstituut hoe de samenwerking met TNO tot stand kwam door een marktverkenning. “We hebben een validatieplan opgezet en konden hiervoor de laboratoria van TNO gebruiken.”

“Dit heeft onze ontwikkeling aanzienlijk versneld. Dankzij TNO’s kennis konden we onze claims staven, wat het vertrouwen van investeerders verhoogde, deuren opende voor strategische partnerschappen en ons dure zijpaden bespaarde”, zegt Yilmaz, wiens bedrijf onlangs nog in de MT/Sprout Challenger50 stond.

Fast Track: Geen bureaucratisch loket, maar een toegangspoort

Ore profiteerde van Fast Track, een afdeling binnen TNO die startups en scaleups ondersteunt met alles wat de organisatie te bieden heeft: technische en marktkennis, R&D en (test)labs. “Maar zie het niet als een loket”, zegt Nienke Dijkstra, directeur startups, scaleups en mkb en verantwoordelijk voor Fast Track. “Dat klinkt te bureaucratisch.”

Fast Track fungeert niet als programma, maar zet de ondernemer centraal. “Ondernemers komen naar ons met hun eigen roadmap of een technisch probleem. Tijdens een intake bekijken we hoe we kunnen helpen met onze kennisinfrastructuur, labfaciliteiten en netwerk. We beschikken over 5.000 experts in allerlei domeinen, van hightech en materialen tot defensie en cybersecurity.”

Van ondernemer tot TNO-directeur

Eerder adviseerde Dijkstra bedrijven in de creatieve industrie over innovatie en groei met haar eigen onderneming en was ze mentor bij cleantech- en smart citiesprogramma’s van startup accelerator Startupbootcamp.

“Ik had al ervaring met TNO als klant en was altijd tevreden, dus de stap naar een rol binnen de organisatie was snel gemaakt”, vertelt Dijkstra. “Wat we hier doen was eigenlijk altijd al mijn missie: het versnellen en professionaliseren van startups en innovatieve mkb-bedrijven. Nu help ik ondernemers met de uitdagingen waar ik zelf ook tegenaan liep.”

Het afgelopen jaar heeft Fast Track 150 ondernemers geholpen. “We hebben veel meer verzoeken gehad, maar die hebben we doorverwezen binnen ons netwerk. We pakken het alleen aan als we denken dat we het beter kunnen dan anderen.”

Voor de duidelijkheid: TNO vraagt een vergoeding voor zijn diensten, al is het tegen een introductietarief van 100 euro voor de eerste 50 uur. “We geven geen vouchers en als we verdergaan, hangt het af van de afspraken. We vinden dat een startup ook moet investeren; anders is de samenwerking te vrijblijvend.”

Impact met technologie van Ziemi

In een recent bijgestelde strategie belooft TNO meer focus op hightech, quantumtechnologie, halfgeleiders, AI, cybersecurity en defensie, maar Fast Track is niet beperkt tot bepaalde technologieën. “Het gaat om de impact, vooral positieve impact. De batterij van Ore en de innovatieve fietslampjes van Ziemi, het heeft beide positieve impact.”

Luci Santema, oprichter van Ziemi, wilde de effectiviteit van haar fietslampjes wetenschappelijk staven. “Ik vulde mijn gegevens in en werd de volgende dag al gebeld”, deelt ze op de TNO-site. “Binnen vier weken hadden we een projectvoorstel opgezet en ondertekend.”

TNO verbond Ziemi met experts van de afdeling Human Performance, die met een studie aantoonden dat fietsers met Ziemi-verlichting (naast hun reguliere lampen) meer dan 52 procent eerder zichtbaar zijn. Een bewezen impact dus.

Technologie due diligence

Dijkstra wil in de toekomst meer startups voorzien van technologie due diligence-adviezen: een onderzoek naar de levensvatbaarheid van de technologie van een startup, de uitdagingen die nog overwonnen moeten worden op weg naar de markt, en hoe deze aangepakt kunnen worden.

“Dit is een zeer belangrijk instrument. We zijn ervan overtuigd dat de kwaliteit van onze deeptech niet onderdoet voor die van de VS of China”, zegt Dijkstra. “Het gaat erom dat de ondernemer sterker staat wanneer hij met investeerders in gesprek gaat. En we willen investeerders helpen om sneller en groter te investeren.”

“Het is cruciaal in het hele traject, van pre-seed investering tot aan de beursgang, om de technologische roadmap te blijven valideren. Wat zijn de risico’s? Hoe kun je deze verlagen? Zijn er slimmere manieren om sneller vooruit te komen? Meer inzicht in je technologie maakt je als ondernemer sterker in gesprekken met investeerders en stelt je in staat om sneller stappen te zetten.”

Betalen in aandelen

TNO overweegt ook de mogelijkheid om in aandelen betaald te worden. “Als we de samenwerking echt willen uitbouwen tot een strategisch partnerschap, kunnen we in natura werken als de startup geen toegang heeft tot subsidies of andere middelen. Dan zien we zo’n partij als een van de potentiële toekomstige kampioenen.” Deze participaties staan los van de spin-offs die TNO zelf voortbrengt.

De Fast Track-trajecten variëren van enkele weken tot een onbepaalde duur. Maar snelheid is essentieel, benadrukt Dijkstra. “We hebben het proces kortcyclisch ingericht, passend bij ondernemers. We beginnen klein, bij elke stap leer je iets, en in de volgende stap kun je de samenwerking uitbreiden als dat voordelen biedt.”

Ore Energy kwam naar TNO voor materiaalonderzoek. “We hebben samen aan elektrochemische materialen gewerkt. Het begon met een korte sessie, daarna volgde een uitgebreider project in onze labs dat nog steeds loopt.”

Unconference: cto’s bepalen hun eigen agenda

Naast deze bilaterale projecten brengt Dijkstra’s afdeling ook regelmatig startupondernemers samen. Onlangs nog, tijdens de CTO Unconference.

“We hebben veel startups in ons netwerk, en daarmee zijn we een van de vele netwerkorganisaties die Nederland rijk is. Maar vaak worden bij startup-events de oprichters en ceo’s uitgenodigd, niet de cto’s. Samen met partners zoals HighTechXL, Founded en Upstream Festival organiseren we dus nu die Unconference. Geen keynotes, iedereen participeert. De deelnemers bepalen ’s ochtends zelf de agenda.”

De tientallen cto’s komen uit diverse sectoren, de zogenaamde communities of practice die TNO ook organiseert, zijn hechter. “Denk aan de batterijsector, waar ondernemers nieuwe waardeketens creëren.”

Als het om de technologie zelf gaat, dan ondersteunt Fast Track hen bilateraal. Dijkstra: “Maar als ze voordeel kunnen halen uit de kennis die wij hebben over de randvoorwaarden waarbinnen ze ondernemen, organiseren we daarover bijeenkomsten. Zoals bij medtechbedrijven, die met de vraag kwamen hoe ze door hun klinische studies heen komen. TNO organiseerde toen een webinar over notified bodies, met sprekers uit ons netwerk. Veertig tot vijftig medtech-ondernemers namen deel en kregen concrete tips en trucs.”

Lean en mean met 5.000 medewerkers

Ondanks dat Fast Track deel uitmaakt van een enorme organisatie met in 2024 een omzet van meer dan 750 miljoen en 5.000 medewerkers, gelooft Dijkstra dat ze het tempo van de startups en scaleups die haar afdeling bedient, kan bijhouden.

“We kiezen voor snelheid. Geen ingewikkeld aanmeldtraject of vouchers, maar lean en mean, als een directe toegangspoort voor ondernemers tot onze experts, faciliteiten en netwerken. De roadmap van de ondernemer staat centraal, wij zijn er uiteindelijk om het ecosysteem vooruit te helpen.”